Νέο σχέδιο για αναχαίτιση της ροής των μεταναστών

Ο στόχος, όπως πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις, φαίνεται φιλόδοξος. Και ως τέτοιος προκαλεί μια χιονοστιβάδα ερωτημάτων. Αρκεί μια σειρά από κίνητρα και αντικίνητρα για να αναχαιτιστούν οι μεταναστευτικές ροές από την Αφρική και τη Μέση Ανατολή; Είναι αρκετά 60 δισ. ευρώ; Θα βρεθούν; Και πώς; Θα αποφασίσουν να βάλουν τόσο βαθιά το χέρι στην τσέπη οι 28; Το σχέδιο, πάντως, υπάρχει από χθες. Συμφωνήθηκε στο Στρασβούργο από το Κολέγιο των Επιτρόπων και παρουσιάστηκε στους ευρωβουλευτές. Η φιλοσοφία του μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: η ΕΕ δίνει χρήμα για την ενίσχυση της ανάπτυξης στις χώρες που είναι πηγές μεταναστευτικών ροών ώστε να ανακοπεί το κύμα. Η λογική είναι ότι στις χώρες αυτές οι επίδοξοι μετανάστες είναι κατά βάση οικονομικοί, δεν έχουν δηλαδή το στάτους του πρόσφυγα. Πρακτικά, οι Βρυξέλλες θα υπογράψουν συμφωνίες με κάθε μία από αυτές τις χώρες ξεχωριστά. Η συμφωνία θα προβλέπει τη διάθεση κονδυλίων για την ενίσχυση των ελέγχων στα σύνορα, τη δημιουργία υποδομών για πρόσφυγες και την αντιμετώπιση των κυκλωμάτων των διακινητών, καθώς και την ανάπτυξη υποδομών στόχος των οποίων είναι να δοθεί ώθηση στις επενδύσεις. Θα δοθούν επίσης κίνητρα στον κλάδο του εμπορίου. «Προτείνουμε ένα μείγμα κινήτρων και αντικινήτρων με σκοπό να επιβραβεύσουμε εκείνες τις χώρες που θέλουν να συνεργαστούν πραγματικά με εμάς, αλλά και να διασφαλίσουμε ότι θα υπάρξουν συνέπειες σε αυτές που δεν θα το κάνουν» εξήγησε ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Φραντς Τίμερμανς.

Στη Μέση Ανατολή οι χώρες αυτές είναι οι γειτονικές της Συρίας – η Ιορδανία και ο Λίβανος, οι οποίες πάντως φιλοξενούν ήδη περίπου 2 εκατομμύρια σύρους πρόσφυγες στους καταυλισμούς της. Με αυτές τις χώρες η συμφωνία θα είναι στο πρότυπο της συμφωνίας της ΕΕ με την Τουρκία. Στην Αφρική, οι εταίροι της Ενωσης θα είναι η Σενεγάλη, το Μάλι, ο Νίγηρας, η Νιγηρία, η Τυνησία και η Αιθιοπία. Η εξασφάλιση των κονδυλίων, πάντως, δεν είναι απλή υπόθεση. Ο πρώτος στόχος είναι να βρεθούν 8 με 9 δισ. ευρώ και να μπει το σχέδιο στις ράγες, να γίνουν ορατά τα πρώτα αποτελέσματα ώστε να υπάρξει χρηματοδότηση στη συνέχεια. Αναλυτές εκτιμούν, πάντως, ότι το σχέδιο θα βρει εμπόδια σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καθώς οι κυβερνήσεις, έχοντας το βλέμμα στην κοινή γνώμη, θα εμφανιστούν απρόθυμες να φορτώσουν τους προϋπολογισμούς τους με νέα έξοδα για το Μεταναστευτικό.

Οι πρώτες επικριτικές φωνές ακούστηκαν πάντως και από την πλευρά που θεωρεί ότι αυτή η πολιτική δεν είναι αρκετά γενναιόδωρη απέναντι στους μετανάστες. Αλλοι διατυπώνουν αμφιβολίες ως προς την εφαρμοστικότητα και τη βιωσιμότητα του σχεδίου – υπάρχει το παράδειγμα εξάλλου της Τουρκίας, όπου η συμφωνία είναι έτοιμη ανά πάσα στιγμή να τιναχτεί στον αέρα. Ενστάσεις διατυπώθηκαν και σε επίπεδο ηθικής. «Πώς μπορούμε να πούμε στην Τουρκία, την Ιορδανία και άλλες χώρες να φιλοξενήσουν ακόμη περισσότερους πρόσφυγες όταν εμείς αρνούμαστε να φιλοξενήσουμε μερικά εκατομμύρια;» διερωτήθηκε η ευρωβουλευτής των Πρασίνων Σκα Κέλερ. «Δεν μπορούμε να λέμε σήμερα ότι βρήκαμε λύση στο πρόβλημα όταν αυτό που θέλουμε να κάνουμε είναι απλώς να κλωνοποιήσουμε τη συμφωνία με την Τουρκία για να την εφαρμόσουμε και σε άλλες χώρες. Συγγνώμη, αλλά αυτός δεν είναι τρόπος για να προχωρήσουμε» σημείωσε ο επικεφαλής της ομάδας των Φιλελευθέρων στο Ευρωκοινοβούλιο Γκι Φέρχοφστατ.

Μια ακόμη ένσταση διατυπώνεται σε πρακτικό επίπεδο: πώς θα δεσμεύσουν τα κράτη- μέλη περισσότερα χρήμα όταν εμφανίζονται ήδη να χρηματοδοτήσουν τις τρέχουσες συμφωνίες; Η Κομισιόν ελπίζει πάντως ότι αυτά τα 8 δισ. ευρώ που απαιτούνται για την πρώτη φάση του σχεδίου θα βρεθούν σχετικά γρήγορα. Σύμφωνα με την ιταλική «Ρεπούμπλικα», εξάλλου, ο έλληνας επίτροπος Δημήτρης Αβραμόπουλος αναμενόταν να προτείνει ένα σχέδιο για τη βελτίωση των πολιτικών ενσωμάτωσης των μεταναστών αλλά και την ενίσχυση του προγράμματος «Μπλε Κάρτα», το οποίο απευθύνεται σε πρόσφυγες με υψηλά ακαδημαϊκά και άλλα προσόντα. Την ίδια ώρα πάντως που η Κομισιόν ανακοίνωνε το νέο σχέδιο, ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεχμέτ Καβούσογλου απηύθυνε νέα προειδοποίηση ότι η συμφωνία με την ΕΕ θα καταρρεύσει εάν δεν προχωρήσει η κατάργηση της βίζας για τους πολίτες της Τουρκίας που θέλουν να ταξιδέψουν στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. «Δεν είναι απειλή ή εκβιασμός» είπε ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας. «Εάν η Ευρώπη δεν υιοθετήσει το μέτρο, τότε θα αναγκαστούμε να ακυρώσουμε τη συμφωνία για την επαναπροώθηση των προσφύγων». Δεν είναι εκβιασμός αλλά σαν εκβιασμός ακούγεται.

«Πρέπει να τους πείσουμε να μην το κάνουν»
«Καταφέραμε να ελέγξουμε την κατάσταση στο Αιγαίο Πέλαγος χάρις στη συμφωνία με την Τουρκία. Με αυτόν τον τρόπο αποφύγαμε τους πνιγμούς στη θάλασσα. Την ίδια ώρα όμως σημειώνονται πολλά ναυάγια στη Μεσόγειο με θύματα μετανάστες που επιχειρούν να περάσουν στην Ιταλία από την Αίγυπτο και τη Λιβύη. Αυτή η απαράδεκτη κατάσταση επιβάλλει να βρούμε λύσεις». Αυτό τόνιζε σε συνέντευξή του στη «Μοντ» ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Φρανς Τίμερμανς λίγες ώρες πριν παρουσιαστεί το νέο σχέδιο της Κομισιόν με το οποίο στην ουσία επεκτείνει το είδος της συμφωνίας με την Τουρκία και σε άλλες χώρες. «Η Ενωση και τα κράτη-μέλη – προσέθετε – πρέπει να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στις χώρες καταγωγής και στις χώρες διέλευσης. Πρέπει να καταλήξουμε σε συμφωνίες ώστε να δεχθούν αυτές οι χώρες πίσω τους πολίτες τους αλλά και για να διαχειριστούν καλύτερα τις μεταναστευτικές ροές. Αντίθετα με τους Σύρους, πρόκειται για άτομα που φεύγουν κυρίως για οικονομικούς λόγους. Πρέπει να τους πείσουμε να μην το κάνουν».