Οι καυτές έδρες και η εμπειρία καθορίζουν την απόδοση

Ερευνητές από πολλά πανεπιστήμια μελέτησαν χιλιάδες αγώνες προκειμένου να αποκρυπτογραφήσουν τους διαιτητές. Το συμπέρασμα ήταν λίγο – πολύ αναμενόμενο: οι αποφάσεις των ανθρώπων με τα μαύρα επηρεάζονται από τους οπαδούς των γηπεδούχων ομάδων. Μάλιστα, όσο περισσότεροι είναι και όσο περισσότερο φωνάζουν τόσο πιο πολύ επηρεάζουν τις αποφάσεις τους.

«Τα στοιχεία είναι συντριπτικά» λέει ο καθηγητής Αλαν Νέβιλ, ειδικός στη βιοστατιστική στο Πανεπιστήμιο του Γούλβερχαμπτον.

Πριν από μερικά χρόνια ο Νέβιλ και η ομάδα του ζήτησαν από 40 διαιτητές να κρίνουν 47 φάσεις του αγώνα Λίβερπουλ – Λέστερ, που διεξήχθη τη σεζόν 1998/99. Οι μισοί διαιτητές παρακολούθησαν το παιχνίδι ακούγοντας τις φωνές των φιλάθλων και οι υπόλοιποι υπό απόλυτη ησυχία. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Οι διαιτητές έδωσαν 15,5% λιγότερα φάουλ εις βάρος της γηπεδούχου ομάδας επηρεαζόμενοι από τις φωνές του κοινού, σε σχέση με αυτούς που δεν είχαν ήχο.

Αλλες έρευνες έδειξαν ότι οι διαιτητές ευνοούν τις γηπεδούχους προσθέτοντας περισσότερα λεπτά στον επιπλέον χρόνο αν βρίσκονται πίσω στο σκορ.

Σε άρθρο του στην επιθεώρηση «Psychology of Sport and Exercise» ο Νέβιλ αμφισβητεί ότι οι διαιτητές μπορούν να αλλάξουν αυτή την τάση με την προπόνηση.

«Πιστεύω πως είναι η πρώτη επιστημονική απόδειξη ότι το πλήθος μπορεί να επηρεάσει» λέει.

Οι ψυχολόγοι αποκαλούν αυτή την επιρροή «συμμόρφωση». Για παράδειγμα, αν 70.000 άνθρωποι φωνάζουν δυνατά για μια απόφαση, μπορεί να ενισχύσουν την πρώτη εντύπωση που έχει ο διαιτητής για ένα συμβάν. Ή μπορεί να τον επηρεάσουν υποσυνείδητα να πάρει την απόφαση που αυτοί θέλουν.

Παρόμοια είναι τα συμπεράσματα και της έρευνας του Ισπανού Αντρες Πικάθο-Ταντέο και της ομάδας του, τα οποία δημοσιεύτηκαν στην επιθεώρηση «International Journal of Sport and Exercise Psychology».

Κατά την ανάλυση 2.651 αγώνων του ισπανικού πρωταθλήματος που διεξήχθησαν τις σεζόν 2002-03 και 2009-10 εξήχθη το συμπέρασμα ότι ακόμα και οι πιο έμπειροι διαιτητές μεροληπτούν υπέρ της γηπεδούχου ομάδας. Επιπροσθέτως, έχουν την τάση να τιμωρούν πιο αυστηρά τα φάουλ των φιλοξενουμένων με κίτρινες και κόκκινες κάρτες.
Σε ανάλογο συμπέρασμα έχει οδηγηθεί και παρόμοια έρευνα του Χάρβαρντ. Τα ματς που μελετήθηκαν διεξήχθησαν από το 1992 μέχρι το 2006 και τα διηύθυναν 50 διαφορετικοί διαιτητές. Η διαφορά είναι ότι η μελέτη του Χάρβαρντ αμφισβητεί τα ευρήματα των Ισπανών όσον αφορά τον επηρεασμό των πιο έμπειρων διαιτητών. Οσοι από τους ρέφερι είχαν διευθύνει περίπου 200 παιχνίδια παρουσίαζαν μεγαλύτερες αντιστάσεις στις πιέσεις των φιλάθλων και μεροληπτούσαν λιγότερο υπέρ των γηπεδούχων, σε αντίθεση με αυτούς που είχαν διευθύνει περίπου 50 παιχνίδια.

Ισως αυτό να δικαιολογείται από τις έρευνες των Πανεπιστημίων του Λέουβεν και του Μπρουνέλ. Σύμφωνα με αυτές, οι έμπειροι διαιτητές μπορούν να προβλέψουν σε ποιο σημείο του γηπέδου ενδέχεται να γίνει φάουλ ή πέναλτι.

Κατά τη διάρκεια ενός αγώνα όπως αυτοί της Πρέμιερ Λιγκ, ένας διαιτητής λαμβάνει περίπου 245 αποφάσεις, δηλαδή μία ανά 22 δευτερόλεπτα. Από αυτές μόνο οι πέντε είναι λανθασμένες. Με άλλα λόγια, οι αποφάσεις των διαιτητών είναι κατά 98% σωστές. Ανάλογο είναι και το ποσοστό των βοηθών τους.

Στα λόγια του παλιού άσου της Αρσεναλ Αλαν Σμιθ ίσως κρύβεται όλη η αλήθεια του ποδοσφαίρου: «Οι παίκτες κάνουν λάθη, όλοι κάνουν λάθη και μόλις ένας διαιτητής κάνει λάθος είναι σαν να έρχεται το τέλος του κόσμου».

Οπως έχει πει και ο Κολίνα για όλους όσοι κρίνουν τους διαιτητές με αυστηρότητα, «αυτό που τους αξίζει είναι να τους βάλεις να διευθύνουν έναν αγώνα».

«Το τέλος του κόσμου»
Στα λόγια του παλιού άσου της Αρσεναλ Αλαν Σμιθ ίσως κρύβεται όλη η αλήθεια του ποδοσφαίρου: «Οι παίκτες κάνουν λάθη, όλοι κάνουν λάθη και μόλις ένας διαιτητής κάνει λάθος είναι σαν να έρχεται το τέλος του κόσμου».