Διαπραγμάτευση: Μισή συμφωνία – Διπλή αγωνία

Oταν η Ανγκελα Μέρκελ και η Κριστίν Λαγκάρντ έλεγαν με μια φωνή την περασμένη Τρίτη ότι «δεν βρισκόμαστε ακόμη εκεί όπου θα θέλαμε» στη διαπραγμάτευση με την Ελλάδα, το εννοούσαν. Η απόσταση μεταξύ των κυβερνητικών θέσεων και αυτών των δανειστών – και όχι μόνο του ΔΝΤ – παραμένει μεγάλη, σύμφωνα με πηγές τους, που τόνιζαν χθες ότι η ελληνική πλευρά πρέπει ακόμη να κάνει σημαντικά βήματα για να υπάρξει συμφωνία.

Στην πραγματικότητα, οι εκπρόσωποι των δανειστών περιμένουν ότι στην καλύτερη περίπτωση θα έχουμε την ερχόμενη εβδομάδα μια «ημι-συμφωνία», όπως την χαρακτηρίζουν,  η οποία θα αφήνει ορισμένα κεφάλαια – προφανώς τα δυσκολότερα – ανοιχτά.

Το ντιλ για τα μέτρα θα αποτελέσει στη συνέχεια τη βάση των διαπραγματεύσεων για το χρέος και όπως τονίζουν χαρακτηριστικά οι πηγές «όσο καλύτερη η συμφωνία τόσο καλύτερο το σημείο εκκίνησης για τη συζήτηση του χρέους». Μια συζήτηση που θα είναι κρίσιμη για την επιστροφή του ΔΝΤ στο πρόγραμμα, όπως δήλωσε ότι επιθυμεί διακαώς η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ.

Ολα αυτά θα συζητηθούν την ερχόμενη εβδομάδα στο περιθώριο της εαρινής συνόδου του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον, αλλά επί του παρόντος απομένει ακόμη σημαντική απόσταση να καλυφθεί στις διαπραγματεύσεις στην Αθήνα.

«Τίποτα δεν κινήθηκε τελευταία», έλεγαν χαρακτηριστικά οι πηγές αναφερόμενες στα θέματα της διαπραγμάτευσης. Ισως γι’ αυτό κινήθηκαν οι επικεφαλής των θεσμών χθες μεταβαίνοντας στις Βρυξέλλες για να συναντηθούν με τους προϊσταμένους τους, Μάρκο Μπούτι της Κομισιόν, Μπενουά Κερέ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κλάους Ρέγκλινγκ του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας και Πολ Τόμσεν του ΔΝΤ, ώστε να συζητήσουν και να συμφωνήσουν για τα επόμενα βήματα. Ηταν μια ασυνήθιστη κίνηση εν μέσω διαπραγμάτευσης καθώς αφήνει την ελληνική πλευρά απ’ έξω στο πιο κρίσιμο σημείο. Επιπλέον, ηθελημένα ή όχι, ο συμβολισμός της απομάκρυνσης απ’ την Αθήνα μετά τη διαρροή στο Wikileaks είναι εμφανής.

Η αλήθεια είναι ότι η διαπραγμάτευση αυτή γίνεται περίπλοκη ούτως ή άλλως λόγω της ρύθμισης του χρέους, χωρίς το οποίο δεν συμμετέχει το ΔΝΤ στο πρόγραμμα. Στο τραπέζι, όπως επιβεβαίωσε ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος, βρίσκονται τώρα δύο κείμενα:  ένα σχέδιο συμφωνίας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς με μέτρα 3% του ΑΕΠ και στόχο πρωτογενούς πλεονάσματος 3,5% το 2018 και ένα κείμενο του ΔΝΤ όπου αναφέρεται ότι τα μέτρα αυτά εξασφαλίζουν πρωτογενές πλεόνασμα μόνο 1,5% του ΑΕΠ και συνεπώς απαιτείται και μείωση χρέους (ή περισσότερα μέτρα ή συνδυασμός των δύο). Τα δύο αυτά κείμενα πρέπει κάποια στιγμή να συγκλίνουν αν το ΔΝΤ συμμετάσχει στο πρόγραμμα.

Αυτό που προβλημάτιζε την κυβέρνηση τις προηγούμενες ημέρες και σύμφωνα με πληροφορίες μετέφερε ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Γιώργος Χουλιαράκης στους συνομιλητές του ήταν ο κίνδυνος να υπάρξει συμφωνία με την Ευρώπη, να ψηφίσει η κυβέρνηση τα μέτρα και να μη ληφθεί τελικά απόφαση για εκταμίευση επειδή δεν θα συμμετέχει – ακόμη – το ΔΝΤ λόγω μη συμφωνίας για το χρέος. Αυτό είναι προφανώς κάτι που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει πολιτικά η κυβέρνηση.

 Υπ’ αυτήν την έννοια προκάλεσε αίσθηση η τοποθέτηση την περασμένη εβδομάδα του υπουργού Οικονομίας Γιώργου Σταθάκη – και όχι μόνο – ότι πρώτα πρέπει να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση και μετά να ρυθμιστεί το χρέος. Στην πραγματικότητα, η τοποθέτηση αυτή υπηρετεί την πολιτική της συμπαράταξης με την Ευρώπη με την ελπίδα ότι έτσι θα αποφευχθούν τα σκληρότερα μέτρα που προτείνει το ΔΝΤ και ίσως – ιδανικά – το ΔΝΤ θα φύγει οριστικά από το κάδρο. Μόνο που αυτό δεν προκύπτει προς το παρόν από τις τοποθετήσεις των ευρωπαίων αξιωματούχων. Αντιθέτως η Μέρκελ έκανε σαφές ότι θέλει το ΔΝΤ στο πρόγραμμα και η εμπειρία των εξάχρονων διαπραγματεύσεων με τους δανειστές δείχνει ότι – όπως και στο ποδόσφαιρο – αυτό είναι ένα παιχνίδι που στο τέλος συνήθως κερδίζουν οι Γερμανοί.

Ευρωπαίοι και ΔΝΤ αναζητούν εντατικά αυτές τις ημέρες τη φόρμουλα συγκατοίκησης στο ελληνικό πρόγραμμα όπως προκύπτει και από το χθεσινό ταξίδι – αστραπή των επικεφαλής των θεσμών στις Βρυξέλλες.

Οι πολιτικοί παράγοντες που ευνοούν την επίτευξη μιας κάποιας συμφωνίας, έστω και «ημι-συμφωνίας» παραμένουν για την Ευρώπη. Η Ελλάδα πρέπει να στηριχθεί και να μην καταρρεύσει ενόψει του προβλήματος των προσφύγων. Επιπλέον, το ελληνικό πρόβλημα δεν πρέπει να σκιάσει το βρετανικό δημοψήφισμα του Ιουνίου.

Με αυτά τα δεδομένα αναμένεται να μπει το θέμα του χρέους στο τραπέζι, ενδεχομένως τον Μάιο ή τον Ιούνιο, αλλά κάποιες πηγές δεν αποκλείουν να τραβήξει η διαπραγμάτευση ώς το τέλος του καλοκαιριού.

Προς το παρόν, πάντως, αυτό που βρίσκεται μπροστά μας είναι μια σκληρή διαπραγμάτευση για τα μέτρα που θα επιτρέψουν την όποια συμφωνία.

Η κυβέρνηση, σε μια περίεργη διατύπωση στην προχθεσινή άτυπη ενημέρωσή της, υποστήριζε ότι «απ’ την έως σήμερα διαπραγμάτευση, η χώρα κερδίζει στο Φορολογικό και στο Ασφαλιστικό»! Σημειώνεται ότι στον καθένα απ’ τους δύο αυτούς τομείς συζητούνται μέτρα 1,8 δισ. ευρώ.

Οι πληροφορίες, ωστόσο, αναφέρουν ότι ακόμη δεν υπάρχει συμφωνία ούτε στο Φορολογικό (με αιχμή το αφορολόγητο) ούτε στο Ασφαλιστικό (ανοιχτό το θέμα της περικοπής των επικουρικών συντάξεων). Χαρακτηριστικά, η Κριστίν Λαγκάρντ σε δηλώσεις της στο περιθώριο συνεδρίου στη Νέα Υόρκη προχθές δήλωσε ότι το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα χωρίς μια σωστή μεταρρύθμιση «οδηγείται στα βράχια».

Μεγάλη απόσταση παραμένει εξάλλου στα θέματα των κόκκινων δανείων και  του νέου Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων.

Ισως δεν ήταν τυχαίο ότι ο Ευκλείδης Τσακαλώτος την Τετάρτη το βράδυ έλεγε ότι υπάρχουν θέματα στα οποία χρειάζεται περισσότερη τεχνική συζήτηση και άλλα στα οποία χρειάζεται πολιτική συζήτηση προκειμένου να κλείσουν.

Εξάλλου, στην άτυπη ενημέρωση προχθές το βράδυ η κυβέρνηση μιλάει για συμφωνία μέχρι το Πάσχα και όχι για άμεση. Τονίζει βέβαια ότι βούληση όλων των πλευρών είναι να υπάρξει συμφωνία, αυτό όμως δεν αναιρεί το γεγονός ότι ο καθένας θέτει τις προϋποθέσεις του.

Σήμερα, όπως ανακοίνωσε η κυβέρνηση χθες, οι διαπραγματεύσεις επαναλαμβάνονται μετά την επιστροφή των επικεφαλής των αντιπροσωπειών και έχει προγραμματιστεί συνάντηση για το Ασφαλιστικό.