Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος ενός επωνύμου

Ο ξαφνικός θάνατος του επιχειρηματία Ανδρέα Βγενόπουλου αποτέλεσε δημόσιο θέμα. Κάθε μέρα χάνονται ανθρώπινες ζωές αιφνίδια χωρίς να ταράζεται κανένας πλην των συγγενών τους. Ομως τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και οι οθόνες της τηλεόρασης με την αναγγελία του ξαφνικού θανάτου ενός γνωστού από τη δημόσια δραστηριότητά του ανθρώπου αμέσως πυροδοτούν σειρά αποριών που φθάνουν μέχρι και αυτή τη στήλη.

Εύλογη η απορία. Πώς μπορεί να φύγει ένας άνθρωπος από τη ζωή την ώρα που κοιμάται ήρεμα, την ώρα που κάθεται στην καρέκλα του ήρεμος;

Η στήλη αυτή πολλές φορές έχει ασχοληθεί με το θέμα. Παρ’ όλα αυτά τα ερωτήματα του κόσμου συνεχίζονται. Είναι αποδεδειγμένο ότι 2 στα 10 εμφράγματα χάνονται από θανατηφόρες αρρυθμίες προτού καν εκδηλωθούν τα συμπτώματα, έτσι που στην πράξη κανένας δεν μπορεί να αντιδράσει.

Ανεξάρτητα από τους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς που προκαλούν τις θανατηφόρες αρρυθμίες, ένα είναι το γεγονός. Το ότι οι 8 στους 10 με έμφραγμα του μυοκαρδίου φθάνουν τελικά στο νοσοκομείο για θεραπεία, όπου εκεί δίνεται η ουσιαστική μάχη και κατά κανόνα η έκβασή της είναι καλή.

Ομως τι συμβαίνει με τους δύο που χάνονται;

Στο τέλος του περασμένου αιώνα μια εμπεριστατωμένη μελέτη που δημοσιεύθηκε σε ένα από τα πιο έγκριτα ιατρικά περιοδικά, το γνωστό «New England Journal of Medicine», προκάλεσε σοκ στο ιατρικό κοινό όταν έδειξε ότι οι μισοί Αμερικανοί που χάνονται αιφνίδια από έμφραγμα του μυοκαρδίου δεν είχαν κανένα προειδοποιητικό σύμπτωμα. Κατά συνέπεια, δεν έπαιρναν κανένα φάρμακο αφού θεωρούσαν ότι είναι υγιείς.

Σήμερα υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις (όχι αποδείξεις) ότι ο μηχανισμός των θανατηφόρων αρρυθμιών καθοδηγείται από το γενετικό υπόστρωμα, δηλαδή τα γονίδια του κάθε ατόμου. Μέχρις ότου εντοπισθούν αυτά τα θανατηφόρα γονίδια, η άμυνα σε αυτές τις περιπτώσεις είναι η ευαισθητοποίηση του κάθε ανθρώπου εναντίον των παραγόντων κινδύνου που προδιαθέτουν για έμφραγμα του μυοκαρδίου. Η σταθεροποίηση των αθηρωματικών βλαβών με θεραπεία που να ενισχύει τη λειτουργικότητα του ενδοθηλίου, δηλαδή του χιτώνα που καλύπτει εσωτερικά την αρτηρία. Και τούτο γιατί ακόμα και η διάβρωση του ενδοθηλίου μπορεί να προκαλέσει έμφραγμα.

Πολλοί διερωτώνται εάν σε αυτές τις περιπτώσεις αιφνίδιου θανάτου θα μπορούσε να βοηθήσει ένας εμφυτεύσιμος απινιδωτής που να λειτουργήσει τη στιγμή που θα σταματήσει η καρδιά. Η απάντηση θεωρητικά είναι «ναι». Εντούτοις, δεν έχει αποδειχθεί ότι η προληπτική εμφύτευση απινιδωτή ελαττώνει τους ξαφνικούς θανάτους στα φαινομενικά υγιή άτομα.