Το ειδικό αφιέρωμα των «ΝΕΩΝ» για το 2026, εστιάζει σε έναν κόσμο που αλλάζει, η Γενική Διευθύντρια του ΕΛΙΑΜΕΠ, Ελένη Λαζάρου, επισημαίνει χαρακτηριστικά, σε μια εποχή ραγδαίων γεωπολιτικών αλλαγών και τεχνολογικών εξελίξεων, οι οποίες ενίοτε μοιάζουν να συμβαίνουν ταχύτερα απ’ όσο μπορεί να συλλάβει ο ανθρώπινος νους, η ικανότητα πρόβλεψης του μέλλοντος φαντάζει άθλος ηράκλειων διαστάσεων.
Αναλυτικά το ειδικό αφιερώμα των «ΝΕΩΝ»
Έλενα Λαζάρου: Γιατί η ανάλυση καθίσταται ολοένα και πιο πολύτιμη
Το έτος 2020 λειτουργεί ως μια πικρή υπενθύμιση: τότε, ενώ ακόμη και τα πλέον αναγνωρισμένα και τεχνολογικά προηγμένα think tanks, οι αναλυτές και οι οίκοι ανάλυσης γεωπολιτικού κινδύνου είχαν προβλέψει ανησυχητικές τάσεις στον ανταγωνισμό μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, την αύξηση του κινδύνου συγκρούσεων από τη Μέση Ανατολή έως την Υποσαχάρια Αφρική και τις εντάσεις γύρω από την Ταϊβάν, και ενώ πολλοί είχαν συνδέσει ζητήματα οικονομικής ασφάλειας με τις πιθανές γεωπολιτικές αλλαγές στο επόμενο έτος, κανείς δεν είχε προβλέψει την κλίμακα και τον αντίκτυπο με τον οποίο η αναζήτηση της υγειονομικής ασφάλειας θα επηρέαζε μια σειρά από πεδία, όπως οι διεθνείς σχέσεις, το πολυμερές σύστημα της διεθνούς τάξης, το εμπόριο και η παγκόσμια ισορροπία ισχύος.
Σπύρος Μπλαβούκος: Ο «πρόεδρος της ειρήνης», ο πόλεμος και η Ευρώπη
Το post που ανέβηκε στον λογαριασμό του Λευκού Οίκου στη διαδικτυακή πλατφόρμα Χ, στις 9 Οκτωβρίου, είναι ξεκάθαρο. Ο πρόεδρος Τραμπ είναι ο «πρόεδρος της ειρήνης», έχοντας στο ενεργητικό του τον τερματισμό «οκτώ πολέμων σε οκτώ μήνες» διακυβέρνησης
Ινώ Αφεντούλη: Τα «κλειδιά» της ευρωπαϊκής ασφάλειας
Το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία, όποτε και αν επέλθει, θα αλλάξει ριζικά το περιβάλλον ασφάλειας στην Ευρώπη. Ηδη τα τέσσερα χρόνια πολέμου επέφεραν αλλαγές αδιανόητες για την Ευρωπαϊκή Ενωση οδηγώντας τη σε επαναπροσδιορισμό των αναγκών ασφαλείας της και των εξοπλιστικών της προτεραιοτήτων
Δρ. Μιχάλης Κρητικός: Ετος καμπής για τον αλγοριθμικό έλεγχο
Κάθε χρόνο η εξέλιξη των ψηφιακών τεχνολογιών και ειδικά της ΤΝ τείνει να διαψεύδει ακόμα και τα πιο ώριμα συστήματα τεχνολογικής πρόγνωσης καθιστώντας οιαδήποτε πρόβλεψη τουλάχιστον παρακινδυνευμένη
Μαρία Γαβουνέλη: Υπάρχει μέλλον για τους διεθνείς οργανισμούς;
Η πρώτη ανάγνωση έχει αρχίσει πλέον να γίνεται κοινότοπη. Με την καταλυτική παρουσία και τη βίαιη απόρριψη της καθεστηκυίας τάξης από την προεδρία Trump, η μεταπολεμική διεθνής κοινότητα θρυμματίζεται και μετατρέπεται σε διμερείς συναλλακτικές σχέσεις, όπου το κέρδος (όχι υποχρεωτικά το εθνικό – και το προσωπικό αρκεί) υπερτερεί κανόνων, αρχών και παραδοσιακών συμμαχιών.
Παναγιώτης Τσάκωνας: Επισφαλής σταθερότητα
Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο κατά τη διάρκεια της χρονιάς που τελειώνει, σε συνδυασμό με την ύπαρξη «παραδοσιακών» όσο και νέων απειλών και προκλήσεων τόσο εντός της μεσογειακής λεκάνης όσο και εκτός αυτής (το μέτωπο του πολέμου στην Ουκρανία), την έχουν καταστήσει έναν γεωπολιτικό χώρο που μοιάζει καταδικασμένος στην αστάθεια καθώς – κατά τη γνωστή ρήση του Τσόρτσιλ για τα Βαλκάνια – δείχνει να συνεχίζει να «παράγει περισσότερη Ιστορία από όση μπορεί να καταναλώσει».
Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης: Κρίσιμα ζητήματα για την Αγκυρα το 2026
Απολογισμός του 2025: Η σύλληψη του Εκρέμ Ιμάμογλου την 19η Μαρτίου 2025 και η προφυλάκισή του με βαρείες αλλά αστήρικτες κατηγορίες υπήρξε το κορυφαίο πολιτικό γεγονός στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο της Τουρκίας κατά το 2025.
Πέτρος Λιάκουρας: Κάτι συμβαίνει στην Ανατολική Μεσόγειο
Η Αν. Μεσόγειος ανέκτησε τη γεωπολιτική αξία της μετά το 2000, αυτή τη φορά στον ενεργειακό τομέα, με το ενδιαφέρον για την ανακάλυψη υδρογονανθράκων της υφαλοκρηπίδας. Το γεγονός καλλιέργησε εύλογες προσδοκίες ενεργειακών εφοδίων στα παράκτια κράτη και αφορά προσοδοφόρα κοιτάσματα από τις λεκάνες του Ηροδότου, του Λεβάντε και του Ζορ. Οι ξένες εταιρείες προεξοφλούσαν αξιοποιήσιμα κοιτάσματα τρισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου.
Γιώργος Ν. Τζογόπουλος: Ο διεθνής ανταγωνισμός, η Ευρώπη και η Ελλάδα
Η πορεία των διεθνών σχέσεων το 2025 ήταν συνυφασμένη με την επιστροφή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Ο πρόεδρος Τραμπ επέβαλε την αμερικανική ατζέντα σε ορισμένα ζητήματα, όπως ο πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας και το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, αλλά δυσκολεύτηκε στις διαπραγματεύσεις του με τη Ρωσία για τον τερματισμό της σύρραξης στην Ουκρανία και με την Κίνα για θέματα τεχνολογίας και εμπορίου
Νικόλαος Τζιφάκης: Η διεύρυνση της ΕΕ στα Δυτικά Βαλκάνια στο προσκήνιο
Το 2026 βρίσκει την ΕΕ να υπερασπίζεται μόνη της διεθνώς τις αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της οικονομίας της αγοράς. Η επιρροή της Ενωσης αναμένεται να κλονιστεί σε πολλά σημεία του πλανήτη. Ωστόσο, εάν η ΕΕ επιθυμεί να παραμείνει ένας υπολογίσιμος διεθνής δρων, οι αξίες και οι αρχές της θα πρέπει να επικρατήσουν τουλάχιστον στη Γηραιά Ηπειρο.
Ana Krstinovska: Επιτακτική η ανάγκη αποδοχής νέων μελών
Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, η πολιτική διεύρυνσης έχει ανακηρυχθεί σε προτεραιότητα και γεωπολιτική αναγκαιότητα για την Ευρωπαϊκή Ενωση. Παρότι έχει σημειωθεί πρόοδος, αυτή παραμένει άνιση μεταξύ των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων και της Ανατολικής Γειτονίας
Μιχάλης Μαθιουλάκης: «Κλειδί» οι διατλαντικές σχέσεις
Η χρονιά που πέρασε άφησε το σημάδι της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό τομέα ως το έτος κατά το οποίο η ΕΕ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άρχισαν να προσαρμόζουν τις ενεργειακές τους πολιτικές στην υφιστάμενη πραγματικότητα
Αλέξανδρος Παπακωνσταντίνου: Η ενηλικίωση της Τεχνητής Νοημοσύνης
«This is not the end. It is not even the beginning of the end. But it is, perhaps, the end of the beginning». Η ρήση αποδίδεται στον Ουίνστον Τσόρτσιλ και είναι ίσως ο καταλληλότερος τρόπος να περιγράψει κανείς τη χρονιά που τελειώνει σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (TN).
Νίκος Μάντζαρης: Κλιματική κρίση σε έξαρση, κλιματική πολιτική σε υποχώρηση
Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα δεδομένα του επιστημονικού κέντρου «Κοπέρνικος», το 2025 αναμένεται να καταγραφεί ως το δεύτερο θερμότερο έτος στην ιστορία των παγκόσμιων μετρήσεων, αμέσως μετά το 2024.
Εμμανουέλα Δούση: Κλιματική δράση: βήματα προς τα πίσω;
Η 30ή Διάσκεψη για το Κλίμα (COP 30), η οποία πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2025 στο Μπελέμ του Αμαζονίου, ολοκληρώθηκε χωρίς να ληφθούν κομβικές αποφάσεις για το κλίμα
