Θρεπτικός θησαυρός στο πιάτο μας

Τα φρούτα παρέχουν μόνο οφέλη στην υγεία καθώς αποτελούν φυσικές πηγές βιταμινών, ιχνοστοιχείων και πολλών άλλων θρεπτικών συστατικών, τα οποία είναι απαραίτητα στον οργανισμό για να λειτουργεί ομαλά.

Πολυάριθμες μελέτες έχουν αποδείξει ότι τα χρειαζόμαστε για γερό ανοσοποιητικό, καλή λειτουργία του πεπτικού, απώλεια βάρους και ενεργητικότητα, καθώς και για προστασία από πολλά χρόνια προβλήματα υγείας.

Οπως εξηγεί ο κλινικός διαιτολόγος – βιολόγος Χάρης Δημοσθενόπουλος, προϊστάμενος του Διαιτολογικού Τμήματος του Λαϊκού Νοσοκομείου, το μεγάλο όφελος από τα φρούτα είναι το γεγονός ότι συνδυάζουν την πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και νάτριο με μοναδικά θρεπτικά συστατικά, όπως διάφορες βιταμίνες και ιχνοστοιχεία (λ.χ. βιταμίνες C και Β-6, κάλιο), καροτενοειδή, αντιοξειδωτικά φλαβονοειδή, φυτοοιστρογόνα, αντιφλεγμονώδεις παράγοντες και άλλες φυτοχημικές ουσίες.

Ετσι, οι συνδυασμοί των θρεπτικών συστατικών που περιέχουν έχουν σχετισθεί αρνητικά με τον κίνδυνο ανάπτυξης διαφόρων χρόνιων νοσημάτων (λ.χ. διαβήτης, διάφορες μορφές καρκίνου, γαστρεντερικές παθήσεις κ.ά.) καθώς και με μειωμένο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.

«Μεγάλες μελέτες έχουν δείξει πως όσο υψηλότερη είναι η μέση ημερήσια πρόσληψη φρούτων και λαχανικών τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες ανάπτυξης καρδιαγγειακών παθήσεων. Σε σύγκριση με όσους καταναλώνουν λιγότερες από τρεις μερίδες φρούτα και λαχανικά την ημέρα, όσοι καταναλώνουν τουλάχιστον πέντε μερίδες (ισοδυναμούν με τρία φρούτα και δύο σαλάτες) έχουν κατά 20% μικρότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Παρόμοια οφέλη παρατηρούνται και με τη δίαιτα DASH, που είναι ειδική διατροφή για την αντιμετώπιση της υπέρτασης, η οποία είναι φτωχή σε νάτριο και κορεσμένα λιπαρά και πλούσια σε φρούτα και λαχανικά» λέει ο Χάρης Δημοσθενόπουλος.

Κάθε συστατικό κι άλλες επιδράσεις

Ποια από τα θρεπτικά συστατικά των φρούτων παρέχουν τα περισσότερα οφέλη; Οι υπάρχουσες μελέτες συγκλίνουν πως όλα είναι απαραίτητα, διότι το καθένα παρέχει ιδιαίτερα οφέλη στην υγεία.

Είναι επαρκώς τεκμηριωμένο ότι μια διατροφή πλούσια σε κάλιο και φτωχή σε νάτριο (αλάτι) μπορεί να συμβάλει στην προστασία από την υπέρταση – και φρούτα όπως οι μπανάνες, τα δαμάσκηνα, τα βερίκοκα και το πεπόνι περιέχουν πολύ κάλιο, ενώ γενικώς όλα τα φρούτα έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε νάτριο.

Αντίστοιχα, οι φυτικές ίνες είναι απαραίτητες για τον κορεσμό της πείνας και επομένως για απόκτηση και διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, καθώς και για την καλή λειτουργία του εντέρου και τη ρύθμιση των επιπέδων χοληστερόλης στο αίμα. Τις περισσότερες φυτικές ίνες τα φρούτα κατά κανόνα τις περιέχουν στη φλούδα και στον καρπό τους, γι’ αυτό είναι προτιμότερο να τα τρώμε ολόκληρα αντί να τα πίνουμε με τη μορφή χυμού.

Επίσης το ασβέστιο που πολλά (λ.χ. μήλα, βερίκοκα, μούσμουλα) περιέχουν και το οποίο είναι απαραίτητο για γερά οστά και δόντια, καθώς και η βιταμίνη C των εσπεριδοειδών – αλλά όχι μόνο – που είναι σημαντική για γερό ανοσοποιητικό, για την ανάπτυξη και επιδιόρθωση όλων των ιστών του σώματος και για την επούλωση των πληγών.

Το φυλλικό (ή φολικό) οξύ που υπάρχει σε φρούτα όπως τα πορτοκάλια και οι μπανάνες συμμετέχει στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων (είναι τα κύτταρα του αίματος που μεταφέρουν οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά παντού στο σώμα) και, σε περίπτωση εγκυμοσύνης, προστατεύει τα έμβρυα από δυσμορφίες όπως η δισχιδής ράχη και η ανεγκεφαλία.

Και δεν είναι τα μεμονωμένα συστατικά που μας ωφελούν, αλλά οι συνδυασμοί που περιέχουν.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μπορεί το ταπεινό πορτοκάλι να είναι ευρέως γνωστό ως πολύ καλή πηγή βιταμίνης C, αλλά στην πραγματικότητα περιέχει περισσότερες από 170 διαφορετικές φυτοχημικές ουσίες και 60 φλαβονοειδή και παράγωγα φλαβονοειδών (είναι μία ομάδα ισχυρών αντιοξειδωτικών ουσιών) πολλά από τα οποία έχουν αντιφλεγμονώδεις, αντικαρκινικές και αντιθρομβωτικές ιδιότητες.

Καλύτερα της εποχής

Η ουσία της υπόθεσης είναι ότι «το ανθρώπινο σώμα είναι ένα πολύπλοκο σύστημα, στο οποίο ανά πάσα στιγμή λαμβάνουν χώρα δεκάδες σύνθετες χημικές διεργασίες, οι οποίες χρησιμοποιούν θρεπτικά συστατικά τα οποία τα φρούτα παρέχουν με φυσικό τρόπο» τονίζει ο Χάρης Δημοσθενόπουλος. «Δεν υπάρχει τίποτα στον οργανισμό που δεν επηρεάζεται ευνοϊκά από την κατανάλωση φρούτων. Ακόμα και η υγεία των μαλλιών και η ψυχική διάθεση μπορεί να ωφεληθούν, γι’ αυτό και είναι απαραίτητα σε όλους μας τρία έως τέσσερα φρούτα την ημέρα».

Επειδή κάθε φρούτο έχει τη δική του, ξεχωριστή θρεπτική αξία, το ιδανικό είναι να τρώμε καθημερινά ποικιλία φρούτων, δίνοντας έμφαση στα φρέσκα φρούτα εποχής.

Και αυτό, διότι έτσι θα έχουν τη μέγιστη δυνατή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά, θα γίνεται η παραγωγή τους με τις μικρότερες δυνατές παρεμβάσεις (λ.χ. εκτός θερμοκηπίων) και επειδή τα φρούτα κάθε εποχής μάς παρέχουν τα συστατικά που χρειαζόμαστε τη συγκεκριμένη εποχική περίοδο (λ.χ. τα χειμερινά φρούτα είναι πλούσια σε βιταμίνη C η οποία είναι απαραίτητη για γερό ανοσοποιητικό, ενώ τα καλοκαιρινά είναι πιο πλούσια σε νερό για καλύτερη έμμεση ενυδάτωση του οργανισμού).