Όταν σκεφτόμαστε τα χιλιάδες νησιά που είναι διάσπαρτα στους ωκεανούς, μας έρχονται στο νου εικόνες από παραδεισένιες παραλίες, καθαρά νερά, ροζ ηλιοβασιλέματα και εξωτικούς προορισμούς. Ο πραγματικός αριθμός αυτών των μικρών κομματιών γης που φαίνονται να επιπλέουν στη θάλασσα δεν είναι γνωστός, ωστόσο υπολογίζεται ότι ανέρχεται σε εκατοντάδες χιλιάδες. Πρόσφατα, ερευνητές εντόπισαν ένα ακόμη — και είναι πολύ πιο τρομακτικό από όλα τα υπόλοιπα.
Ανακαλύπτουμε ακόμη νέα νησιά στους ωκεανούς;
Θα πίστευε κανείς πως έχουμε πλέον εξερευνήσει σχεδόν κάθε γωνιά του πλανήτη μας. Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό ισχύει, καθώς οι δορυφόροι έχουν χαρτογραφήσει σχεδόν όλες τις ηπειρωτικές εκτάσεις. Ωστόσο, η φυσική εξερεύνηση της Γης απέχει πολύ από το να έχει ολοκληρωθεί, και ειδικά κάτω από την επιφάνεια των ωκεανών, γνωρίζουμε ελάχιστα.
Αν και η δορυφορική τεχνολογία έχει αποτυπώσει μεγάλο μέρος της θαλάσσιας επιφάνειας, τα βαθύτερα στρώματα παραμένουν σχεδόν ανεξερεύνητα. Η εξερεύνηση των ωκεανών εξακολουθεί να αποτελεί το τελευταίο σύνορο για την επιστήμη.
Η ανακάλυψη των νησιών δεν έγινε μόνο μέσω δορυφόρων. Οι πρώτοι θαλασσοπόροι εντόπιζαν τυχαία νέα νησιά και κατέγραφαν τις θέσεις τους σε πρόχειρους χάρτες. Αργότερα, η εποχή των μεγάλων εξερευνήσεων και της ναυτικής χαρτογράφησης επιτάχυνε τις ανακαλύψεις, οι οποίες πολλαπλασιάστηκαν με την εμφάνιση των αεροπορικών αποστολών και των εναέριων φωτογραφίσεων. Σήμερα, γνωρίζουμε εκατοντάδες χιλιάδες νησιά, από τεράστιες εκτάσεις μέχρι μικροσκοπικά κομμάτια γης μόλις 0,1 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Το νησί που δεν θα έπρεπε να υπάρχει
Ο αριθμός των νησιών δεν είναι σταθερός. Νέα νησιά αναδύονται λόγω ηφαιστειακής δραστηριότητας, ενώ άλλα εξαφανίζονται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Κάποια θεωρούνται «νέα» απλώς επειδή δεν είχαμε μέχρι σήμερα την τεχνολογική δυνατότητα να τα εντοπίσουμε. Ωστόσο, ένα πρόσφατα ανακαλυφθέν νησί δεν θα έπρεπε να υπάρχει – και ο λόγος είναι ανησυχητικός.
Η τεχνητή «νησιωτική» απειλή του Ειρηνικού
Στον Ειρηνικό Ωκεανό, σε πλήρη αντίθεση με τα φυσικά νησιά που σχηματίστηκαν επί εκατομμύρια χρόνια, βρίσκεται το Μεγάλο Σκουπιδοπέλαγος του Ειρηνικού (Great Pacific Garbage Patch). Πρόκειται για μια τεράστια μάζα ρύπανσης, αποτέλεσμα ανθρώπινης δραστηριότητας. Αν και συχνά περιγράφεται ως «πλωτό νησί από σκουπίδια», στην πραγματικότητα αποτελεί μια απέραντη συγκέντρωση πλαστικών μικροσωματιδίων που κινούνται με τα θαλάσσια ρεύματα.
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι το σκουπιδοπέλαγος αυτό δεν είναι αδρανές. Αντιθέτως, φιλοξενεί μικρά οικοσυστήματα από παράκτια είδη που μεταφέρονται εκεί με τα ρεύματα. Αυτοί οι οργανισμοί, που κανονικά δεν ζουν ανοιχτά στη θάλασσα, προσκολλώνται πάνω στα κομμάτια πλαστικού και δημιουργούν νέες, αφύσικες κοινότητες.
Αν και φαίνεται ακίνδυνο, το φαινόμενο αυτό εγκυμονεί κινδύνους. Οι τεχνητές αυτές αποικίες μπορούν να μεταφερθούν σε άλλες ακτές, εισβάλλοντας σε νέα οικοσυστήματα και διαταράσσοντας τη φυσική ισορροπία.
Είδη που μεταναστεύουν και απειλούν τη θαλάσσια ισορροπία
Πάνω σε αυτά τα μικροσκοπικά κομμάτια πλαστικού, παράκτια και θαλάσσια είδη συνυπάρχουν και αναπαράγονται, ενίοτε εις βάρος άλλων. Αυτή η αλληλεπίδραση μπορεί να διαταράξει την τροφική αλυσίδα και να προκαλέσει απρόβλεπτες συνέπειες.
Η Linsey Haram, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που εξέτασε το φαινόμενο, σημειώνει: «Η έρευνα που κάνουμε εδώ αποκαλύπτει έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο με τον οποίο τα πλαστικά επηρεάζουν το περιβάλλον — κάτι που μέχρι τώρα δεν είχε ληφθεί σοβαρά υπόψη.»
Η ανθρώπινη αλόγιστη χρήση πλαστικών έχει επιπτώσεις πολύ πιο εκτεταμένες απ’ ό,τι φανταζόμαστε. Μικρές φαινομενικά αλλαγές, όπως η μεταφορά παράκτιων ειδών σε ανοιχτές θάλασσες, μπορεί να έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες για το παγκόσμιο οικοσύστημα. Ωστόσο, η επιστημονική έρευνα συνεχίζεται, φέρνοντας στο φως όχι μόνο απειλές, αλλά και συναρπαστικές νέες ανακαλύψεις για τη ζωή στα βάθη των ωκεανών.
