Το Big Bang της ελληνικής Σοσιαλδημοκρατίας

Οι διεργασίες σε Κέντρο, Σοσιαλδημοκρατία έχουν κάτι από τον φραξιονισμό χωρίς αρχές της Αριστεράς του Μεσοπολέμου. Με μπόλικο όμως ετεροκαθορισμό από την έκβαση του εγχειρήματος του ΣΥΡΙΖΑ. Στον αστερισμό του Κέντρου οι πόλοι μοιάζουν σήμερα να παλεύουν για την εκταμίευση ενός ενδιάμεσου χώρου μεταξύ των δύο κυρίαρχων παιχτών: του ΣΥΡΙΖΑ και της ΝΔ.

Οι παλιοί όπως το ΠΑΣΟΚ επιχειρούν το δικό τους update σε αυτό το ρευστό τοπίο. Οι νεότεροι όπως Το Ποτάμι μοιάζουν να αναζητούν την τελική τους ταυτότητα. Πιο τυχερή η ΔΗΜΑΡ μοιάζει να «έπεσε από την Ακρόπολη και να βρήκε πορτοφόλι». Κι αυτό αφού το σχήμα στο οποίο συμμετέχει με το ΠΑΣΟΚ, δηλαδή η Δημοκρατική Συμπαράταξη, της έδωσε την δυνατότητα κοινοβουλευτικής παρουσίας.

Παράλληλα, μικρότερα γεγονότα όπως η ανεξαρτητοποίηση του Χάρη Θεοχάρη από Το Ποτάμι δεν αποτελούν απλώς επιβεβαίωση φυγόκεντρων δυνάμεων στο κόμμα του Σταύρου Θεοδωράκη. Σε ένα πιο πλατύ κάδρο φανερώνουν μια κινητικότητα στον ευρύτερο χώρο.

Αριστερά και Δεξιά… τέλος

Ποιον χώρο; Σωστά. Πρέπει να οριοθετήσουμε τα πράγματα μετά το πυκνό καλοκαίρι του 2015. «Σε μελέτη μας με θέμα τι πιστεύουν οι Ελληνες συμπεράναμε πως οι εξελίξεις έχουν υπερβεί τον άξονα Αριστεράς – Δεξιάς. Οι δύο πυλώνες είναι ο φιλευρωπαϊκός και ο αντιευρωπαϊκός. Η υπόλοιπη κοινωνία είναι ένας ενδιάμεσος χώρος, πιο κοντά στο Οχι του δημοψηφίσματος αλλά όχι κατά ανάγκην αντιευρωπαϊκός», μου λέει ο Κυριάκος Πιερακάκης, διευθυντής ερευνών της διαΝΕΟσις.

Ποιος θα κληθεί να διαμορφώσει αυτόν τον χώρο;

Ας συμφωνήσουμε καταρχάς πως μιλάμε για την περιοχή του πολιτικού άξονα που εκτείνεται απ’ την Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου και φτάνει στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Δεν «ρίχνω» τυχαία τα δύο ονόματα. Η πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ, στην εκδήλωση της Ενωτικής Κίνησης του Φώτη Κουβέλη στις 18 Απριλίου, υπενθύμισε πως κινείται σε τροχιά σύμπραξης με τον ΣΥΡΙΖΑ και στο πλαίσιο μιας ευρείας προοδευτικής διακυβέρνησης. Είναι όμως μακριά απ’ τη βαθιά Κουμουνδούρου. Δεν είναι λίγοι αυτοί που είδαν την εν λόγω εκδήλωση ως πρόβα ανασχηματισμού αν ολοκληρωθεί η αξιολόγηση. Αυτό είναι το ένα σενάριο. Το έτερο, της αξιολόγησης, αλλά με επώδυνα μέτρα που δεν θα μπορεί να σηκώσει ο Τσίπρας, ανακινεί κυριαρχικά το άλλο όνομα. Πάλι, ο χώρος που εξετάζουμε (Κέντρο και Σοσιαλδημοκρατία) θα κληθεί να απαντήσει. Για παράδειγμα, όχι τυχαία ένα μέρος του θα μπορούσε να στοιχηθεί με το μεταρρυθμιστικό διακύβευμα του Κυριάκου.

Τα παραπάνω δύο σενάρια αποτελούν την πιο αμυντική εκδοχή για ένα πιο νέο και ορεξάτο στελεχικό δυναμικό του χώρου. Ο γραμματέας του ΠΑΣΟΚ Στέφανος Ξεκαλάκης είναι πιο επιθετικός. Η σκέψη του θα μπορούσε να συνοψιστεί στο εξής: τρίτος δρόμος ναι, τρίτος πόλος όχι. Η ξεχασμένη πολιτική έννοια που καθιέρωσε ο Γκίντενς δεν αποτελεί για μέρος της Σοσιαλδημοκρατίας ξεχασμένο όρο που συνεθλίβη κάτω απ’ τον νεοφιλελευθερισμό. «Ο χώρος μας μπορεί να γεφυρώσει το χάσμα και την τεχνητή όξυνση που πυροδοτούν ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ. Το κρίσιμο δεν είναι να φτιάξουμε τον τρίτο πόλο, αλλά τον εναλλακτικό πόλο διακυβέρνησης, και να αντιπαρατεθούμε ξανά με τη Δεξιά», λέει ο ίδιος που προτιμά να δηλώνει σοσιαλδημοκράτης παρά κεντρώος.

Λίγο πιο προωθημένη θέση θα έλεγα σε σχέση με τη μετρημένη στάση άλλων σχηματισμών στον αστερισμό του χώρου. Για παράδειγμα, οι Κινήσεις Πολιτών για τη Σοσιαλδημοκρατία (Τούντας, Ιωακειμίδης κ.ά.), ως τρίτος πόλος της Δημοκρατικής Συμπαράταξης αναγνωρίζουν τη Σοσιαλδημοκρατία ως λοκομοτίβα του μεταρρυθμισμού. Αλλά με σαφείς αποστάσεις από ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ: «Για να το επιτύχει, καλείται να αντιπαλέψει την εσωστρέφεια και τον αρτηριοσκληρωτισμό της συντηρητικής Δεξιάς και τον εθνολαϊκισμό μιας ιδεοληπτικής και κατ’ επίφαση Αριστεράς» αποσαφηνίζουν.

Σύγκλιση ή παιχνίδι;

Στο κέντρο του Κέντρου, σήμερα η βασική διεργασία είναι η επιτροπή διαλόγου μεταξύ Δημοκρατικής Συμπαράταξης – Ποταμιού. Εγχείρημα προγραμματικής σύγκλισης ή παιχνίδι για το ποιος θα γλιτώσει το ανάθεμα; Διακινδυνεύω σενάριο: Αν στραβώσει το φλερτ, η Φώφη θα πει πως ο Σταύρος το παίζει σε διπλό ταμπλό με τη Δεξιά. Ο δεύτερος πάλι θα κατηγορήσει το ΠΑΣΟΚ ως μέρος μιας παλαιοκομματίλας.

Καλώς ή κακώς, οι διεργασίες στο Κέντρο και στη Σοσιαλδημοκρατία ετεροκαθορίζονται απ’ τον Τσίπρα. Ποιος θα γίνει και αν θα μπορέσει να γίνει υποδοχέας της δυσαρέσκειας για την «πρώτη φορά Αριστερά». Αυτός πάντως θα πρέπει να επανανοηματοδοτήσει άμεσα το «χαμένο Κέντρο» και τις νέες κοινωνικές συμμαχίες.