Και όλα και τίποτα ζητάει το Μαξίμου

Σε μία προσεκτική αποκωδικοποίηση των δηλώσεων Λαγκάρντ προχωρά το Μέγαρο Μαξίμου ζυγίζοντας πρωτίστως τη φράση της γενικής διευθύντριας του ΔΝΤ για έναν – ενδεχομένως – άλλο ρόλο του Ταμείου στο ελληνικό πρόγραμμα.

Είναι προφανές ότι μια τέτοια εξέλιξη θα εξυπηρετούσε κυρίως την ελληνική κυβέρνηση, που μετά την πρωθυπουργική εκστρατεία στην Ευρώπη κατά των τεχνοκρατών του ΔΝΤ διαπιστώνει ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η παραμονή του Ταμείου να μην αποτελέσει τελικώς πρόσκομμα για το κλείσιμο της αξιολόγησης.

Αν το ΔΝΤ επιλέξει σύμφωνα με τον γρίφο Λαγκάρντ έναν «άλλο ρόλο», πιθανότατα θα παραμείνει μεν ως τεχνικός σύμβουλος στο πρόγραμμα χωρίς ωστόσο να χρειαστεί να βάλει την υπογραφή του στο κλείσιμο της αξιολόγησης. Με αυτό τον τρόπο, εκτιμούν ανώτερες κυβερνητικές πηγές, το ΔΝΤ διατηρεί την παρουσία του στο πρόγραμμα διάσωσης της ελληνικής οικονομίας αλλά συγχρόνως και τις επιφυλάξεις του – άρα, το κύρος του – ως προς τη συνταγή για την εφαρμογή του τρίτου Μνημονίου.

Σε αυτή την περίπτωση, όπως εκτιμούν αρμόδιοι κυβερνητικοί παράγοντες, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα μπει εκ νέου στο ελληνικό πρόγραμμα εφόσον κλείσει η πρώτη αξιολόγηση και αρχίσει η συζήτηση για την ελάφρυνση του δημοσίου χρέους. Αλλωστε για τους τεχνοκράτες του ΔΝΤ, η αναδιάρθρωση του χρέους σε συνδυασμό με την υλοποίηση τολμηρών μεταρρυθμίσεων είναι ο πιο σύντομος και ασφαλής δρόμος για απόδραση από τη λιτότητα. Εφόσον ισχύσει αυτό το σενάριο θα ακολουθήσει η υπογραφή ενός memorandum μεταξύ κυβέρνησης και ΔΝΤ. Ετσι απλά.

Το ίδιο προσεκτικά το Μαξίμου εξετάζει και την απόφαση του Μπαράκ Ομπάμα να προσγειωθεί την επόμενη εβδομάδα στο Αννόβερο για τετ α τετ με την Ανγκελα Μέρκελ με αντικείμενο το Προσφυγικό και την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας. Το πρωθυπουργικό επιτελείο βλέπει με ενδιαφέρον την επίσκεψη του αμερικανού προέδρου στη Γερμανία γνωρίζοντας πως οι θέσεις των ΗΠΑ και του ΔΝΤ είναι περίπου ταυτόσημες. Οχι τόσο στον τομέα των διαρθρωτικών μέτρων όσο στην αντίληψη περί της αναγκαιότητας ελάφρυνσης του χρέους. Οι Γερμανοί θέλουν το ΔΝΤ στην ποδιά της Ευρώπης, διστάζουν ωστόσο να ανοίξουν κάποια συζήτηση για την απομείωση του χρέους στην Ελλάδα, όπως φάνηκε και από το πρόσφατο ραντεβού Μέρκελ – Λαγκάρντ στο Βερολίνο στον απόηχο των αποκαλύψεων του Wikileaks.

Ως εκ τούτου, η Ελλάδα έχει τεντωμένες τις κεραίες της για όσα λαμβάνουν χώρα στην Ουάσιγκτον, στην εαρινή Σύνοδο του Ταμείου. Το Μέγαρο Μαξίμου από τη μια συνειδητά υποβαθμίζει τη βαρύτητα της Συνόδου σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις στην ελληνική οικονομία, από την άλλη όμως επιθυμεί να κατανοήσει τι πραγματικά σκέφτεται η ηγεσία του ΔΝΤ για το μοντέλο συμμετοχής της στο ελληνικό πρόγραμμα.

Η κυβέρνηση αυτή τη στιγμή δεν ενδιαφέρεται να ανοίξει στην Ουάσιγκτον κάποια συζήτηση για το χρέος, πιστεύοντας ότι με αυτό τον τρόπο το ΔΝΤ θα ανακατέψει την τράπουλα της συμφωνίας και θα διαταράξει την αλληλουχία των ενεργειών εκείνων που κανονικά θα πρέπει να γίνουν με την ακόλουθη σειρά: κλείσιμο της πρώτης αξιολόγησης (χωρίς πρόσθετα μέτρα εκτός συμφωνίας) και ακολούθως έναρξη της συζήτησης για το χρέος. «Δεν θα σκοτώσουμε τώρα τις επικουρικές για να ανοίξει ταυτόχρονα η συζήτηση για το χρέος. Η συμφωνία προβλέπει έναρξη της συζήτησης μετά το κλείσιμο της αξιολόγησης» αναφέρει υπουργός που γνωρίζει εκ των έσω τη στόχευση της διαπραγμάτευσης.

Σε αυτό το σημείο θα μπορούσε να διακρίνει κάποιος και δύο διαφορετικών αποχρώσεων γραμμές στον πυρήνα της κυβέρνησης όσον αφορά την προσέγγιση του θέματος χρέος. Η μία έχει διατυπωθεί ανοιχτά από τον υπουργό Επικρατείας Νίκο Παππά με τις δηλώσεις του στο Bloomberg, αφού όταν ρωτήθηκε για την ελάφρυνση του χρέους ταυτόχρονα με την αξιολόγηση είπε: «Είναι σαν να μας ζητούν να πηδήξουμε από τον 5ο όροφο και να μας υπόσχονται ότι κάποιος άλλος θα μας πάρει παγωτό». Η άλλη άποψη εκφράζεται κυρίως από τον υπουργό Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο, ο οποίος θεωρεί ότι το χρέος δεν είναι αμελητέα υπόθεση, επομένως θα μπορούσε να υπάρξει μια εξέλιξη-πακέτο με συνδυασμό αξιολόγησης – ελάφρυνσης. 

Πάντως όπως και να έχει, το οικονομικό επιτελείο, δηλαδή οι Ευκλείδης Τσακαλώτος και Γιώργος Σταθάκης, βρίσκονται στην αμερικανική πρωτεύουσα για τη Σύνοδο του ΔΝΤ κυρίως για να πιάσουν κλίμα και διαθέσεις, παρά για να δέσουν μια υπόσχεση για την απομείωση του ελληνικού χρέους. Ο Σταθάκης θα κάνει τις επίσημες επαφές, ενώ ο Τσακαλώτος τις εκτός προγράμματος συναντήσεις με Τζακ Λιου, Γερούν Ντεϊσελμπλούμ, Κριστίν Λαγκάρντ, Μάριο Ντράγκι και όλους όσους κριθεί αναγκαίο.

Επομένως στην Αθήνα η κυβέρνηση τις επόμενες ώρες θα περιοριστεί στην υποδοχή του ποντίφικα και του Οικουμενικού Πατριάρχη, περιμένοντας τα reports των απεσταλμένων της στο ΔΝΤ προτού προχωρήσει σε περαιτέρω κινήσεις.

Αλλωστε τα τελευταία 24ωρα ο Αλέξης Τσίπρας έκανε ουκ ολίγα πράγματα. Αφού το οικονομικό επιτελείο ανακοίνωσε την πρόθεση της κυβέρνησης να καταθέσει δύο νομοσχέδια (Ασφαλιστικό, Φορολογικό) την εβδομάδα που έρχεται, ο ίδιος ταξίδεψε σε Γαλλία και Βέλγιο για να πείσει Ολάντ, Σουλτς και άλλους θεσμικούς για το δικαίωμα της κάθε κυρίαρχης κυβέρνησης να ορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα φτάσει στους στόχους της. Εν προκειμένω, δηλαδή, να αποφασίζει εκείνη πώς θα κατανείμει τα βάρη της συμφωνίας και όχι οι τεχνοκράτες του ΔΝΤ. «Αν δεν ισχύει αυτό, να έρθει ο Γερμανός, να έλθει η Βελκουλέσκου και να διοικούν την Ελλάδα» αναφέρει αρμόδια κυβερνητική πηγή, επαναλαμβάνοντας ότι η κυβέρνηση θα κάνει ό,τι υποχρεούται από τη συμφωνία του Ιουλίου, «τίποτα μα τίποτα περισσότερο».

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Φρανσουά Ολάντ όταν ο Αλέξης Τσίπρας τού παρουσίασε αναλυτικά τους πίνακες του Φορολογικού και του Ασφαλιστικού όπως και τα σημεία σύγκλισης αλλά και απόκλισης με τους θεσμούς, στράφηκε στον έλληνα Πρωθυπουργό και του είπε: «Θα μιλήσω εκεί που πρέπει». Η ερμηνεία τού «πρέπει» του κατοικοεδρεύοντος στο Ελιζέ ήταν πως θα μιλήσει στην Ανγκελα Μέρκελ, ενδεχομένως και στην Κριστίν Λαγκάρντ.

Το σχέδιο για την κατάθεση των νομοσχεδίων στη Βουλή δεν είναι πάντως τωρινό. Προϋπήρχε στα συρτάρια του Μαξίμου ως εφεδρεία. Οταν η τρόικα έφυγε από την Αθήνα στις 5 Φεβρουαρίου και δεν έλεγε να γυρίσει, σε κάποιες από τις πολλές συσκέψεις που έγιναν στο Μαξίμου παρουσία του Πρωθυπουργού είχε συζητηθεί η ιδέα να καταθέσει η κυβέρνηση π.χ. το Ασφαλιστικό στη Βουλή για να δείξει ότι είναι έτοιμο από τον περασμένο Δεκέμβριο και καθυστερεί λόγω ολιγωρίας των θεσμών. Κάτι που τελικώς δεν έγινε αφού έπειτα από αλλεπάλληλες οχλήσεις του Αλέξη Τσίπρα προς Μέρκελ και Ολάντ στο περιθώριο των διαδοχικών Συνόδων Κορυφής για το Προσφυγικό η τρόικα επέστρεψε στην Αθήνα με τη Σαρακοστή.

Η αιφνιδιαστική κίνηση του Μαξίμου να καταθέσει, χωρίς να έχει εξασφαλίσει τη συμφωνία με τους θεσμούς, τα δύο νομοθετήματα τροφοδότησε τα σενάρια για εκλογές, ακόμη και για δημοψήφισμα. «Το δημοψήφισμα αποκλείεται, εκλογές όχι, τουλάχιστον τώρα» απαντούν στελέχη του στενού πρωθυπουργικού πυρήνα που χονδρικά γνωρίζουν τον τρόπο σκέψης του Τσίπρα.

Αλλωστε στο Μαξίμου επαναλαμβάνουν σε όλους τους τόνους ότι η κυβέρνηση δεν επιθυμεί σε καμία περίπτωση την επανάληψη του περσινού δραματικού καλοκαιριού. Προφανώς γνωρίζοντας ότι οι απώλειες θα είναι πολλές. Αυτό σημαίνει ότι προτίθεται να κάνει υποχωρήσεις στο τέλος της διαπραγμάτευσης; «Οχι» έρχεται η απάντηση, τουλάχιστον στα θέματα που αποτελούν κόκκινες γραμμές. Ητοι, στις κύριες συντάξεις, στην προστασία της πρώτης κατοικίας και στο αφορολόγητο κάτω των 9.100 ευρώ που αποτελεί και προσωπική γραμμή του υπουργού Οικονομικών.

Ως εκ τούτου, άμα τη επιστροφή των εκπροσώπων των θεσμών, τη Δευτέρα δεν αποκλείεται να υπάρξουν κάποιες μικρές παραχωρήσεις στο θέμα των επικουρικών συντάξεων με στόχο το δάσος, δηλαδή το κλείσιμο της αξιολόγησης. Σύμφωνα άλλωστε με αξιόπιστες πηγές, η κυβέρνηση δεν θα καταθέσει τα δύο νομοσχέδια στη Βουλή προτού κουμπώσει σε κάποια θέματα η διαπραγμάτευση με τους τροϊκανούς.