Η Παλαιστινιακή Αρχή και οι οffshore στις Παρθένους Νήσους

Η ανάλυση των Panama Papers από τη Διεθνή Σύμπραξη Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) και την ισραηλινή εφημερίδα «Χααρέτζ» φέρνει στο φως την περίεργη πολυπραγμοσύνη της Παλαιστινιακής Αρχής και ενός από τους γιους του προέδρου της, Μαχμούτ Αμπάς. Η υπόθεση γεννιέται μέσα στη μυστικότητα της Mossack Fonseca. Τον Σεπτέμβριο του 1994 το παναμαϊκό δικηγορικό γραφείο καταχωρίζει την εταιρεία Arab Palestinian Investment Company (APIC) στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους. Ο Γιάσερ Αραφάτ είναι τότε πρόεδρος της Παλαιστίνης, ο Μαχμούτ Αμπάς ήταν επικεφαλής της παλαιστινιακής αντιπροσωπείας που υπέγραψε τις συμφωνίες του Οσλο έναν χρόνο νωρίτερα.

Οι μέτοχοι της APIC συνεδριάζουν πρώτη φορά στις 24 Μαΐου 1995 στο ξενοδοχείο Sheraton του Ντουμπάι. Διαχειριστής ορίζεται ο σεΐχης Ομάρ Αγκάντ, σαουδάραβας επιχειρηματίας παλαιστινιακής καταγωγής. Αναφέρεται, σύμφωνα με τα πρακτικά, «στους γενικούς στόχους της εταιρείας, την οικονομική κατάσταση στον αραβικό κόσμο και τα κατεχόμενα εδάφη, καθώς και στα εμπόδια που συναντούν οι επενδυτές. Υπογράμμισε πως έπρεπε να δημιουργήσουν θέσεις απασχόλησης ώστε να μην καταστραφεί η παλαιστινιακή οικονομία εξαιτίας της οικονομίας του Ισραήλ». Πράγματι, μέσα σε 21 χρόνια, η APIC έχει γίνει οικονομικός γίγαντας στην Παλαιστίνη. Η εταιρεία δραστηριοποιείται πλέον σχεδόν σε όλους τους τομείς: τρόφιμα, ιατρικά προϊόντα, επικοινωνίες, οχήματα, εμπορικά κέντρα. Είναι μάλιστα εισηγμένη στο από το 2014 στο παλαιστινιακό χρηματιστήριο. Γενικός διευθυντής της και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου είναι ο Ταρέκ Αγκάντ, γιος του Ομάρ Αγκάντ.

Η Παλαιστινιακή Αρχή έχει, εμμέσως, βαρύνοντα ρόλο στην APIC από το 1994. Στην πραγματικότητα, ο Μαχμούτ Αμπάς έχει πάρει με διάταγμα τον έλεγχο και έχει επιλέξει το Διοικητικό Συμβούλιο ενός ισχυρού επενδυτικού ταμείου, του Palestinian Investment Fund (PIF) – σύμφωνα με τηλεγράφημα του τότε αμερικανού προξένου στην Ιερουσαλήμ από τον Φεβρουάριο του 2006 που αποκάλυψε το Wikileaks, το επενδυτικό του χαρτοφυλάκιο ξεπερνά το ένα δισ. δολάρια. Η Παλαιστινιακή Αρχή δεν διαθέτει βέβαια μετοχές στην APIC, το PIF ωστόσο κατέχει το 18% του κεφαλαίου της υπεράκτιας εταιρείας.

Εξάλλου οι σχέσεις ανάμεσα στην APIC και στην Παλαιστινιακή Αρχή δεν είναι αποκλειστικά οικονομικές. Ο Μοχάμεντ Ρασίντ, έμπιστος συνεργάτης και οικονομικός διαχειριστής του Γιάσερ Αραφάτ, ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου της APIC και πρόεδρος του PIF. Το 2012, παλαιστινιακό δικαστήριο τον έκρινε ερήμην ένοχο υπεξαίρεσης πολλών εκατομμυρίων δολαρίων, μέρος των οποίων είχε κλαπεί από το PIF. Το 2011, όμως, ένα νέο μέλος είχε κάνει την είσοδό του στο Διοικητικό Συμβούλιο της APIC: ο Ταρέκ Αμπάς, ένας από τους γιους του Μαχμούτ Αμπάς. Ο διορισμός του ήταν γνωστός, τα Panama Papers όμως αποκαλύπτουν πως τον Ιούνιο του 2013 κατείχε μετοχές αξίας 982.000 δολαρίων στην εταιρεία των Παρθένων Νήσων.

Ο Ταρέκ Αμπάς είναι ένας ισχυρός επιχειρηματίας. Ηταν ήδη αναπληρωτής γενικός διευθυντής της εταιρείας επικοινωνιών Sky, που κυριαρχεί στην παλαιστινιακή διαφημιστική αγορά, όταν την εξαγόρασε το 1999 η APIC – έγινε  πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της εξ ονόματος της APIC. Η Sky υπέγραψε το 2006 συμβόλαιο για μια επικοινωνιακή καμπάνια με σκοπό τη βελτίωση της εικόνας των ΗΠΑ στα κατεχόμενα εδάφη. Η Καρίμ Σεχαντέ, δικηγόρος του Ταρέκ και του Γιασέρ, των υιών Αμπάς, είχε χαρακτηρίσει τότε «αβάσιμο» και «ανήθικο» το να υπονοεί κάποιος ότι η επιλογή της εταιρείας οφειλόταν στους δεσμούς της με την οικογένεια Αμπάς.

Το περιοδικό «Foreign Policy» είχε διερωτηθεί, με τη σειρά του, τον Ιούνιο του 2012 για την επιτυχία των δύο αδελφών. Είχε αποκαλύψει πως ο Ταρέκ είχε συμφέροντα σε δύο άλλες θυγατρικές της APIC: ήταν αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Arab Palestinian Shopping Centers Company, που διαθέτει πολλά εμπορικά κέντρα στα κατεχόμενα εδάφη, και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Unipal General Trading Company, βασικού διανομέα στα εδάφη, που πωλεί είδη διατροφής, τσιγάρα, καλλυντικά.

Η Mossack Fonseca είναι υποχρεωμένη να ελέγχει αν οι υπεύθυνοι των εταιρειών που ιδρύει είναι «προσωπικότητες πολιτικά εκτεθειμένες», ιδιαίτερα στο ξέπλυμα χρήματος, τη φοροαποφυγή ή τη διαφθορά. Δεν έκανε όμως τη σύνδεση ανάμεσα στον Ταρέκ Αμπάς και τον πατέρα του.

Το σχόλιο
«Η APIC εποπτεύεται από τη γνωστή ελεγκτική εταιρεία Deloitte, εξαντλητικές πληροφορίες εμφανίζονται στην ετήσια έκθεσή της. (…) Οι δραστηριότητές της ελέγχονται από το υπουργείο Εμπορίου και την Παλαιστινιακή Αρχή Κεφαλαιαγοράς» διαμήνυσε η Καρίμ Σεχαντέ, η δικηγόρος των υιών Αμπάς. Το γραφείο του Μαχμούντ Αμπάς δεν θέλησε να κάνει κάποιο σχόλιο.