Το 1986 αποτέλεσε ορόσημο για τα δικαιώματα των γυναικών στην Ελλάδα, καθώς κατοχυρώθηκε νομοθετικά το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση του σώματος και νομιμοποιήθηκαν οι αμβλώσεις, έπειτα από μακροχρόνιους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες.
Μέχρι τότε, η άμβλωση αποτελούσε ποινικό αδίκημα, ενώ στην Ευρώπη ήταν παράνομη έως το 1967, με εξαίρεση τη Σουηδία και τη Δανία. Η συζήτηση για την ελεύθερη διεξαγωγή των αμβλώσεων στην Ελλάδα άνοιξε εξαιτίας των χιλιάδων παράνομων εκτρώσεων που απειλούσαν τη ζωή και την υγεία πολλών γυναικών.
Οι παράνομες πρακτικές εγκυμονούσαν σοβαρούς κινδύνους για τη σωματική και ψυχική υγεία των γυναικών. Παράλληλα, η άμβλωση παραμένει διεθνώς ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα, με τη δημόσια συζήτηση να επηρεάζεται συχνά από παραπληροφόρηση σχετικά με τις συνέπειες του περιορισμού της πρόσβασης σε αυτήν.
Η δύσκολη πορεία προς την αποποινικοποίηση
Σύμφωνα με τον Ποινικό Νόμο του 1834, τόσο η ετεράμβλωση όσο και η αυτάμβλωση τιμωρούνταν με ποινή φυλάκισης. Το 1924 θεσπίστηκε για πρώτη φορά η ιατρική ένδειξη ως λόγος άρσης του αδίκου, ενώ το 1934 η άμβλωση αντιμετωπίστηκε πλέον ως πλημμέλημα, με μικρότερες ποινές.
Το 1939 προστέθηκε η λεγόμενη «ηθική ένδειξη», που δικαιολογούσε την άμβλωση σε περιπτώσεις βιασμού ή αιμομιξίας. Το 1947 οι ποινές μειώθηκαν περαιτέρω, ενώ το 1978 εισήχθη η «ευγονική ένδειξη» για περιπτώσεις σοβαρών ανωμαλιών του εμβρύου.
Αλλαγή ορολογίας και νομοθεσίας το 1986
Με τον νόμο 1609/1986, η Ελλάδα προχώρησε σε ριζική αναθεώρηση του νομικού πλαισίου. Ο όρος «άμβλωση» αντικαταστάθηκε από τον όρο «τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης», καθώς θεωρήθηκε ιδεολογικά φορτισμένος. Από τότε, οι γυναίκες απέκτησαν πλήρη νομική προστασία για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με το σώμα τους.
Τα ποσοστά και η έλλειψη σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης
Το 2007, στην Ελλάδα καταγράφηκαν 7,2 αμβλώσεις ανά 1.000 γυναίκες ηλικίας 15-44 ετών. Έρευνα του 2019 έδειξε ότι μία στις δέκα έφηβες ηλικίας 15-19 ετών είχε προχωρήσει σε τουλάχιστον μία άμβλωση.
Η χώρα μας βρίσκεται στη μέση της ευρωπαϊκής κατάταξης, με χαμηλότερα ποσοστά από τις βόρειες χώρες αλλά υψηλότερα από τις δυτικές και νότιες. Παρά την έλλειψη επίσημων στοιχείων, εκτιμάται ότι ετησίως πραγματοποιούνται 100.000-150.000 τεχνητές διακοπές κύησης, εκ των οποίων το 20-25% αφορά κορίτσια κάτω των 16 ετών.
Οι ειδικοί τονίζουν την ανάγκη ενίσχυσης της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στα σχολεία και ενημέρωσης των γονέων, ώστε να μπορούν να καθοδηγούν σωστά τα παιδιά τους.
Αντιδράσεις και η «Ημέρα του αγέννητου παιδιού»
Παρά τη νομιμοποίηση, εξακολουθούν να υπάρχουν συντηρητικές φωνές που αντιτίθενται στο δικαίωμα στην άμβλωση, θεωρώντας ότι το έμβρυο αποτελεί ανεξάρτητη ανθρώπινη ύπαρξη. Η Ιερά Σύνοδος έχει καθιερώσει την «Ημέρα του αγέννητου παιδιού», με στόχο –όπως αναφέρεται– την προστασία της ζωής και την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.
Το 2020, η Ιερά Σύνοδος εξέδωσε ανακοίνωση χαρακτηρίζοντας την εκούσια έκτρωση «φόνο». Η στάση αυτή είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα μετά την εμφάνιση αφισών στο μετρό της Αθήνας με αντικείμενο την καμπάνια για τα «αγέννητα παιδιά».
Οι αφίσες δημιουργήθηκαν από την οργάνωση «Αφήστε με να ζήσω», η οποία συνεργάζεται με τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Προστασίας Αγέννητου Παιδιού και έχει λάβει τη στήριξη της Εκκλησίας. Η καμπάνια είχε προκαλέσει ευρεία κοινωνική κατακραυγή, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα δικαιώματα των γυναικών και την ανάγκη σεβασμού της αυτοδιάθεσης.
