[Κραυγές και ψίθυροι] Το αδιαπραγμάτευτο του Πάσχα

Το άκουσα πριν από μερικές ημέρες, δεν θυμάμαι πού. «Ο Πρωθυπουργός», έλεγε ο σχολιαστής, «θα αναβάλει την ψήφιση του ασφαλιστικού και φορολογικού νομοσχεδίου ώστε να μπορέσουν οι βουλευτές του να πάνε στις περιφέρειές τους να κάνουν Πάσχα χωρίς να φοβούνται τις αντιδράσεις του κόσμου». Οπως κι έγινε. Γιατί όλα κι όλα. Μπορεί να έχουμε διαπραγματευτεί μέχρι και τα καπάκια από τις μπίρες, αλλά το Πάσχα μας είναι αδιαπραγμάτευτο. Τόσο απόλυτα δηλαδή που αμφιβάλλω ότι, ακόμη και αν το νομοσχέδιο είχε ψηφιστεί, θα ασχολιόταν κανείς με τους βουλευτές πριν από τη Λαμπροτρίτη. Τα μπινελίκια αναβάλλονται για μετά τη (δύσκολη) πέψη και της τελευταίας πετσούλας του αρνιού. Διότι το Πάσχα δεν είναι απλώς μια μεγάλη γιορτή. Είναι η εθνική μας, ομαδική, σουρεαλιστική ψυχανάλυση. Το ελληνικό βιλαέτι στη χαρτογράφηση του παγκόσμιου εορτολογίου.

Πάσχα το ελληνικό λοιπόν. Η ελληνικότητά του όμως θεωρώ ότι δεν έχει σχέση με την Ορθοδοξία, αφού δεν συντονιζόμαστε τόσο με την πίστη όσο με τα τελετουργικά της. Ας το δούμε ως ένα ιδιότυπο «Game of Thrones». Συμπυκνωμένο σε μία Εβδομάδα Παθών, που αρχίζει με την αποθέωση της Κυριακής των Βαΐων, κοντοστέκεται στην Κασσιανή – όπου η συλλογική συνείδηση επιμένει να ανιχνεύει μια αμαρτωλή εκεί που, ιστορικά, δεν υπάρχει -, ενσωματώνει την προδοσία ως ρυθμιστικό παράγοντα, καταδέχεται την ταπεινότητα του ανθρώπινου μαρτυρίου, αναδεικνύει τη θλίψη του πένθους, περιφέρει στους δρόμους το μοιρολόι και κλείνει τον κύκλο συναντώντας ξανά την αποθέωση μέσα από την Ανάσταση. Ξεθυμαίνει δε με τσιμπούσια και οινοποσίες. Μοιάζει με την ποιητική εκδοχή του ψυχογραφήματος ενός λαού που τη μια μέρα δακρύζει πίσω από τα λουλούδια του Επιταφίου, την άλλη τσουγκρίζει αβγά και την παράλλη ξεσκίζει αρνιά. Που ζει με την απόλυτη βεβαιότητα του επικείμενου θαύματος. Ακριβώς όπως το είχε πει ο Πρωθυπουργός επενδύοντας στην ψευδαίσθηση το κεφάλαιο της ελληνικής αφέλειας: «Μαζί με την Ανάσταση του Χριστού θα γιορτάσουμε και την ανάσταση της οικονομίας».

Αλλά και Πάσχα το αταξικό. Δεν είναι μόνο αυτοί οι μαύροι σταυροί από τη φλόγα της λαμπάδας που βλέπει κανείς σε όλα σχεδόν τα ελληνικά σπίτια είτε στοιχειώδους είτε ιλιγγιώδους ΕΝΦΙΑ. Είναι ότι η «επιστροφή στο χωριό», ως πράξη και ως έννοια, αυτές τις μέρες όχι απλώς δεν χρειάζεται άλλοθι, αλλά ανάγεται σε ζητούμενο. Από τους βεριτάμπλ εστέτ μέχρι τις ιμιτασιόν σουσούδες, θεωρούν υποχρέωσή τους να βγάλουν, με φόντο τον οβελία, έναν πιο λαϊκό ή ρουστίκ εαυτό τους – υπάρχει, δεν υπάρχει. Ο ακαδημαϊκός διανοούμενος χορεύει τσάμικο το Πάσχα με την ίδια ζέση που ο άγγλος τουρίστας χορεύει τσιφτετέλι το καλοκαίρι. Και οι δύο συμπαθέστατοι.

Κυρίως, όμως, Πάσχα το απαραίτητο. Οπως η επιστροφή στην πατρίδα της παιδικής ηλικίας. Σαν να ικανοποιεί την αναγκαιότητα της μνήμης. Ενώ τα Χριστούγεννά μας διαμορφώνονται ανάλογα με την ηλικία και τις συνθήκες της ζωής μας, το Πάσχα έχουμε την εντύπωση ότι παραμένει περίπου ίδιο. Προσωπικά, για παράδειγμα, νομίζω ότι στα χρόνια που ζω το μόνο που δεν υπάρχει πλέον στην πασχαλινή μου ιστορία είναι η γιαγιά μου που το Μεγάλο Σάββατο φώναζε από το παραθυράκι της κουζίνας «τον έκαψαν;», αφού το κάψιμο του Ιούδα στην αλάνα κάτω από το σπίτι μας στη Σύρο ήταν το χρονικό έναυσμα για να αβγοκόψει τη μαγειρίτσα. Κατά τα άλλα, τι είναι μωρέ το Πάσχα; Η ανακουφιστική σιγουριά από αυτήν την αίσθηση της συνέχειας που σου δίνουν οι επαναλαμβανόμενες λεπτομέρειες σαν μια διαρκώς ανατροφοδοτούμενη Ανάσταση. Το στοίχημα για το αν θα έχει μουντό καιρό τη Μεγάλη Παρασκευή, η λαμπάδα που έσπασε, η λαμπάδα που έσβησε, το σοκολατένιο αβγό που έλιωσε, τα τσουγκρισμένα αβγά που τελικά δεν τα τρώει κανείς, οι καβγάδες για το αν έχει ψηθεί καλά το αρνί, η βαρυστομαχιά. Αντε να έχει προστεθεί η tendance της χορτοφαγικής μαγειρίτσας – που ούτε να την ακούσω δεν θέλω. Και ότι το ζακετάκι στους ώμους της μητέρας μου, όταν την Κυριακή το απόγευμα ψύχραινε ο καιρός, είναι πια ανάμνηση. Ή μήπως το φοράω εγώ; Αντε βρε, καλή Ανάσταση.