Ο Κάμερον ανάμεσα σε Συμπληγάδες

ΛΟΝΔΙΝΟ. Το Grexit έφυγε (;), καλώς ήρθε το Brexit. Θα μείνει ή όχι η Βρετανία στην EE; Αν και είναι νωρίς για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα, οι διεργασίες της εβδομάδας που πέρασε σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο σε Λονδίνο και Βρυξέλλες είναι βέβαιο ότι επισπεύδουν τις όποιες εξελίξεις. Ο Ντέιβιντ Κάμερον υποστήριξε, ούτε λίγο ούτε πολύ, πως πήρε ό,τι ήθελε από τις Βρυξέλλες και έκλεισε το μάτι στην παραμονή της χώρας στο μπλοκ των 28. Την άποψη αυτή κάθε άλλο παρά συμμερίζονται οι ευρωσκεπτικιστές, πολλοί από τους οποίους είναι σημαίνοντα στελέχη του κόμματός του. Το προσχέδιο συμφωνίας που έδωσε στη δημοσιότητα ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ για τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης της Βρετανίας με την ΕΕ θα συζητηθεί στις 18 και 19/2 στη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες.

Εάν επιτευχθεί συμφωνία τις επόμενες εβδομάδες – η οποία ωστόσο απαιτεί την έγκριση και των 28 κρατών της ΕΕ -, ο Κάμερον αναμένεται να προκηρύξει για τον Ιούνιο το δημοψήφισμα με ερώτημα την παραμονή ή όχι της Βρετανίας στην ΕΕ (το οποίο έχει περιθώριο να διεξαχθεί έως τα τέλη του 2017). Παρά το γεγονός ότι το θέμα δεν κυριαρχεί επί του παρόντος στις συζητήσεις των Βρετανών, όσο πλησιάζει η «ώρα της κάλπης» τόσο μεγαλύτερο ενδιαφέρον δείχνουν οι πολίτες. Η βρετανική κοινή γνώμη μοιάζει διχασμένη ανάμεσα στο Ναι και στο Οχι, τουλάχιστον αν πιστέψουμε τις δημοσκοπήσεις. «Δεν ξέρω τι θα ψηφίσω. Μάλλον θα το αποφασίσω στο τέλος. Ενστικτωδώς θα σου απαντούσα Ναι στην ΕΕ, διότι απλώς δεν μου αρέσουν οι αποχωρισμοί» μου λέει μεταξύ αστείου και σοβαρού ο Μαρκ, ένας 31χρονος διαφημιστής που συναντώ στη Λέστερ Σκουέαρ.

Κάθε αποχωρισμός έχει ένα τίμημα. «Ο Κάμερον θέλει τη Βρετανία μέσα στην ΕΕ. Ωστόσο, πολλές και διαφορετικές συνιστώσες τη θέλουν εκτός. Θα έλεγα ότι καταγράφεται ανοδική τάση του Οχι, αλλά ακόμη είναι πολύ νωρίς για να ξέρουμε» λέει ο Μιχάλης Κοσμίδης, δημοσιογράφος στον βρετανικό ραδιοφωνικό σταθμό Share Radio, ο οποίος ζει στο Λονδίνο τα τελευταία 25 χρόνια.

Η πιο καυτή πατάτα στις συζητήσεις Βρετανίας – ΕΕ είναι η επιβολή ενός «φρένου έκτακτης ανάγκης» (emergency brake) στην παροχή επιδομάτων σε μετανάστες από άλλες χώρες της ΕΕ που έρχονται στη Βρετανία. Ωστόσο, πολλές ευρωπαϊκές χώρες διαφωνούν με αυτό το μέτρο. «Ουδείς εκ των ευρωπαίων ηγετών είναι ευχαριστημένος με τις προτάσεις Κάμερον» δήλωσε το βράδυ της Πέμπτης στο BBC πηγή προσκείμενη στις διαπραγματεύσεις. Η Κομισιόν έκανε δεκτό το αίτημα της Βρετανίας για άμεση ενεργοποίηση του «φρένου» μετά το δημοψήφισμα, αν φυσικά το αποτέλεσμα είναι Ναι στην ΕΕ. Ο Κάμερον ζητούσε καθολική στέρηση παροχών (επιδόματα στέγασης και τέκνων, συμπληρώματα εισοδήματος, φοροαπαλλαγές κ.ά.) για όλους τους μετανάστες από την ΕΕ τα τέσσερα πρώτα χρόνια της παραμονής τους στη χώρα. Ωστόσο, στο προσχέδιο της συμφωνίας αναφέρεται ότι όσο περνάει ο καιρός οι μετανάστες θα λαμβάνουν όλο και περισσότερες παροχές.

Την εβδομάδα που πέρασε, ο Κάμερον υποστήριξε ότι το προσχέδιο φέρνει την «ουσιαστική αλλαγή» που ζητούσε, σπεύδοντας να δηλώσει ότι «αν πετύχουμε αυτή τη συμφωνία, η θέση της κυβέρνησης θα είναι να κάνει εκστρατεία για την παραμονή της Βρετανίας σε μια μεταρρυθμισμένη Ευρωπαϊκή Ενωση».

Ωστόσο, ήδη οι ευρωσκεπτικιστές έχουν απορρίψει τις προτάσεις της Κομισιόν ως «προσβλητικές για τη Βρετανία». Δύο από τα φαβορί για να διαδεχθούν τον Κάμερον στην ηγεσία των Συντηρητικών, ο δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον και η υπουργός Εσωτερικών Τερέζα Μέι, άσκησαν κριτική στη διαπραγμάτευση του Κάμερον. Ο πρώην υπουργός Αμυνας των Συντηρητικών Λίαμ Φοξ δήλωσε ότι οι προτάσεις Τουσκ «ούτε καν «πλησιάζουν» τις αλλαγές που είχε υποσχεθεί ο Κάμερον και υποστήριξε ότι έως πέντε υπουργοί θα ταχθούν υπέρ του Brexit. Ο Στιβ Μπέικερ, βουλευτής των Συντηρητικών και πρόεδρος της οργάνωσης Συντηρητικοί για τη Βρετανία, χαρακτήρισε τη διαπραγμάτευση «κωμωδία», εκτιμώντας ότι 50 έως 70 βουλευτές του κόμματος θα ταχθούν ανοιχτά υπέρ του Brexit.

Στο μέτωπο της αντιπολίτευσης, ο ηγέτης των Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν είπε ότι το κόμμα του επιθυμεί την παραμονή στην ΕΕ, κατηγορώντας όμως τον Κάμερον για ένα «θέαμα επαναδιαπραγμάτευσης σκηνοθετημένο για τις τηλεοπτικές κάμερες». Ο ηγέτης του UKIP Νάιτζελ Φάρατζ χαρακτήρισε τη συμφωνία «αξιοθρήνητη», ενώ ο επικεφαλής της καμπάνιας υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ Leave.Eu κατηγόρησε τον Κάμερον ότι «επιχειρεί να εξαπατήσει τον βρετανικό λαό». «Ενα κομμάτι του Σίτι αλλά και αρκετές επιχειρήσεις θα έβλεπαν θετικά μια έξοδο προκειμένου να μη δεσμεύονται από τις κοινοτικές ρυθμίσεις. Το ίδιο επιθυμούν και διάφοροι άλλοι, για λόγους εθνικιστικούς και ιστορικούς. Από την άλλη, ένα άλλο κομμάτι του Σίτι και των επιχειρήσεων βασίζεται στην Ευρώπη και δεν θέλει να διακινδυνεύσει τη δασμολόγηση των προϊόντων του» λέει ο Μιχάλης Κοσμίδης.

Τι ζητούσε και τι παίρνει ο Κάμερον

Μετανάστες 
Η Βρετανία ζητούσε καθολική στέρηση των παροχών που δίνονται στους μετανάστες που προέρχονται από κράτη της ΕΕ τα τέσσερα πρώτα χρόνια της παραμονής τους στη χώρα. Ωστόσο, στο προσχέδιο της συμφωνίας αναφέρεται ότι το «φρένο» θα εφαρμόζεται «σταδιακά» και όσο περνάει ο καιρός οι μετανάστες θα λαμβάνουν όλο και περισσότερες παροχές. Ζητούσε, επίσης, αυτό να ισχύσει για τουλάχιστον επτά χρόνια από σήμερα. Στο κείμενο Τουσκ δεν γίνεται αναφορά σε χρονική διάρκεια.

Ολοκλήρωση 
Ο Ντέιβιντ Κάμερον ζητούσε να εξαιρεθεί η Βρετανία από την ιδρυτική δέσμευση της ΕΕ για μια «ολοένα στενότερη ευρωπαϊκή ενοποίηση», έτσι ώστε η χώρα να μην παραχωρήσει περισσότερες εξουσίες στα όργανα της ΕΕ. Το αίτημα έγινε δεκτό, αλλά η υλοποίησή του παραπέμπεται στο μέλλον.

Κυριαρχία 
Ο Κάμερον διεκδικούσε την παραχώρηση μεγαλύτερων εξουσιών στα εθνικά Κοινοβούλια προκειμένου να μπορούν να μπλοκάρουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Συγκεκριμένα, υποστήριζε ένα σύστημα με «κόκκινες κάρτες» που θα επιτρέπει στα κράτη-μέλη να απορρίψουν «ανεπιθύμητες» ευρωπαϊκές ρυθμίσεις. Το αίτημα έγινε αποδεκτό, αλλά για να ασκηθεί βέτο σε έναν νόμο πρέπει να συμφωνήσει το 55% των Κοινοβουλίων των χωρών της ΕΕ.

Προστασία
Η Βρετανία ζητούσε την «προστασία» των χωρών που δεν βρίσκονται στην ευρωζώνη, έτσι ώστε αυτές να μη βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. Το αίτημα έγινε, εν πολλοίς, δεκτό.