Ηρωική έξοδος

Ο Εμίλ Ντιρκέμ, γάλλος φιλόσοφος και κοινωνιολόγος του προπερασμένου αιώνα, δανείστηκε μια ελληνική λέξη από το πλούσιο λεξιλόγιό μας για να περιγράψει μια κοινωνική κατάσταση: ανομία (anomie). Αλλωστε, για να λέμε του στραβού το δίκιο, από ποια ευρωπαϊκή γλώσσα θα αντλούσε λέξη τόσο ταιριαστή για την κατάσταση που ήθελε να καταδείξει, λέξη που την έχουν εμπεδώσει και κατανοήσει εξ απαλών ονύχων από τον πρώτο τη τάξει ίσαμε τον τελευταίο οι κάτοικοι της ελληνικής γης;

Σύμφωνα με τον Ντιρκέμ λοιπόν, σε καταστάσεις ανομίας «εκλείπουν οι σαφείς ρυθμίσεις, οι κανόνες και τα πρότυπα που καθορίζουν τον τρόπο λειτουργίας της κοινωνίας. Οι πολίτες δυσκολεύονται να συμμορφωθούν με κανόνες τους οποίους κρίνουν ανίσχυρους και ως συνέπεια αυτού αισθάνονται αποπροσανατολισμένοι και διακατέχονται από άγχος. Το φαινόμενο της ανομίας – δηλαδή της μη εφαρμογής των νόμων – αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα ενός λαού, εφόσον πιθανόν είναι να επιφέρει τον κοινωνικό κατακερματισμό και τη διάσπαση της συλλογικής συνείδησης».

Καταστάσεις ανομίας βιώνει η ανθρωπότητα κυρίως σε περιόδους οικονομικής κρίσης, διαπίστωσε ο Ντιρκέμ. Φαινόμενα ανομίας παρουσιάζονται επίσης και σε εποχές ευδαιμονίας, όταν η επαναστατικότητα τείνει να ταυτιστεί με την καταπάτηση των κανόνων και των νόμων.

Η ανομία κυριαρχεί στον χώρο του ελληνικού ποδοσφαίρου από γενέσεώς του! Το αξίωμα «νόμος είναι το δίκιο του ισχυρού» είναι ένα είδος ανομίας. Το «δίκιο του ισχυρού» υπερισχύει του δίκιου όλων των υπολοίπων. Τούτο αποδεικνύεται από δεκάδες περιπτώσεις όπου εθίγησαν τα συμφέροντα των δυνατών του ποδοσφαίρου από «μικρούς και ασήμαντους», οι οποίοι ποδοπατήθηκαν από τους νόμους τούς κομμένους και ραμμένους στα μέτρα των «μεγάλων». Η ισχύς πηγάζει από τον πλούτο και εκφράζεται με θρασείες και αλαζονικές συμπεριφορές. Ο αγώνας Κυπέλλου ανάμεσα στον ΠΑΟΚ και τον Ολυμπιακό ήταν η έκφραση του όρου της ανομίας: οι πολίτες δεν συμμορφώθηκαν με κανόνες τους οποίους έκριναν ανίσχυρους και εισέβαλαν στον αγωνιστικό χώρο. Τα υπόλοιπα είναι ιστορικά γεγονότα καταγεγραμμένα. Ορθώς διεκόπησαν οι αγώνες του Κυπέλλου προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος μονομαχίας των δύο ισχυρών πόλων του ποδοσφαίρου (ερυθρόλευκου και κιτρινόμαυρου), η οποία δεν θα οδηγούσε σε μια νέα Στάση του Νίκα, ενδεχομένως όμως να δημιουργούσε απρόβλεπτες έκρυθμες καταστάσεις. Η στάση της ΕΠΟ και η στάση της FIFA οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ουδόλως ενδιαφέρονται για το κοινό συμφέρον παρά μόνο για τα συμφέροντα των ισχυρών χρηματοδοτών τους.

Σημάδια ανομίας ανεξίτηλα· συμπτώματα σήψης που εκπορεύονται όχι κατ’ ανάγκην από τα ποδοσφαιρικά γήπεδα: παρουσιάζονται στις υψηλές βαθμίδες του κοινωνικού ιστού και διαπερνούν όλες τις βαθμίδες της κοινωνίας. Καμιά τύχη. Το Grexit θα ισοδυναμούσε με επανεκκίνηση. Είθε!