Ωτοβλεψίες

Η επιστροφή και οι πόθοι
Το κουίζ της εβδομάδας: ποια θα ενσαρκώσει τη στερημένη από ευτυχία Αμπι στο έργο «Πόθοι κάτω από τις λεύκες» του Ευγένιου Ο’Νιλ (παραπέμπει στη «Φαίδρα» και στον «Ιππόλυτο» του Ευριπίδη και μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη το 1958 με τους Σοφία Λόρεν και Αντονι Πέρκινς), στην παράσταση που ετοιμάζει για την επιστροφή του, την επόμενη θεατρική σεζόν, στο Εθνικό ο Αντώνης Αντύπας; Η απάντηση στη φωτογραφία, στη βάση της σελίδας.

«Δεμένη οικογένεια», είπατε; Και τι εννοείτε; Ολοι στον ψυχίατρο. Για μια διαφορετική ανάλυση, όπως αυτή που «είδε» τις προάλλες μια παράσταση του – εντυπωσιακά επιτυχημένου μέχρι σήμερα – «Marvin’s Room», που έχει σκηνοθετήσει ο Δημήτρης Καρατζιάς στον πολυπράγμονα πολυχώρο Vault του Κεραμεικού. Σε μια αίθουσα γεμάτη ψυχιάτρους και ψυχολόγους του ΚΕΨΥΠΑ, Κέντρου Ψυχολογικής Υποστήριξης και Προσωπικής Ανάπτυξης, που αποφάσισαν να στήσουν «Ημερίδα» (αν και νύχτα) Ψυχολογίας και Θεάτρου, με αφορμή και άξονα τη σχέση δύο αποξενωμένων αδελφών, της Μπέσι (η Αθηνά Τσιλύρα σε δυναμική επιστροφή μετά και την επιτυχημένη «Πνιγμονή») και της Λι (η καθηλωτική Αλεξάνδρα Παλαιολόγου) που δένονται ξανά όταν στην πρώτη διαγιγνώσκεται λευχαιμία. Και η Λι αναλαμβάνει πέρα από τα παιδιά της – το ένα (ο Δημήτρης Καρατζιάς σε ρόλο εφήβου!) με άδεια εξόδου από το ψυχιατρείο όπου νοσηλεύεται, επειδή έκαψε το σπίτι τους – και τον γέρο και άρρωστο πατέρα της Μάρβιν και την τρελούτσικη θεία της Ρουθ (Γιάννα Σταυράκη). Να αναλάβεις λοιπόν τα οικογενειακά βάρη ή να μην τα αναλάβεις; Ιδού η – διόλου σαιξπηρική – απορία. Εισηγητής στην ακραία, αν και καθηλωτική, συζήτηση, ο ψυχίατρος Βασίλης Ορλιακλής. Οι δύο αδελφές, εξήγησε, δεν αφήνουν χώρο μέσα τους – η μία από «αυτοθυσία» για τους ηλικιωμένους, η άλλη από θυμό – για να συνδεθούν με κάποιον. Ομως το θέμα ήταν κυρίως αυτό το δόσιμο της Μπέσι. Η «δεμένη οικογένεια», που λέγαμε. Η ελληνική οικογένεια. Στην οποία τα παιδιά φροντίζουν τους γονείς.

Να και η αντιπαροχή. «Δεν αγαπούν τα παιδιά τους οι Ελληνες, με τον τρόπο που τους επιτρέπει να μεγαλώσουν και να αναλάβουν τον εαυτό τους», ήταν η θέση του Βασίλη Ορλιακλή στη συζήτηση για το «Marvin’s Room» του Σκοτ ΜακΦέρσον, που έγινε και ταινία με τους Νταϊάν Κίτον, Μέριλ Στριπ, Ρόμπερτ ντε Νίρο, Λεονάρντο ντι Κάπριο και τώρα θεατρικό, σε απόδοση Μελισσάνθης Μάχουτ. Με τον εξαιρετικό Ιωσήφ Ιωσηφίδη (σκίζει για δεύτερη χρονιά στο βραβευμένο «Μάρτυς μου ο Θεός» του Μάκη Τσίτα σε σκηνοθεσία Σοφίας Καραγιάννη και καταχειροκροτήθηκε στο «Ολη η Βίβλος – λέμε τώρα» σε σκηνοθεσία Αθανασίας Καραγιαννοπούλου) σε σχεδόν κωμικούς, εν μέσω δράματος, ρόλους παθολόγου και ψυχιάτρου. «Πώς να φροντίσω τους άλλους, αν δεν μπορώ να φροντίσω τον ίδιο μου τον εαυτό. Μας φοβίζει το ψυχονοητικό μεγάλωμα και δυσκολευόμαστε να γίνουμε οι γονείς του εαυτού μας, αναλαμβάνοντας το παιδί που έχουμε μέσα μας». Κόντρα στην ιστορία της Λι, που έφυγε από θυμό και άφησε την Μπέσι να φροντίζει τους μεγάλους, οι ψυχίατροι ψυχολόγοι συμφώνησαν: «Στην Ελλάδα οι γονείς δεν μαθαίνουν τα παιδιά τους να φεύγουν. Σε μια χώρα που μόνο σ’ αυτήν υπάρχει η αντιπαροχή και οι αναμονές στις ταράτσες, που περιμένουν το πανωσήκωμα των παιδιών».

Ακόμη σε Εμφύλιο; Πάντως, η Στέλλα Χριστοδουλοπούλου (φωτογραφία) έφυγε. Εκτός. Και το έκανε το θεατρικό (ή περίπου) όνειρό της. Και μας το ξανάφερε το «Civil εις την δευτέραν» στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού της προάλλες. Αφού μίλησε στην ιδιαίτερη περφόρμανς της – με τους Φιντέλ Ταλαμπούκα και Βασιλική Τρουφάκου και τους Τρύφωνα Καρατζά, Ξανθούλα Φράγκου, σε βίντεο – για τη σύγχρονη ελληνική ιστορία, διαπερνώντας την με σύγχρονη ματιά, στο Βερολίνο, στη δεύτερη εκδοχή του «Civil» εστίασε στον Εμφύλιο με στόχο, όπως μου είπε, «να ξεπεράσει τη σχολική αντίληψη και να επεκταθεί ως υλικό για να ξαναδουλέψουμε και να ξαναδούμε με βάση αυτό το σήμερα». Γράμμος, Απελευθέρωση, Δεκεμβριανά, Βάρκιζα μπήκαν στο μικροσκόπιο της περφόρμανς της. «Μας αφορά και σήμερα η κοινωνική πόλωση», λέει. «Οπως και τότε. Οσα έφερε αυτή η περίοδος είναι σαν μπαζωμένο ρέμα που δεν το βλέπουμε πια και μόλις έρθει μια κακοκαιρία φουσκώνει και παρασέρνει πολλά».

Σκάψιμο στα βαθιά
Η πληροφορία κυκλοφόρησε από στόμα σε στόμα. Και φούσκωσε. Για την ερμηνεία της. Την αιματοβαμμένη ερμηνεία της στη «Δεσποινίδα Τζούλια» του Αύγουστου Στρίντμπεργκ στο Βασιλάκου, σε σκηνοθεσία Λίλυς Μελεμέ. Τα δίνει όλα, μου έλεγαν. Και μπορούσα να το πιστέψω. Ακόμη θυμάμαι την Ανδρομάχη της στις «Τρωάδες» κατά Σωτήρη Χατζάκη και Εθνικό στην Επίδαυρο. Καθηλωτική. «Ηταν ψυχοφθόρα για μένα», μου εξομολογείται η Μαρία Κίτσου (φωτογραφία). «Εσκαψα πολύ βαθιά και με εξουθένωσε». Οπως βαθιά έσκαψε και για την Τζούλια. Ομως, «τέτοια μεγέθη με ιντριγκάρουν», λέει. «Να μπαίνω και να ψάχνω στα βαθιά». Και να το κερδίζει το παιχνίδι θα συμπληρώσω. Οπως το κέρδισε και ως Ελένη Παπαδάκη – η ηθοποιός που κατηγορήθηκε ως συνεργάτις των Γερμανών και ερωμένη του Ιωάννη Ράλλη και εκτελέστηκε το ‘44 – στην παράσταση του Μάνου Καρατζογιάννη «Για την Ελένη» στην Πειραματική του Εθνικού. Με έρευνα πολλή και ατού το υλικό από το βιβλίο του Μάνου Ελευθερίου «Η γυναίκα που πέθανε δύο φορές» (εκδ. Μεταίχμιο). «Είναι πρόσωπο αδικαίωτο η Παπαδάκη και προσπαθήσαμε να τη δικαιώσουμε», μου λέει η Μαρία Κίτσου, βραβείο Μερκούρη το 2012. Εξού και συμμετέχει απόψε στην εκδήλωση για τα 10χρονα του θεσμού στο Ιδρυμα Μελίνα Μερκούρη, με τα τραγούδια εκείνης «Τα παιδιά του Πειραιά» και «Αστέρι μου, φεγγάρι μου». Και, με όλες τις βραβευμένες, στο «Εφτά τραγούδια θα σου πω». Προτού ξεκινήσει – το καλοκαίρι – γυρίσματα για την ταινία της κόρης Δραγασάκη, Ρηνιώς «Cosmic Candy».