Ο τσελίστας και η κρυμμένη περιουσία του Πούτιν

Ενα δίκτυο offshore εταιρειών, μυστικών συμφωνιών και τεράστιων δανείων συνολικής αξίας άνω των 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων έχει αφήσει ίχνη που οδηγούν στον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν. Τα Panama Papers αποδεικνύουν πως τα μέλη του στενού κύκλου του Πούτιν έχουν πλουτίσει εντυπωσιακά.

Αν και το όνομα του ρώσου προέδρου δεν εμφανίζεται σε κανένα από τα ντοκουμέντα, όλα τα στοιχεία δείχνουν ένα μοτίβο – οι φίλοι του κερδίζουν εκατομμύρια από συμφωνίες που δεν θα μπορούσαν να έχουν κλειστεί, αν ο Πούτιν δεν ήταν στην εξουσία. Μάλιστα φαίνεται ότι η οικογένεια του Πούτιν έχει επωφεληθεί από τα χρήματα αυτά. Πηγαίνοντας προς τα πίσω, τα βήματα για τη δημιουργία των υπεράκτιων επιχειρήσεων στον Παναμά περνούν από την Ελβετία, την Κύπρο και καταλήγουν στη Ρωσία – μεταξύ άλλων σε ένα ιδιωτικό θέρετρο για σκι, όπου παντρεύτηκε το 2013 η νεότερη κόρη του Πούτιν, η Κατερίνα.

Ξεχωριστό ρόλο στις αποκαλύψεις παίζει ο Σεργκέι Ρολντούγκιν, ο καλύτερος φίλος του ρώσου προέδρου – κολλητοί από τη νεανική τους ηλικία. Μάλιστα ο Ρολντούγκιν ήταν εκείνος που σύστησε στον Πούτιν τη μετέπειτα σύζυγό του Λουντμίλα και είναι νονός της πρώτης κόρης του ζεύγους, Μαρίας. Επαγγελματίας μουσικός, τσελίστας, επί χρόνια ήταν εκείνος ο οποίος κατέρριπτε στα ΜΜΕ το επιχείρημα πως οι φίλοι του Πούτιν γίνονται πλούσιοι. «Κοιτάξτε εμένα» έλεγε συχνά. «Είμαι ο πιο στενός του φίλος και έχω μόνο ένα σπίτι κι ένα αυτοκίνητο». Οπως αποδείχθηκε όμως έχει συγκεντρώσει μια μεγάλη περιουσία που ξεπερνά τα 100 εκατ. δολάρια. Στις πολλές βιογραφίες που έχουν γραφτεί για τον ρώσο πρόεδρο, ο 64χρονος Ρολντούγκιν είναι αυτός από τον οποίο συνήθως ζητούν ανέκδοτες ιστορίες ή περιστατικά από τη ζωή του νεαρού Πούτιν. Οι δυο τους γνωρίστηκαν γύρω στα 25 και έκτοτε παραμένουν πολύ στενοί φίλοι.

Ο Ρολντούγκιν φαίνεται ότι επελέγη επειδή έχει χαμηλό προφίλ. Εχει αρνηθεί κατηγορηματικά σε αξιωματούχους τραπεζών της Ελβετίας και του Λουξεμβούργου ότι έχει στενές σχέσεις με οποιονδήποτε κυβερνητικό παράγοντα στη Ρωσία, ενώ είχε δηλώσει ότι δεν είναι επιχειρηματίας. Ομως στοιχεία από ελβετική τράπεζα δείχνουν πως κάθε χρόνο κέρδιζε τουλάχιστον 6,5 εκατ. δολάρια. Οπως αποκαλύπτουν δε τα νέα έγγραφα που διέρρευσαν, ο Ρολντούγκιν κατέχει το 12,5% της μεγαλύτερης τηλεοπτικής διαφημιστικής εταιρείας της Ρωσίας, της Video International, τα ετήσια έσοδα της οποίας είναι άνω του 1 δισ. δολαρίων. Κατέχει το 15% της εταιρείας Raytar που είναι καταχωρισμένη στην Κύπρο και το 3,2% της τράπεζας Russia, μιας ιδιωτικής τράπεζας στην Αγία Πετρούπολη που ουσιαστικά χρησιμοποιείται από το περιβάλλον του Πούτιν για πολλές «περίεργες δοσοληψίες» – επικεφαλής της οποίας είναι ο Γιούρι Κόβαλτσουκ, «προσωπικός τραπεζίτης» πολλών κυβερνητικών στελεχών και βέβαια του ίδιου του Πούτιν.

Δάνεια χωρίς εγγύηση. Ουσιαστικά αυτό που γινόταν ήταν η δημιουργία offshore εταιρειών, οι οποίες έπαιρναν μεγάλα δάνεια από κρατικές ρωσικές τράπεζες, όπως η RCB που έχει έδρα την Κύπρο, χωρίς να δίνεται καμία δικαιολογία, ούτε εχέγγυα. Τα περισσότερα χρήματα μεταφέρονταν στο εξωτερικό ενώ κάποια επέστρεφαν ως χορήγηση δανείων μέσα στη Ρωσία με πολύ υψηλά επιτόκια – με τα κέρδη να κρύβονται σε μυστικούς ελβετικούς λογαριασμούς. Επίσης δόθηκαν πολλά δάνεια στους ανθρώπους του περιβάλλοντος του Πούτιν, χωρίς καμία εγγύηση και με επιτόκιο που δεν ξεπερνούσε το 1%. Είναι άγνωστο εάν έχουν ξεπληρωθεί. Πολλές από τις μεταφορές χρημάτων βασίστηκαν σε υποτιθέμενες «συμβουλευτικές υπηρεσίες» καθώς και σε «αποζημιώσεις» για συμφωνίες που δεν υλοποιήθηκαν. Το 2011 μια εταιρεία ιδιοκτησίας Ρολντούγκιν αγόρασε τα δικαιώματα ενός δανείου ύψους 200 εκατ. δολαρίων έναντι 1 δολαρίου!

Η απάντηση. Το Κρεμλίνο αντέδρασε έντονα στα στοιχεία αυτά καταγγέλλοντας μια δημοσιογραφική έρευνα «που βρίθει εφευρημάτων και πλαστών στοιχείων» με στόχο «να αποσταθεροποιήσουν τη χώρα». Σε ανακοίνωση της ρωσικής κυβέρνησης περιγράφεται μια συνωμοσία εις βάρος του Βλαντίμιρ Πούτιν «ενορχηστρωμένη από πρώην πράκτορες της CIA και άλλων μυστικών υπηρεσιών ή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ». Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου δήλωσε, απευθυνόμενος προφανώς στο εσωτερικό ακροατήριο: «Αυτή η πουτινοφοβία στο εξωτερικό έχει φθάσει σε τέτοιο σημείο που τελικά είναι ταμπού να πει κάποιος κάτι καλό για τη Ρωσία, αλλά πρέπει να λέγονται μόνο άσχημα πράγματα».

Σίγκμουντουρ Νταβίντ Γκουνλάουγκσον
Iσλανδός πρωθυπουργός
«Δεν έχω σκεφθεί να παραιτηθώ εξαιτίας αυτού του ζητήματος, ούτε πρόκειται να παραιτηθώ εξαιτίας αυτού του ζητήματος» διατράνωσε χθες εντός του Κοινοβουλίου στο Ρέικιαβικ ο ισλανδός πρωθυπουργός ενόσω διογκώνονταν απέξω οι διαδηλώσεις πολιτών που ζητούσαν ακριβώς αυτό: την παραίτησή του. Σύμφωνα με τα Panama Papers, ο Γκουνλάουγκσον και η σύζυγός του ίδρυσαν το 2007 με τη βοήθεια του Mossack Fonseca μία εταιρεία στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους. Κατόπιν στις 31 Δεκεμβρίου του 2009, μία ημέρα προτού τεθεί σε ισχύ στην Ισλανδία νόμος που θα τον υποχρέωνε να το δηλώσει ως σύγκρουση συμφερόντων «πούλησε» το δικό του μισό στη σύζυγό του έναντι ενός δολαρίου.

ΙΑΝ ΚΑΜΕΡΟΝ 
Πατέρας του βρετανού πρωθυπουργού
Ο πατέρας του Ντέιβιντ Κάμερον, Ιαν, αναφέρεται σε διάφορα έγγραφα –στη βρετανική λίστα περιλαμβάνονται επίσης βουλευτές των Τόρις στη Βουλή των Λόρδων, πρώην βουλευτές αλλά και δωρητές του κόμματος. Ο πατέρας Κάμερον δεν ζει για να απαντήσει – άφησε την τελευταία του πνοή πριν από πέντε χρόνια. «Ουδέν σχόλιον» ήταν και η απάντηση εκπροσώπου του βρετανού πρωθυπουργού όταν ρωτήθηκε εάν η οικογένεια του πρωθυπουργού έχει χρήματα επενδεδυμένα σε εξωχώριες εταιρείες που ιδρύθηκαν από τον πατέρα του. «Πρόκειται για ιδιωτική υπόθεση» αρκέστηκε να πει η εκπρόσωπος. Τα βρετανικά μέσα είχαν αναφερθεί, πάντως, από το 2012 στις εξωχώριες δραστηριότητες του Ιαν Κάμερον.

Πέδρο Αλμοδόβαρ
Σκηνοθέτης
Από κοινού με τον αδελφό του Αγουστίν, ο διάσημος ισπανός σκηνοθέτης εμφανίζεται να έστησε μια εταιρεία με έδρα τις βρετανικές Παρθένους Νήσους την οποία διαχειριζόταν το Mossack Fonseca από το 1991 έως το 1994. Η ανακοίνωση που εξέδωσε χθες ο Αγουστίν Αλμοδόβαρ είχε προφανή σκοπό να προστατεύσει τον αδελφό του: επεσήμανε πως έκλεισε την εταιρεία γιατί «δεν ταίριαζε με τον τρόπο που δουλεύαμε», διαβεβαίωσε πως τα δύο αδέλφια είναι εντάξει στις φορολογικές υποχρεώσεις τους και απολογήθηκε για τη «ζημιά» που υφίσταται η δημόσια εικόνα του Πέδρο Αλμοδόβαρ λόγω της «έλλειψης εμπειρίας μου τα πρώτα χρόνια της οικογενειακής μας επιχείρησης».

Λιονέλ Μέσι
ποδοσφαιριστής
Τα Panama Papers αποκαλύπτουν ότι ο αργεντινός σταρ της Μπαρτσελόνα είναι, από κοινού με τον πατέρα του, ιδιοκτήτης μιας εταιρείας στον Παναμά, της Mega Star Enterprises, που ιδρύθηκε από το Mossack Fonseca στις 23 Ιουνίου 2013, μόλις δέκα ημέρες αφότου η ισπανική Δικαιοσύνη ξεκίνησε έρευνα εις βάρος τους για φοροδιαφυγή. Ο ίδιος διαβεβαίωσε χθες ότι η εταιρεία είναι «απολύτως ανενεργή» και «ουδέποτε είχε κεφάλαια ή τρεχούμενους λογαριασμούς». Δεν είναι πάντως ο μόνος γνωστός ποδοσφαιριστής που εμπλέκεται: στα Panama Papers εμφανίζονται τα ονόματα «καμιάς εικοσαριάς σταρ ποδοσφαιριστών, που αγωνίζονται κυρίως στην Μπαρτσελόνα, τη Ρεάλ Μαδρίτης ή τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ – όπως και 16 αξιωματούχων της FIFA».