Τα ανθεκτικά μικρόβια απειλούν τους Ελληνες

Ούτε μία, ούτε δύο, αλλά περισσότερες από 340.000 δόσεις αντιβιοτικών φαρμάκων καταναλώνουν οι Ελληνες σε καθημερινή βάση, κερδίζοντας επαξίως την πρώτη θέση στον κόσμο στην κατάχρησή τους.

Τα στοιχεία των διεθνών αλλά και των ελληνικών Αρχών είναι συντριπτικά: από τις χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), η Ελλάδα έχει την υψηλότερη κατανάλωση αντιβιοτικών στην κοινότητα με 34,04 δόσεις ανά 1.000 κατοίκους την ημέρα, ενώ στην Ευρώπη τη χαμηλότερη κατανάλωση έχει η Ολλανδία με 10,58 και στον κόσμο η Χιλή με 9,4 δόσεις ανά 1.000 κατοίκους την ημέρα.

Τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν ότι τα αντιβιοτικά έχουν περάσει στην κουλτούρα μας περίπου ως καραμέλες και έτσι τα παίρνουμε με κάθε πιθανό και απίθανο σύμπτωμα που κρίνουμε ότι «σηκώνει αντιβίωση». Παρά, δε, την οικονομική κρίση, σχεδόν δύο στους δέκα Ελληνες εξακολουθούν να τα προμηθεύονται μόνοι τους, δίχως να μπουν στον κόπο να συμβουλευθούν γιατρό, όπως είχε δείξει δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Νοέμβριο από το ΚΕΕΛΠΝΟ σε συνεργασία με την Kάπα Research.

Η ίδια δημοσκόπηση είχε δείξει ότι κάθε χρόνο ένας στους δύο Ελληνες και τρία στα τέσσερα παιδιά υποβάλλονται τουλάχιστον μία φορά σε αντιβιοτική αγωγή, με κυριότερες αιτίες όσες αφορούν το ανώτερο αναπνευστικό: πυρετός μαζί με πονόλαιμο, ιγμορίτιδα, ακροαστικά κ.λπ.

Ωστόσο, λιγότερο από το 5% των ενηλίκων με πονόλαιμο και λιγότερο από το 15% των παιδιών με φαρυγγίτιδα ή αμυγδαλίτιδα έχουν στρεπτόκοκκο στον λαιμό και συνεπώς χρειάζονται αντιβιοτικό. Ολοι οι άλλοι τα παίρνουν επί ματαίω: ο ιός που προκαλεί τα συμπτώματά τους θα κάνει τον κύκλο του και θα υποχωρήσει.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, δείχνουμε μία επικίνδυνη προτίμηση στα προηγμένα αντιβιοτικά, κυρίως για τις λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού και του ουροποιητικού (π.χ. ουρολοίμωξη, κυστίτιδα).

Μάλιστα η χώρα μας έχει την υψηλότερη κατανάλωση στον κόσμο σε 2ης γενιάς αντιβιοτικά, με 9 δόσεις ανά 1.000 κατοίκους την ημέρα, όταν οι επόμενες χειρότερες χώρες (η Σλοβακία και η Νότια Κορέα) καταναλώνουν 6 δόσεις ανά 1.000 κατοίκους την ημέρα και οι καλύτερες στον κόσμο (π.χ. Αυστραλία, Λουξεμβούργο, Καναδάς) καμία.  

Παντοδύναμα

Μ’ αυτά και μ’ αυτά, μοιραία έχουν αυξηθεί ανησυχητικά στη χώρα μας τα μικρόβια που παρουσιάζουν αντοχή στα αντιβιοτικά – ή αλλιώς η μικροβιακή αντοχή.

«Η μία μελέτη μετά την άλλη αποκαλύπτουν ότι εντός και εκτός νοσοκομείων υπάρχει σοβαρό πρόβλημα» λέει ο δρ Αθανάσιος Τσακρής, καθηγητής Μικροβιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος της Ελληνικής Μικροβιολογικής Εταιρείας. «Στο νοσοκομείο αλλά και στην κοινότητα, λ.χ., η αντοχή του σταφυλόκοκκου και του στρεπτόκοκκου στις μακρολίδες (π.χ. ερυθρομυκίνη, κλαριθρομυκίνη, αζιθρομυκίνη κ.λπ.) κυμαίνεται από 25%-50%, σύμφωνα με διάφορες μελέτες. Αυτά τα βακτήρια προκαλούν από φαρυγγίτιδα και αμυγδαλίτιδα μέχρι δερματικές λοιμώξεις και πνευμονίες».

Αντίστοιχα, ο πνευμονιόκοκκος (προκαλεί ωτίτιδα, ιγμορίτιδα, πνευμονία και μηνιγγίτιδα σε μικρούς και μεγάλους) έχει στη χώρα μας αντοχή που πλησιάζει το 40% στην πενικιλίνη και στα παρόμοια αντιβιοτικά που λαμβάνονται από το στόμα, ενώ στα πιο προηγμένα (λ.χ. κλαριθρομυκίνη, αζιθρομυκίνη κ.λπ.) η αντοχή μπορεί να ξεπερνά το 50%.

Εντός των νοσοκομείων, εξάλλου, «παρατηρούνται ιδιαίτερα ανησυχητικές αντοχές σε μικρόβια, όπως η κλεμπσιέλλα της πνευμονίας, που είναι ένα δύσκολο στην αντιμετώπιση βακτήριο το οποίο είναι πλέον ανθεκτικό σε ποσοστό πάνω από 60% στην τελευταία γραμμή άμυνας εναντίον του: τα αντιβιοτικά καρμπαπενέμες» προσθέτει.

Οντως, σύμφωνα με την πρώτη κοινή έκθεση για τη χρήση αντιβιοτικών που εξέδωσαν πέρυσι το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Προδιαγραφών Τροφίμων (EFSA), η χώρα μας είναι η ευρωπαία πρωταθλήτρια στη συχνότητα αντοχής της κλεμπσιέλλας στις καρμπαπενέμες.

Στην αμέσως επόμενη χώρα (Ιταλία) η αντοχή είναι μόλις 28,8%, ενώ ακολουθούν η Ρουμανία με 13,7% και η Κύπρος με 9,2%.

Τι σημαίνει πρακτικά η παρατηρούμενη αντοχή; Οτι «περισσότερο από το 60% των ελλήνων ασθενών οι οποίοι νοσηλεύονται στο νοσοκομείο με κλεμπσιέλλα της πνευμονίας και θα χρειασθούν τα συγκεκριμένα αντιβιοτικά δεν θα ανταποκριθούν σε αυτά – και εμείς είναι πολύ πιθανό να μην έχουμε εναλλακτική λύση για να αντιμετωπίσουμε τη λοίμωξη από αυτό το πολυανθεκτικό μικρόβιο» απαντά ο καθηγητής.

Ωστόσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη ανεβαίνει αργά αλλά σταθερά η συγκεκριμένη αντοχή, αν και ακόμα είναι πολύ χαμηλότερα απ’ ό,τι στην Ελλάδα, η οποία βρίσκεται στη 10η ευρωπαϊκή θέση στη συνολική νοσοκομειακή κατανάλωση αντιβιοτικών, σύμφωνα με το ΚΕΕΛΠΝΟ.