Τι είδε ο Γάλλος στο hotspot της Λέσβου

Είναι παράξενο να περιμένεις να ανοίξει η πόρτα της γαλλικής πρεσβείας από την οδό Ακαδημίας υπό τη μουσική υπόκρουση του «Μπήκαν στην πόλη» και υπό το άγρυπνο βλέμμα διμοιρίας των ΜΑΤ. Το εξπρές ταξίδι όμως του γάλλου υπουργού Εσωτερικών Μπερνάρ Καζνέβ στη Λέσβο είχε προγραμματιστεί την ημέρα της πανελλαδικής απεργίας. Και ο πολιτικός ευρωπαϊκός χρόνος τρέχει χωρίς να σηκώνει αναβολές. Πολύ περισσότερο, όταν στις φλέβες του προσώπου του γάλλου ισχυρού άνδρα μοιάζει να εντοπίζεται η ένταση των δύο πιο κρίσιμων θεμάτων για τη χώρα του και την Ευρώπη συνολικά: οι ροές των προσφύγων. Και η τρομοκρατία. Ο ίδιος εξάλλου ηγείται της εκστρατείας του πολέμου κατά της δεύτερης. Πολύ εντατικά μάλιστα, μετά τα σοκαριστικά τρομοκρατικά χτυπήματα στο Παρίσι τον περασμένο Νοέμβριο. Δύο αεροπλάνα απογειώνονται το πρωί Πέμπτης για Λέσβο. Το ένα του γάλλου υπουργού. Το δικό μας είναι της γαλλικής πολιτικής ασφαλείας. «Securite civile» αναγράφει το μικρό αεροσκάφος. Δεν έχει θέση για χειραποσκευές. Δεν έχει αεροσυνοδούς. Εχει φαγητό μεσογειακής κουζίνας. Είναι ελικοφόρο.

Υστερα από περίπου σαράντα λεπτά πτήσης το πουλμανάκι μάς μεταφέρει, μέσω της πόλης της Μυτιλήνης, στο κρίσιμο σημείο: στο hotspot της περιοχής Μόρια, σε ένα ύψωμα που για χρόνια στέγαζε το στρατόπεδο 296 ΜΚΤ Πεζικού. Ξώφαλτσα περνάμε και πλάι από τον καταυλισμό του Καρά Τεπέ, όπου συγκεντρώνονται και ταυτοποιούνται οικογένειες σύρων προσφύγων. Στη Μόρια, πάνω στον λόφο όσο προσεγγίζουμε αντιλαμβάνομαι τι σημαίνει hotspot. Αυτός ο όρος που πάει και έρχεται εδώ και έναν χρόνο στα κείμενα, αλλά μόνο τεχνικός δεν είναι. Κι αυτό αφού έχει και έμψυχη διάσταση. Οι τοίχοι γύρω από τον περιφραγμένο καταυλισμό με τα γκρι κοντέινερ είναι γεμάτοι με συνθήματα αλληλεγγύης στους πρόσφυγες. Η είσοδος έχει εγκατεστημένη καντίνα. Φυλάκιο. Ανάμεικτα, αστυνομία και στρατιώτες. Χημικές τουαλέτες. Και εθελοντές των ΜΚΟ (που πληρώνονται βέβαια για τις βάρδιες τους, όπως μου λένε). Πολλοί εθελοντές. Κάθε οργάνωση και το γιλέκο της. Ολλανδές με λευκό δέρμα. Και ισπανοί μελαχρινοί. Και όλες οι ΜΚΟ υπό την επιστασία της Υπατης Αρμοστείας. Ο καταυλισμός των προσφύγων έχει συρματοπλέγματα, διάταξη στρατωνισμού και πολλές ταμπέλες με οδηγίες για σίτιση, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στα αγγλικά και στα αραβικά. Κάτω από τον γκρι ουρανό δύο πρόσφυγες μιλούν με skype από iPhone. Παρατηρώ τα ρούχα τους. Δυτική περιβολή. Nike. Φόρμες. Σχεδόν τίποτε δεν προδίδει πως έχεις να κάνεις με πρόσφυγες. Ισως μόνο το αραβικό τραγούδι που ακούγεται από το κινητό τους και το αφιερώνουν στον συνομιλητή τους στην άλλη μεριά του skype. Μου λένε πως θέλουν να περάσουν στη Γαλλία. Και να επιστρέψουν στη χώρα τους όταν τελειώσει ο πόλεμος.

Οι υψηλές ροές και η συριακή ταβέρνα

Στο κάτω μέρος του hotspot γίνεται ένα τμήμα των καταγραφών προσφύγων που καταφτάνουν στο νησί. Εδώ δακτυλοσκοπούνται, ταυτοποιείται η υπηκοότητά τους. Τυπικά, η ταμπέλα αναγράφει «Κέντρο Πρώτης Υποδοχής Λέσβου». Ουσιαστικά, πρόκειται για την πρώτη θεσμική συνάντηση του πρόσφυγα με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. «Την Πέμπτη διέμεναν εδώ 800 άτομα. Ενώ την Τετάρτη που μας πέρασε είχαμε 1.300 αφίξεις. Οι ροές των Σύρων έχουν ανακοπεί μερικώς αυτές τις ημέρες» μου λένε οι άνθρωποι της Frontex. Κι αυτό λόγω του καιρού. Οι περισσότεροι, μεσαία στρώματα και με ευμάρεια, επιλέγουν να μείνουν για μικρό διάστημα σε ξενοδοχεία της Τουρκίας περιμένοντας την κατάλληλη ημέρα για να επιχειρήσουν το ταξίδι τους. Για την ιστορία και παρότι ακούγεται παράδοξο, οι Σύροι και οι περίπου 80 ΜΚΟ τροφοδοτούν την τοπική οικονομία της Λέσβου όλες αυτές τις ημέρες. Μένουν σε ξενοδοχεία, σε πανσιόν. Τρώνε έξω. Προσφάτως στη Μυτιλήνη άνοιξε και συριακή ταβέρνα. «Μηχανικοί, γιατροί. Μιλάνε άπταιστα γαλλικά και αγγλικά. Μια μέρα μου κόπηκε ο ιμάντας στη μηχανή του πούλμαν. Κατέβηκα να δω. Κατέβηκαν δύο Σύροι πίσω μου. Ηταν μηχανικοί. Αποκατέστησαν τη βλάβη σε χρόνο ρεκόρ» μου λέει ο κοστουμαρισμένος οδηγός του πούλμαν Φώτης Καραχαρίσης, που μεταφέρει πρόσφυγες όλο αυτό τον καιρό και μένει μόνιμα στο νησί.

Σε λίγο το πλήθος των φωτορεπόρτερ και των καναλιών (κυρίως γαλλικών) συγκεντρώνεται στην είσοδο του hotspot. Υπάρχει λόγος. Ανδρες της γαλλικής Ασφαλείας τσεκάρουν διακριτικά τον χώρο. Ο γάλλος υπουργός Εσωτερικών Μπερνάρ Καζνέβ μαζί με τον έλληνα αναπληρωτή υπουργό για θέματα Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιάννη Μουζάλα φτάνουν στον χώρο. Ο Γάλλος, διοπτροφόρος, καραφλός, φοράει γαλάζια γραβάτα και μπουφάν μαύρο με επένδυση από πούπουλα. Ανέκφραστος καθ’ όλη την ξενάγηση που του γίνεται, ρωτάει πάντως με ενδιαφέρον την ακούραστη στρατηγό της ΕΛ.ΑΣ. Ζαχαρούλα Τσιριγώτη. Την πρώτη γυναίκα στρατηγό του Σώματος και πρόσωπο-κλειδί για το κρίσιμο θέμα στο νησί, όπως μαθαίνω. «Σήμερα δεν είχαμε ροές. Εφταιγε ο καιρός. Νοτιάς» μου λέει η στρατηγός με βραχνή φωνή από την ταλαιπωρία των ημερών. Μου δίνει επίσης ένα ενδιαφέρον στοιχείο: 1.485 διακινητές προσφύγων συνελήφθησαν το 2015. Ο Καζνέβ μπαίνει σε κοντέινερ που στεγάζει ένα από τα γραφεία ασφαλείας. Ο Μουζάλας δίπλα του φοράει μακρύ κασκόλ και σακάκι. Οι άνδρες της Frontex μπροστά σε οθόνες PC ταξινομούν, κατηγοριοποιούν τα στοιχεία κάθε πρόσφυγα. Γεννημένος τότε. Τόπος καταγωγής. Λοιπά σχόλια. Παρατηρώ τις χώρες στα boxes των φακέλων. Μερίδα του λέοντος κατέχει η Συρία. Διαβάζω όμως και Ιράκ, Αφγανιστάν. Οι δύο θηριώδεις τύποι συνοδεύουν τον γάλλο υπουργό στην έξοδο από το Κέντρο. Ο Μουζάλας αποκαλεί «φίλο» τον Γάλλο και μας λέει ότι ελπίζει να σταματήσει το blame game κατά της Ελλάδας στο ζήτημα του Προσφυγικού από διάφορους ευρωπαίους παράγοντες.

Το στοίχημα της 18ης Φεβρουαρίου

Λίγο πριν νυχτώσει οι δύο υπουργοί και ο δήμαρχος Λέσβου Σπύρος Γαληνός παραχωρούν συνέντευξη Τύπου στο κτίριο του παλιού δημαρχείου της πόλης. Τώρα ο Καζνέβ φοράει κοστούμι με λευκή ποσέτ. Τα μάτια του σκανάρουν τους δημοσιογράφους που συνωστίζονται μπροστά στο παλιό ξύλινο μπαρόκ τραπέζι του δημαρχείου. «Η Γαλλία θα βοηθήσει την Ελλάδα, αλλά και η Ελλάδα θα πρέπει να βοηθήσει. Θα χρειαστούμε απτές αποδείξεις. Θα χρειαστεί να ενισχυθεί η λειτουργία των hotspots. Να αποτελέσουν υποχρεωτικό στάδιο για την καταγραφή των ροών. Ας μην ξεχνάμε ότι ορισμένοι τρομοκράτες αξιοποιούν αυτές τις συνθήκες για να περάσουν μαζί με τους μετανάστες. Ορισμένοι δράστες των πρόσφατων επιθέσεων στο Παρίσι είχαν ακολουθήσει αυτή τη διαδρομή» λέει βοηθούμενος από γραπτό κείμενο. Μετρημένος, ελεγχόμενα αυστηρός, βγάζει κάτι από τη σιγουριά μιας αυτοκρατορικής δύναμης αλλά και της επισφάλειας του καιρού. «Διαπίστωσα πως υπάρχει βούληση από τη πλευρά της Ελλάδας για τη λειτουργία των hotspots, αλλά απομένουν πολλά να γίνουν. Και από κοινού» καταλήγει. Για την ιστορία, ο Μουζάλας διαβεβαιώνει πως μέχρι τις 18 Φεβρουαρίου θα είναι έτοιμα και τα hotspots και στα άλλα νησιά. Ο Γάλλος επιβιβάζεται σε αυτοκίνητο. Σύντομα θα αναχωρήσει για την Αθήνα. Τα φώτα στην παραλία της πόλης της Μυτιλήνης είναι σβηστά. Απεργία γαρ. Μια παρέα Σύρων περπατούν ακούγοντας μουσική από τα κινητά τους.