«Δεν εξαιρούμαστε από το πόθεν έσχες»

Η δημόσια αντιπαράθεση του  υπουργού Δικαιοσύνης και του Προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας, που αποτέλεσε τον κεντρικό καμβά  της 33ης Γενικής Συνέλευσης της Ενωσης Εισαγγελέων Ελλάδος , όπως ήταν φυσικό,  ήταν και χθες στα δικαστήρια το κεντρικό θέμα συζήτησης.

Η καταγγελία, διά στόματος του προέδρου του ΣτΕ Νίκου Σακελλαρίου, περί ωμής παρέμβασης στο έργο της Δικαιοσύνης κάθε άλλο παρά συνηθισμένη είναι , καθώς  όσα είπε έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω του θεσμικού ρόλου του ανώτατου δικαστικού λειτουργού, όπως αυτός απορρέει από το ίδιο το Σύνταγμα.

Πού αρχίζουν άραγε και σταματούν τα όρια της κριτικής των δικαστικών αποφάσεων;  Είναι σωστό να διατυπώνονται κρίσεις και σχόλια από τον υπουργό Δικαιοσύνης που είναι η πολιτική κεφαλή στο χώρο των δικαστηρίων ιδιαίτερα για υποθέσεις που  δεν  έχει ακόμα ολοκληρωθεί ο δικαστικός τους έλεγχος;  

Τα ερωτήματα αυτά κυριαρχούσαν χθες στις συζητήσεις μεταξύ δικαστικών λειτουργών. Ανεξάρτητα πάντως, από τη θέση που ο καθένας λάμβανε και από το πώς προσέγγιζε την κόντρα αυτή, όλοι  κατέληγαν σε ένα κοινό συμπέρασμα  επισημαίνοντας πως οι λειτουργοί  της Δικαιοσύνης πρέπει απερίσπαστοι και μακριά από αντεγκλήσεις να  ασκούν τα καθήκοντά τους με γνώμονα τον νόμο και τη συνείδησή τους.

Ο Κοντονής και η κριτική. «Είναι αναφαίρετο δικαίωμα  των πολιτών η κριτική των δικαστικών αποφάσεων», ήταν η απάντηση του υπουργού Δικαιοσύνης Σταύρου Κονοτνή στον απόηχο της αντιπαράθεσής του με τον πρόεδρο του ΣτΕ μιλώντας στο Πρακτορείο 104,9 fm.  «Ενας πολίτης – είτε είναι υπουργός  ή ένας οποιοσδήποτε πολίτης – δεν δικαιούται να έχει γνώμη  για μία απόφαση που εξέδωσε ένα δικαστήριο;» διερωτήθηκε ο Κοντονής επισημαίνοντας  πως «ρόλος της κυβέρνησης είναι να προστατεύει  τους θεσμούς και  πρώτα και κύρια το κύρος της Δικαιοσύνης στα μάτια των πολιτών».  

Σχολιάζοντας μάλιστα  τις αιτιάσεις του προέδρου του ΣτΕ διατύπωσε την άποψη  ότι «ξεπέρασε  κάθε όριο με την ακραία και άδικη φρασεολογία», υπογραμμίζοντας πως κατά την άποψή του «αδικεί και τον ίδιο και τον θεσμό που υπηρετεί» .

Ο Σταύρος Κοντονής έκανε ακόμα λόγο για εξαιρέσεις που εμφιλοχωρούν στις διατάξεις για το πόθεν έσχες  γιατί δι’ αυτής της οδού  καταστρατηγείται η ισονομία.

Σήκωσαν το γάντι. Και ενώ η κόντρα μεταξύ των δύο εξουσιών – εκτελεστικής και δικαστικής – καλά κρατεί, χθες η Ενωση Δικαστικών Λειτουργών του Συμβουλίου της Επικρατείας  σήκωσε το γάντι και με  επίσημη ανακοίνωσή της  δίνει όλες τις παραμέτρους της απόφασης για το πόθεν έσχες, που αποτέλεσε και το «μήλον της Εριδος» θέλοντας να καταδείξει ότι δεν  υπάρχει  πρόθεση και πολύ περισσότερο δικαστική κρίση που να εξαιρεί τους δικαστές και τους εισαγγελείς από την υποβολή πόθεν έσχες, οι οποίοι είναι από τις πρώτες κατηγορίες υπόχρεων δηλώσεως της περιουσιακής τους κατάστασης.  

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ενωσης των Ανώτατων Δικαστικών Λειτουργών στέλνει το δικό του μήνυμα εξηγώντας πως επέλεξε να δημοσιοποιήσει  το περιεχόμενο της απόφασης «προκειμένου να διευκολύνει την άσκηση καλοπροαίρετης κριτικής» σχετικά με το πόθεν έσχες «η οποία πρέπει να βασίζεται στο αληθές περιεχόμενο της απόφασης και όχι σε ανακρίβειες».

Τα βασικά σημεία. Πέντε είναι τα βασικά σημεία της απόφασης του ΣτΕ σύμφωνα με τις διευκρινίσεις των πλέον αρμοδίων:

1. Οι δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί υποχρεούνται  να υποβάλλουν δηλώσεις “πόθεν έσχες”.

2.  Ολοι οι υπόχρεοι (μεταξύ των οποίων και οι δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί) υποχρεούνται να υποβάλλουν ηλεκτρονικά  τις δηλώσεις “πόθεν έσχες”.

3. Κανένας υπόχρεος – και όχι μόνο οι δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί – δεν υποχρεούται να δηλώνει μετρητά και κινητά πράγματα μεγάλης αξίας.

4. Ο έλεγχος των δηλώσεων “πόθεν έσχες” δεν μπορεί να ανατρέχει σε χρόνο πέραν της πενταετίας  από την υποβολή της εκάστοτε δηλώσεως για κανέναν υπόχρεο (και όχι μόνο για τους δικαστικούς και εισαγγελικούς λειτουργούς ).

5. Οι δηλώσεις “πόθεν έσχες” των δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών πρέπει να ελέγχονται από όργανο που αποτελείται κατά πλειοψηφία από δικαστικούς λειτουργούς και όχι από υπαλλήλους που υπάγονται στον εκάστοτε Υπουργό, ώστε να διασφαλίζεται η δικαστική ανεξαρτησία .

Στόχος των δικαστικών λειτουργών του ΣτΕ είναι να ξεκαθαρίσουν το θολό τοπίο που κάποιοι  επιχειρούν να  δημιουργήσουν ξεκαθαρίζοντας ότι  η επίμαχη απόφαση δεν επιφύλαξε προνομιακή αντιμετώπιση για τους λειτουργούς της Θέμιδος.

Τα βλέμματα  πια στρέφονται στη Γενική Συνέλευση της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων που είναι προγραμματισμένη για το Σάββατο – κατά παράδοση  διεξάγεται παρουσία της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων και πολιτικών εκπροσώπων, και μεταξύ των πρώτων θεμάτων στην ατζέντα είναι και το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.