Σε εξέλιξη είναι η προσπάθεια ταυτοποίησης προσώπων που διακρίνονται στις φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας και φέρονται να απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών, στην πλειοψηφία τους στελεχών και μελών του ΚΚΕ, την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ΚΚΕ, θέλοντας να βοηθήσει δίνει διευκρινίσεις σχετικά με τα πρόσωπα που πιθανώς απεικονίζονται στις φωτογραφίες. Από την μέχρι τώρα έρευνα προκύπτει ότι πολύ πιθανά σε μία από τις φωτογραφίες απεικονίζεται ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης όπως αναφέρει ο 902.gr.
Βιογραφικά στοιχεία Θρασύβουλου Καλαφατάκη
30 χρονών. Ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης του Γρηγόρη και της Πελαγίας, γεννήθηκε το 1914 στον Πλατανιά Χανίων της Κρήτης, από εύπορη και πολυμελή οικογένεια. Ήταν ψηλός, εύσωμος, αρρενωπός και χειροδύναμος. Επαγγελματικά ασχολήθηκε με την γεωργία και τη γαλακτοκομία. Παντρεύτηκε πολύ μικρός την Αικατερίνη Χάλη και απέκτησαν δύο κόρες, τη Μαρία και την Ιφιγένεια.
902.gr
Από νέος, μαθητής του γυμνασίου, διακρινότανε για την επιμέλειά του και την καθαρή πολιτική του σκέψη. Οργανώθηκε στο ΚΚΕ από το μέλος της ΚΕ Βαγγέλη Κτιστάκη και συνεργάστηκε με τους Γιώργη Τσιτίλο, Χαρίλαο Ψυλλάκη, Γιώργη Πατεράκη και τους Νίκο Μαριακάκη και Παναγιώτη Κορνάρο, που εκτελέστηκαν μαζί του την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής με τους 200 πατριώτες κομμουνιστές. Οι πιέσεις που δεχότανε σαν πρωτοπόρος του προοδευτικού κινήματος ήταν πολλές και ιδιαίτερα από τον Ενωμοτάρχη του Σταθμού Χωροφυλακής Πλατανιάς, για να υπογράψει δήλωση αποκήρυξης του ΚΚΕ. Απέρριπτε συνεχώς όλες τις προτάσεις και τις απειλές που του έκαναν. Στα χρόνια της δικτατορίας του Μεταξά συνεχίζοντας τη δράση του, οργάνωσε πολλούς νέους στο χωριό του και στα γύρω χωριά.
Σαν μέλος της νομαρχιακής επιτροπής έλαβε μέρος μαζί με άλλους στο αντιδικτατορικό κίνημα τον Ιούλη του 1938. Αντέδρασαν επίσης με την ρίψη προκηρύξεων στην υποδοχή του αγγλικού πλοίου στο λιμάνι της Σούδας που είχε προσκληθεί από τον βασιλιά Γεώργιο και τον Μεταξά. Πράξη που απαιτούσε για την εποχή εκείνη μεγάλη γενναιότητα. Συνελήφθη το 1939 δικάστηκε 5 χρόνια φυλακή και τον έκλεισαν στην επανορθωτική φυλακή Χανίων. Αργότερα μεταφέρθηκε στις φυλακές Αβέρωφ της Αθήνας και από κει στην Ακροναυπλία. Στη συνέχεια πήγε στο ιταλικό στρατόπεδο της Λάρισας και στις αρχές του Σεπτέμβρη του 1943 ήρθε μαζί με τους Ακροναυπλιώτες στο Χαϊδάρι. Σαν μάγειρας του στρατοπέδου φρόντιζε τους μικρούς κρατούμενους με προσεγμένο και περισσότερο φαγητό. Προς τιμή του αξέχαστου αγωνιστή ο δήμος Χανίων έδωσε το όνομά του σ’ ένα δρόμο στην περιοχή του Αγίου Λουκά.
Από την μέχρι τώρα έρευνα προκύπτει επίσης ότι πολύ πιθανά σε μία από τις φωτογραφίες απεικονίζεται ο Δημήτρης Παπαδόπουλος.
Καταγόταν από τον Πόντο. Απ’ τους παλιότερους και καλύτερους αγωνιστές οικοδόμους. Παίρνει μέρος στο συνδικαλιστικό κίνημα μόλις ήρθε σαν πρόσφυγας στην Ελλάδα το 1922-1924. Στα 1928 βγήκε στη διοίκηση της Βιομ. Ένωσης Οικοδόμων, για να ανέβει σε λίγο στην Εκτελεστική Επιτροπή της Ομοσπονδίας Οικοδόμων και να γίνει Γενικός Γραμματέας της. Στα χρόνια αυτά 1928-1936 οργανώνει και καθοδηγεί τους αγώνες των εργατών Οικοδόμων. Για τους αγώνες του αυτούς πολλές φορές φυλακίζεται και εξορίζεται. Το 1936 όντας Γραμματέας της Πανελληνίου Ομοσπονδίας Οικοδόμων συλλαμβάνεται από τη μοναρχοφασιστική διχτατορία της 4ης Αυγούστου, στέλνεται εξορία και από ‘κει στην Ακροναυπλία. Το 1941 παραδίδεται απ’ τους μοναρχοφασίστες στους Γερμανούς. Μεταφέρεται στο Χαϊδάρι και την 1η Μάη του 1944 τουφεκίζεται μαζί με τους 200 αγωνιστές του λαού.
902.gr
Δύο ταυτοποιήσεις ύστερα από πολλές διασταυρώσεις
Από την πρώτη ώρα που δημοσιοποιήθηκαν ψηφιακά οι ανέκδοτες φωτογραφίες που αποδίδονται στις ώρες πριν από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 από τις ναζιστικές δυνάμεις, οι πρώτες ταυτοποιήσεις μέσω συγγενικών προσώπων ξεκίνησαν. Όπως αναφέρουν σε ρεπορτάζ τους τα ΝΕΑ, «επειδή ακριβώς το υλικό δεν έχει αναλυθεί και δεν είναι σε επίσημα χέρια ειδικών για την τεκμηρίωσή του, η ταυτοποίηση πραγματοποιείται με την οπτική της διάσταση. Συγγενείς και κληρονόμοι καλούνται ατύπως να αναγνωρίσουν πρόσωπα. Μια εκ των πραγμάτων επισφαλής διαδικασία αλλά και με ενδιαφέρον. Παραθέτουμε δύο ταυτοποιήσεις που δημοσιεύουμε ύστερα από πολλές διασταυρώσεις».
Βασίλης Παπαδήμας: Ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο
Στη φωτογραφία όπου οι άνδρες οδηγούνται στο απόσπασμα, ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο, δεύτερος στη διάταξη, είναι ο Βασίλειος Παπαδήμας. Ο μεγάλος αδελφός του γνωστού εκδότη και αντιστασιακού Δημήτρη Παπαδήμα (πέθανε το 2016). Ο Βασίλης γεννήθηκε στην Πύλο το 1909 και εργαζόταν στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Γιάλοβα Μεσσηνίας. Πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο. Στις 6 Αυγούστου 1941 συνελήφθη από ιταλούς καραμπινιέρους και έλληνες χωροφύλακες με βάση καταστάσεις ονομάτων που είχε παραδώσει η ελληνική κυβέρνηση στους κατακτητές. Μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο του Ναυπλίου και στη συνέχεια της Λάρισας και εκτελέστηκε στην Καισαριανή (1η Μάη του 1944). Η μητέρα του Βασίλη πέθανε από εγκεφαλικό έπειτα από 40 μέρες από την εκτέλεση του γιου της. Εχει ενδιαφέρον πως και ο εκδότης Δημήτρης Παπαδήμας, που έφηβος ακόμη εντάχθηκε στην Αντίσταση, παραλίγο να είναι στους προς εκτέλεση στην Καισαριανή, ενώ στη συνέχεια εξορίστηκε στη Μακρόνησο.
Ηλίας Ρίζος : Το παιδί που χαμογελάει
To πρώτο νέο παιδί, αυτό που γελάει σε άλλη φωτογραφία είναι ο Ηλίας Ρίζος του Δημητρίου. Ηταν αρτεργάτης σε βιοτεχνία με ζυμαρικά στη Λαμία (ιδιοκτησίας Παληός/Ράμμος). Για την ακρίβεια, επρόκειτο για μια μικρή βιοτεχνία με ζυμαρικά, κουλουράκια και ψωμί στην περιοχή του Αγίου Λουκά στη Λαμία (Κλαραίικα), κοντά στο σπίτι του Αρη Βελουχιώτη. Οταν μπήκαν οι Ιταλοί στην πόλη, οι έλληνες συνεργάτες τον παρέδωσαν και τον πήγαν αρχικά στις Φυλακές Λαμίας (σήμερα Ορφανοτροφείο Αρρένων) και κατόπιν στο Χαϊδάρι. Και τα αδέλφια του Αποστόλης και Βασιλική είχαν αντιστασιακή δράση και προσέκειντο στο ΚΚΕ.
Επιστολή της οικογένειας του Ηλ. Κακαλιού, που εκτελέστηκε με τους 200 Κομμουνιστές στη Καισαριανή την 1η Μάη 1944
«Έχουμε την τιμή να έχουμε πρόγονό μας στους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές της Καισαριανής, τον Ηλία Κακαλιό, με καταγωγή από την Αγιάσο της Λέσβου, ράφτη στο επάγγελμα. Μόλις στα 31 του χρόνια εκτελέστηκε από τους ναζί κατακτητές την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Τόσο σύντομη η ζωή του, μα τόσο γεμάτη από αγώνες, θυσίες και πίστη για ν’ αλλάξει η ζωή του καταφρονεμένου, του εργάτη» αναφέρει σε επιστολή της η οικογένεια του Ηλία Κακαλιού και προσθέτει:
«Με μεγάλης μας έκπληξη είδαμε κι εμείς τις φωτογραφίες που έχουν κατακλύσει το διαδίκτυο τις προηγούμενες ημέρες. Ανατριχίλα στη σκέψη ότι για πρώτη φορά μπορεί να τον αντικρίσουμε στις τελευταίες του στιγμές αλλά και μεγάλη περηφάνια βλέποντας αυτούς τους ανθρώπους να προχωράνε με το κεφάλι ψηλά να συναντήσουν τον θάνατο, αγέρωχοι και τόσο σίγουροι και διατεθειμένοι να δώσουν την ζωή τους για τα πιστεύω τους. Δεν λύγισαν και δεν λιγοψύχησαν, δεν προσκύνησαν τον κατακτητή ούτε την ύστατη στιγμή.
Αυτές οι φωτογραφίες αποτελούν ιστορικά ντοκουμέντα, μιας και για πρώτη φορά έρχονται στη δημοσιότητα και αποτυπώνουν τις τελευταίες ηρωικές στιγμές των 200 μελών και στελεχών του ΚΚΕ, που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο σκοπευτήριο της Καισαριανής, όπου τους εκτέλεσαν οι Ναζί κατακτητές.
Ως οικογένεια επιθυμούμε αυτά τα τεράστιας αξίας ιστορικά ντοκουμέντα, να αποκτηθούν και αποδοθούν εκεί που ανήκουν, πρωτίστως δε στο ΚΚΕ. Στηρίζουμε με όλη μας τη δύναμη την προσπάθεια του Κόμματός να αποκτήσει και αξιοποιήσει αυτά τα ντοκουμέντα.
Η οικογένεια του Ηλία Κακαλιού, Αφροδίτη Βουλβούλη- Κουζέλη, Στράτος Κουζέλης, Αιμιλία Κουζέλη, Αιμιλία Βουλβούλη και Μαρία Βουλβούλη».
Συμφωνία Κακλαμάνη με Μενδώνη για τις φωτογραφίες – Τι αποφασίστηκε
Τηλεφωνική επικοινωνία είχε ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης με την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη σχετικά με το θέμα των φωτογραφιών των 200 εκτελεσθέντων στην Καισαριανή, οι οποίες είχαν αναρτηθεί προς δημοπράτηση στην πλατφόρμα eBay.
Κατά τη συνομιλία τους, ο Νικήτας Κακλαμάνης και η Λίνα Μενδώνη συμφώνησαν ότι, εφόσον οι φωτογραφίες αυτές αποκτηθούν και αποδειχθεί η γνησιότητά τους, θα παραδοθούν στη Βουλή των Ελλήνων ώστε να διαφυλαχθούν ως ιστορικά τεκμήρια.
Παράλληλα, αποφασίστηκε πως, όσο το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στις αναγκαίες ενέργειες, η Βουλή δεν θα αναλάβει ξεχωριστές πρωτοβουλίες. Ο κ. Κακλαμάνης, ωστόσο, διαβεβαίωσε την κα Μενδώνη ότι παραμένει στη διάθεσή της για κάθε απαραίτητη συνδρομή.
