Η μάχη του 500άρικου στο γκισέ

Χωρίς νέο φακέλωμα των στοιχείων τους θα μπορούν να αλλάζουν τα 500άρικά τους, όσοι το κάνουν σε τράπεζα στην οποία ήδη διαθέτουν λογαριασμό, διευκρίνιζαν χθες πηγές της Τραπέζης της Ελλάδος, με αφορμή τα ερωτηματικά που έχει προκαλέσει πρόσφατη εγκύκλιός της για το θέμα.

«Αν κάποιος έχει έναν οποιονδήποτε λογαριασμό σε οποιαδήποτε τράπεζα και πάει σε αυτή την τράπεζα να αλλάξει 500άρικα, δεν καταγράφονται τα στοιχεία του. Αν είναι άγνωστος, καταγράφονται. Αυτό επιβάλλει η διεθνής νομοθεσία για το ξέπλυμα χρήματος» ανέφεραν οι πηγές της Τραπέζης της Ελλάδος.

Το θέμα με τα 500άρικα ξεκίνησε πριν από περίπου ενάμιση μήνα, όταν έγινε γνωστό ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εξετάζει το ενδεχόμενο να διακόψει την κυκλοφορία τους. Η πληροφορία φαίνεται ότι χτύπησε καμπανάκι σε πολλούς Ελληνες που διατηρούσαν τις αποταμιεύσεις τους σε 500άρικα στο σπίτι προκειμένου να προστατευθούν από τον κίνδυνο κουρέματος των καταθέσεων, με αποτέλεσμα να σημειωθεί αυξημένη κίνηση στα γκισέ των τραπεζών για να ανταλλαγούν τα συγκεκριμένα χαρτονομίσματα με άλλα μικρότερης αξίας.

Η κινητικότητα αυτή γύρω από το 500άρικο έδωσε, με τη σειρά της, αφορμή στην Τράπεζα της Ελλάδος να κυκλοφορήσει εγκύκλιο προ δεκαημέρου, εφιστώντας την προσοχή στις τράπεζες για τον κίνδυνο ξεπλύματος χρήματος από εγκληματικές δραστηριότητες. Το 500άρικο ως τραπεζογραμμάτιο μεγάλης αξίας θεωρείται το «αγαπημένο» όσων κάνουν παράνομες συναλλαγές. Στις ΗΠΑ το μεγαλύτερης αξίας χαρτονόμισμα είναι των 100 δολαρίων.

Στην εγκύκλιό της, η Τράπεζα της Ελλάδος καλούσε τις τράπεζες να παρέχουν την υπηρεσία ανταλλαγής 500άρικων αποκλειστικά σε πελάτες τους, να καταγράφουν μηχανογραφικά κάθε σχετική πράξη και να τη συνεκτιμούν με άλλες πράξεις.

Οι προβλέψεις αυτές προκάλεσαν αντιδράσεις σε ορισμένες πλευρές, καθώς κάποιοι φοβήθηκαν ότι θα στοχοποιηθούν προσερχόμενοι με 500άρικα στις τράπεζες. Μάλιστα, διατυπώθηκε η άποψη ότι με τον τρόπο αυτό αποθαρρύνεται η επιστροφή των καταθέσεων στις τράπεζες, καθώς πολύς κόσμος που τις είχε αποσύρει τις διατηρούσε στο σπίτι ή σε θυρίδες σε 500άρικα.

Απαντώντας στην κριτική αυτή, η Τράπεζα της Ελλάδος σχολίασε χθες μέσω πηγών της ότι οι οδηγίες της δεν δυσκολεύουν τους πολίτες οι οποίοι νόμιμα επιθυμούν να συναλλαγούν με το τραπεζικό σύστημα, ότι ο διοικητής της συνεχώς αναφέρεται στη μεγάλη σημασία που έχει η επιστροφή των καταθέσεων, αλλά και ότι πρέπει να τηρηθούν οι κανόνες για την αποτροπή της διακίνησης χαρτονομισμάτων που προέρχονται από παράνομες δραστηριότητες ή κατευθύνονται προς αυτές, καθώς και η διεθνής νομοθεσία για το ξέπλυμα χρήματος. «Αν κάποιοι θα ήθελαν να γίνει η χώρα πλυντήριο χρημάτων και μονοπάτι διέλευσης και νομιμοποίησης παράνομων χρημάτων, πλανώνται πλάνην οικτράν» σημείωσαν οι πηγές.

Σημειώνεται ότι οι τράπεζες χρεώνουν προμήθεια για την ανταλλαγή των 500άρικων όπως και όλων των χαρτονομισμάτων, με βάση πάγια τιμολόγια παροχής των υπηρεσιών τους. Η προμήθεια διαφοροποιείται από τράπεζα σε τράπεζα, παρότι ποσοστό 0,15% είναι συνηθισμένο, με κατώτατο όριο τα 2-5 ευρώ και ανώτατο τα 200-300 ευρώ.

Ολα αυτά γίνονται χωρίς ακόμη να έχει ληφθεί οριστική απόφαση για την κατάργηση του 500άρικου, παρότι ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι δήλωσε τον περασμένο μήνα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι το θέμα εξετάζεται, στο πλαίσιο της προσπάθειας καταπολέμησης του εγκλήματος.

Σε κάθε περίπτωση, υψηλόβαθμες τραπεζικές πηγές στην Ελλάδα διευκρινίζουν ότι ακόμη και αν ληφθεί η σχετική απόφαση, αυτό που θα γίνει θα είναι η διακοπή της έκδοσης νέων χαρτονομισμάτων αυτής της αξίας, ενώ τα υφιστάμενα δεν θα χάσουν την αξία τους ούτε θα πάψουν να γίνονται δεκτά. Σταδιακά, μπορεί να αποσυρθούν, ύστερα από μεγάλη μεταβατική περίοδο.