Το τελευταίο δείπνο με τον Ντέιβιντ

Κάποιοι το χαρακτήρισαν «κηδεία». Αλλοι, όπως ένας βορειοευρωπαίος πρωθυπουργός, παρατήρησαν ότι τα πράγματα μπορεί να ήταν πολύ χειρότερα για τον Κάμερον καθώς δεν ήταν λίγοι οι ηγέτες που ήταν έξαλλοι μαζί του, όμως «μόνο καλά λόγια μπορεί να πει κάποιος για τους νεκρούς». Εκείνος ήταν περίλυπος και καλά που βρέθηκε ο Αλέξης Τσίπρας, νοτιοευρωπαίος Πρωθυπουργός με πείρα στα δημοψηφίσματα, να ελαφρώσει λίγο την ατμόσφαιρα. Ηταν το τελευταίο δείπνο ηγετών των «28» για τον Ντέιβιντ Κάμερον.

Για ορεκτικό απόλαυσαν σαλάτα με ορτύκι και για κύριο πιάτο μοσχάρι ποσέ, όμως ουσιαστικά εκείνο που σερβιρίστηκε ήταν η κεφαλή του δεύτερου μακροβιότερου ηγέτη στην ΕΕ επί πίνακι, έπειτα από τη νίκη του Brexit στο δημοψήφισμα που εκείνος επέμενε να προκηρύξει. Οι «28» αναφέρθηκαν σε αιώνες κοινής ιστορίας και προετοίμασαν το τέλος του 43χρονου βρετανικού πειράματος στην ενωμένη Ευρώπη. Ενας ηγέτης αργότερα σχολίασε χαρακτηριστικά: «Εμοιαζε λιγότερο με πολιτική συνάντηση και πιο πολύ με ομαδική ψυχοθεραπεία». Σε μια συναισθηματική στιγμή ο Κάμερον είπε στους ευρωπαίους ομολόγους του ότι λυπάται που έχασε το ιστορικό δημοψήφισμα για την παραμονή της Βρετανίας, αρνήθηκε όμως να υποχωρήσει. Επέμεινε ότι ο διάδοχός του θα είναι εκείνος που θα επικαλεσθεί το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας ώστε να αρχίσει να μετρά ο χρόνος για την αποχώρηση.

Παρά το συγκινητικό κλίμα πάντως, κάποιοι ηγέτες δεν συγκράτησαν τις επικρίσεις τους για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε ο Κάμερον το δημοψήφισμα. Ο γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ του θύμισε ότι ο Σαρλ ντε Γκολ ήταν αντίθετος πάντα στη βρετανική συμμετοχή – το μήνυμα που θέλησε να στείλει ήταν «έπρεπε να τον είχαμε ακούσει». Πιο επικριτικός από όλους εμφανίστηκε ο πρωθυπουργός του Βελγίου Σαρλ Μισέλ, ο οποίος ρώτησε τον Κάμερον γιατί αργεί να θέσει σε κίνηση τη διαδικασία αποχώρησης – ένα ερώτημα στο οποίο συγκατένευσαν αρκετοί από τους συνδαιτυμόνες.

Η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ μίλησε για μια θλιβερή ημέρα, «που όμως είναι πραγματικότητα» και συμβούλευσε να επικρατήσει ηρεμία. Οι δημοσιογράφοι νοιάζονται για τις επόμενες 5 – 20 ημέρες, είπε, ενώ οι επικεφαλής κυβερνήσεων πρέπει να νοιάζονται για τα επόμενα 20 χρόνια. Η ΕΕ πρέπει να βρει τρόπο να ολοκληρωθεί το Brexit, κατέληξε, δεν χρειάζεται όμως να ασκηθεί πίεση στη Βρετανία σε μια στιγμή κρίσης.

Ο Κάμερον προσπάθησε να αλλάξει κουβέντα, φέρνοντας στο τραπέζι το θέμα της διαδοχής του. Παρατήρησε ότι την επόμενη φορά στο τραπέζι των ηγετών μπορεί να εκπροσωπεί τη Βρετανία ή ο Μπόρις Τζόνσον ή η Τερέζα Μέι – χαρακτήρισε και τους δύο «πραγματιστές» προσθέτοντας ότι η διεξαγωγή πρόωρων εκλογών είναι απίθανη αλλά όχι αδύνατη.

Την παρέμβαση αυτή ακολούθησε μια σειρά δηλώσεων από άλλους ηγέτες όπως ο Ολλανδός Μαρκ Ρούτε και ο Ιρλανδός Εντα Κένι, ο οποίος θύμισε τα 800 χρόνια διακυβέρνησης της Ιρλανδίας από τους Αγγλους, θέλοντας να τονίσει τη σημασία να κρατηθούν τα σύνορα ανοικτά με το Ηνωμένο Βασίλειο έπειτα από το Brexit.

Ο βρετανός πρωθυπουργός και ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ διαφώνησαν για το θέμα της μετανάστευσης. Ο Κάμερον είπε πως το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος οφειλόταν, εν μέρει, στην ευρωπαϊκή αποτυχία να καθησυχάσει τις βρετανικές ανησυχίες για τη μετανάστευση. «Ο Κάμερον υποστήριξε ότι το δημοψήφισμα αφορούσε κυρίως τη μετανάστευση και το Προσφυγικό» εξήγησε ο Γιούνκερ. «Δεν πιστεύω όμως ότι ισχύει, επειδή αυτό το πρόβλημα ισχύει για όλους μας». Και συνέχισε λέγοντας πως κατά τη γνώμη του ο Κάμερον έχασε το δημοψήφισμα επειδή τόσο εκείνος όσο και το κόμμα του έχουν περάσει τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζοντας την ΕΕ ως αντιδημοκρατική και «πολύ τεχνοκρατική». Αρα, πρόσθεσε, ο Κάμερον «δεν πρέπει να εκπλήσσεται εάν οι ψηφοφόροι τον πίστεψαν».

Ηγέτες από τη Δανία, τη Λετονία, την Πολωνία, την Κροατία και τη Σλοβενία μίλησαν για τον βρετανό πρωθυπουργό. Και όλοι μαζί αναφέρθηκαν στα βαριά ευρωσκεπτικιστικά σύννεφα που έχουν αρχίσει να συγκεντρώνονται πάνω από την Ευρώπη.

Το αστείο του Αλέξη Τσίπρα
Προς το τέλος του μελαγχολικού δείπνου πήρε τον λόγο ο έλληνας Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας. Και το κλίμα άλλαξε. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των «Financial Times»: «Η διάθεση ελάφρυνε στο δείπνο με τα λόγια του Αλέξη Τσίπρα, του τελευταίου έλληνα Πρωθυπουργού που προκάλεσε Σύνοδο Κορυφής απειλώντας με δημοψήφισμα». Τετοιες ψηφοφορίες δεν είναι δύσκολες είπε ο έλληνας Πρωθυπουργός. Υπάρχουν μόνο δύο πιθανότητες αποτελέσματος και πρέπει να είσαι προετοιμασμένος και για τα δύο, συνέχισε. Και πρόσθεσε: «Γι’ αυτό και είμαι έκπληκτος από την κατάσταση στο Ηνωμένο Βασίλειο». Τότε όλοι στο δωμάτιο, σημειώνει η εφημερίδα, ξέσπασαν σε γέλια.