Η φροντίδα των ματιών και συνεπακόλουθα της όρασής μας είναι ζωτικής σημασίας για την ποιότητα της ζωής μας. Υπό το πρίσμα αυτό, είναι σημαντικό να είμαστε εκπαιδευμένοι ώστε να αγνοούμε τους μύθους και να εστιάζουμε στις επιστημονικές αλήθειες. Ο χειρουργός - οφθαλμίατρος δρ Αναστάσιος Ι. Κανελλόπουλος, καθηγητής Οφθαλμολογίας Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης - NYU Medical School, επισημαίνει τις παγίδες που πραγματικά «πληγώνουν» την όρασή μας δημιουργώντας έναν χρήσιμο οδηγό.

Οποιος φοράει λάθος γυαλιά, βλάπτει τα μάτια του.

Η χρήση παλαιών διορθωτικών γυαλιών ή γυαλιών που έχουν δημιουργηθεί για άλλα άτομα μπορεί να κουράζει τα μάτια και να τους προκαλεί πόνο ή θόλωση της όρασης, αλλά δεν βλάπτει τα μάτια. Γι' αυτό και τα προαναφερθέντα συμπτώματα εξαφανίζονται όταν ο πάσχων πάψει να φορά τα λάθος γυαλιά. Εξαίρεση σε αυτό αποτελεί μικρός αριθμός παιδιών με προβλήματα οράσεως (π.χ. αμβλυωπία) τα οποία αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως και σωστά γίνονται μόνιμα.

Το διάβασμα στο ημίφως επηρεάζει την όραση. Δεν παθαίνουν κάτι τα μάτια από το ημίφως. Απλώς όταν ο φωτισμός είναι επαρκής, διευκολύνεται το διάβασμα και τα μάτια δεν κουράζονται γρήγορα.

Τα καρότα βελτιώνουν την όραση.

Η αλήθεια: Τα καρότα είναι πλούσια σε βήτα-καροτίνη (καροτένιο), ένα θρεπτικό συστατικό που μετατρέπεται στο σώμα σε βιταμίνη Α η οποία είναι σημαντική για καλή όραση. Ωστόσο ο οργανισμός χρειάζεται μια σχετικά μικρή ποσότητα βιταμίνης Α για την όραση και μπορεί να τη λάβει από πολλές πηγές, όπως τα σκουροπράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα γαλακτοκομικά και τα ψάρια. Επιπλέον, η βιταμίνη Α ναι μεν συμβάλλει στη διατήρηση καλής όρασης, αλλά δεν τη βελτιώνει, ούτε προλαμβάνει τις διαθλαστικές ανωμαλίες (π.χ. μυωπία, αστιγματισμό κ.λπ.). Τέλος, η απορρόφηση της βήτα-καροτίνης και της βιταμίνης Α είναι καλύτερη όταν τα τρόφιμα που τις περιέχουν καταναλώνονται μαζί με λίγο λίπος (π.χ. τα καρότα με λίγο ελαιόλαδο).

Δεν παθαίνει κανείς τίποτα αν κοιτάξει για λίγο τον ήλιο.

Η αλήθεια: Ακόμα και για λίγα λεπτά να κοιτάξει κανείς τον ήλιο δίχως να φορά τα κατάλληλα προστατευτικά των ματιών, υπάρχει κίνδυνος η (αόρατη) ακτινοβολία του να προκαλέσει μόνιμες βλάβες στον αμφιβληστροειδή χιτώνα που βρίσκεται στο πίσω μέρος του ματιού. Ούτε καν η έμμεση έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ηλίου (π.χ. όταν αντανακλάται από λείες επιφάνειες όπως η άσφαλτος ή η άμμος) δεν είναι ασφαλής. Αντιθέτως, μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, όπως εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, ηλιακή αμφιβληστροειδίτιδα, καταρράκτη, πτερύγιο, δυστροφίες του κερατοειδούς κ.λπ.

Μην κάθεσαι πολύ κοντά στην οθόνη, καταστρέφεις τα μάτια σου.

Η αλήθεια: Η συνήθεια αυτή μπορεί να κουράσει τα μάτια ή/και να προκαλέσει πονοκέφαλο, αλλά δεν βλάπτει την όραση ούτε των παιδιών, ούτε των ενηλίκων. Ενδέχεται όμως να υποδηλώνει πως το άτομο έχει μυωπία και χρειάζεται γυαλιά. Επιπλέον, τα παιδιά έχουν οξυμμένη ικανότητα εστίασης της όρασης στα αντικείμενα που βρίσκονται κοντά τους και γι' αυτό τους είναι πιο άνετο να κάθονται κοντά στις οθόνες.

Τα κομπιούτερ βλάπτουν τα μάτια.

Η αλήθεια: Η συνεχής εργασία μπροστά σε μια οθόνη δεν βλάπτει τα μάτια, αλλά όταν είναι αδιάκοπη συμβάλλει στην κόπωση των ματιών και στην ξηροφθαλμία. Γι' αυτόν τον λόγο είναι απαραίτητο όσοι εργάζονται σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές να τηρούν τον «κανόνα 20-20-20»: Κάθε 20 λεπτά να κάνουν διάλειμμα για 20 δευτερόλεπτα κοιτάζοντας αντικείμενα που απέχουν 20 πόδια (6 μέτρα). Είναι επίσης απαραίτητο να βλεφαρίζουν όσο πιο συχνά μπορούν για να διατηρούν τα μάτια τους καλά ενυδατωμένα. Εάν νιώθουν τα μάτια τους ξηρά, καλό είναι να χρησιμοποιούν τεχνητά δάκρυα.

Ο οφθαλμολογικός έλεγχος δεν είναι απαραίτητος εάν δεν αντιμετωπίζει κάποιος πρόβλημα όρασης.

Σε όσους δεν αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα οράσεως ή υγείας, συνιστάται προληπτικός έλεγχος των ματιών κάθε 5-10 χρόνια στις ηλικίες 20 έως 39 ετών, κάθε 2-4 χρόνια στις ηλικίες 40-54 ετών, κάθε 1-3 χρόνια στις ηλικίες 55-64 ετών και κάθε 1-2 χρόνια μετά τα 65. Ωστόσο τα άτομα που φορούν γυαλιά ή φακούς επαφής, έχουν οικογενειακό ιστορικό οφθαλμοπαθειών ή πάσχουν από διαγνωσμένα προβλήματα υγείας (λ.χ. διαβήτη) που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των ματιών, πρέπει να εξετάζονται πιο συχνά (συνήθως μία φορά τον χρόνο, κυρίως μετά τα 40).