Κατάσχεση σύνταξης που κατατίθεται σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό μπορεί να επιβληθεί από το Δημόσιο, ωστόσο υπάρχουν συγκεκριμένοι περιορισμοί και όρια που προστατεύουν τους συνδικαιούχους και τον βασικό δικαιούχο. Το ζήτημα ρυθμίζεται από το άρθρο 4 του νόμου 5638/1932 «περί καταθέσεως εις κοινόν λογαριασμόν» και από τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ).
Σύμφωνα με τον νόμο, σε περίπτωση κατάσχεσης κοινού τραπεζικού λογαριασμού, τεκμαίρεται ότι η κατάθεση ανήκει σε όλους τους δικαιούχους κατ’ ίσα μέρη. Επομένως, η κατάσχεση περιορίζεται μόνο στο μερίδιο του οφειλέτη και δεν επεκτείνεται στο σύνολο του λογαριασμού.
Όπως προβλέπει η νομοθεσία, το ακατάσχετο ποσό για κάθε φυσικό πρόσωπο ανέρχεται στα 1.250 ευρώ μηνιαίως. Για να ισχύσει η προστασία αυτή, πρέπει να δηλωθεί από τον δικαιούχο ο συγκεκριμένος τραπεζικός λογαριασμός στο σύστημα της ΑΑΔΕ ως ακατάσχετος λογαριασμός. Στην περίπτωση κοινού λογαριασμού, η δήλωση πρέπει να γίνει από όλους τους συνδικαιούχους· διαφορετικά, το ποσό δεν προστατεύεται από κατάσχεση.
Νομικό πλαίσιο και δικαστική ερμηνεία
Η απόφαση 228/2021 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηλείας επιβεβαίωσε ότι οι καταθέσεις από συντάξεις εξαιρούνται από την κατάσχεση, εφόσον το μηνιαίο ποσό είναι μικρότερο των 1.000 ευρώ. Σε περίπτωση που η σύνταξη υπερβαίνει αυτό το ποσό, λαμβάνεται υπόψη το συνολικό ύψος της για τον υπολογισμό του κατασχετέου μέρους.
Παράλληλα, σύμφωνα με το άρθρο 31 του ΚΕΔΕ, οι απαιτήσεις από μισθούς, συντάξεις και ασφαλιστικά βοηθήματα εξαιρούνται της κατάσχεσης εφόσον το καθαρό μηνιαίο ποσό δεν υπερβαίνει τα 1.000 ευρώ. Αν το ποσό κυμαίνεται μεταξύ 1.000 και 1.500 ευρώ, επιτρέπεται κατάσχεση επί του 50% του υπερβάλλοντος ποσού, ενώ για ποσά άνω των 1.500 ευρώ επιτρέπεται κατάσχεση στο σύνολο του υπερβάλλοντος ποσού.
Προϋποθέσεις για την προστασία του ακατάσχετου
Η διάταξη για το ακατάσχετο εφαρμόζεται σε όλες τις κατασχέσεις που επιβάλλονται μετά τις 19 Αυγούστου 2015, ανεξάρτητα από το πότε δημιουργήθηκαν οι οφειλές. Επιπλέον, με το άρθρο 11 του Ν.4484/2017, ορίστηκε ότι οι καταθέσεις σε πιστωτικά ιδρύματα είναι ακατάσχετες έως 1.250 ευρώ μηνιαίως για κάθε φυσικό πρόσωπο και σε ένα μόνο ίδρυμα.
Για να εξασφαλιστεί το ακατάσχετο, απαιτείται δήλωση του καταθέτη προς την τράπεζα που τηρεί τον λογαριασμό. Η προστασία ισχύει μόνο για τον δηλωμένο λογαριασμό και για ποσά που δεν υπερβαίνουν το καθορισμένο όριο κατά το χρονικό διάστημα από την επιβολή της κατάσχεσης έως την επόμενη ημέρα της καταβολής της σύνταξης.
Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 982 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, η εξαίρεση από την κατάσχεση ισχύει και όταν η σύνταξη καταβάλλεται απευθείας σε τραπεζικό λογαριασμό του δικαιούχου.
Συνοψίζοντας, η προστασία του ακατάσχετου λογαριασμού αποτελεί κρίσιμο μέτρο για τη διασφάλιση των συντάξεων και των εισοδημάτων των πολιτών, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι διαδικαστικές προϋποθέσεις δήλωσης και ότι το ποσό δεν υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια.
