Ωτοβλεψίες

Ιώσεις και απορία ψάλτου βηξ (πολύς)
Το κουίζ της εβδομάδας: Ποια είναι η διάγνωση για τη νέα ασθένεια του ελληνικού θεάτρου που θέλει τους Γολιάθ (π.χ. Αιμιλία Υψηλάντη και Αθηναϊκά Θέατρα) να εισπράττουν ή να ζητούν, μέσω της Περιφέρειας, γενναίες χορηγήσεις από το Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους για ειδικές παραστάσεις και τους Δαβίδ (π.χ. Olvio) να παραιτούνται – ακόμη και οι ηθοποιοί – από πενιχρά μεροκάματα των 20 ευρώ για να δώσουν αντίστοιχες παραστάσεις για απόρους, δίχως χορήγηση;

Αυτό που υπήρχε παλιά δεν υπάρχει πια και εκείνο που είναι να έρθει, δεν ήρθε ακόμη. Αυτή τη φράση του θεωρούμενου πρώτου «μοντέρνου» γάλλου ποιητή, συγγραφέα, παρ’ ολίγον γιατρού και ζωγράφου, που είχε φήμη μετρ αλλά και δανδή από τα είκοσί του, Αλφρέ ντε Μισέ, έχει κρατήσει η αειθαλής Ξένια Καλογεροπούλου από την ενασχόλησή της με τον συγγραφέα των «Ιδιοτροπιών της Μαριάννας», έργου που μετέφρασε πρώτη φορά στα ελληνικά για το Πόρτα και με το οποίο κάνει (μετά το πιραντελικό «Ετσι είναι αν έτσι νομίζετε» στο Εθνικό και την «Καστρούπολη» στο Φεστιβάλ Αθηνών, το 2014) την επόμενη από σκηνής εμφάνισή της. Και μάλιστα στον ρόλο μιας ρουφιάνας, όπως χαριτολογεί. Μιλάμε για την εποχή του ρομαντισμού (οι «Ιδιοτροπίες» δημοσιεύτηκαν το 1834), όταν «θεμελιώθηκε η πεποίθηση ότι ο άνθρωπος και ο πολιτισμός είναι άρρηκτα δεμένοι» κατά τον Αρνολντ Χάουζερ. Εποχή που κατά την Ξένια Καλογεροπούλου είχε αναλογίες με τη δική μας, καθώς ο κόσμος – λέει – έβγαινε από του ναπολεόντειους πολέμους έχοντας χάσει ιδανικά και ελπίδες, πέφτοντας σε κατάθλιψη ή κοιτώντας μόνο να περνάει καλά. Στην εξαιρετική περίπτωση έργου, όπως λέει η μεταφράστριά του, που συνδυάζει τον ποιητικό λόγο με τη μεγάλη αμεσότητα, «δυο παλικάρια, όπως ο Ρωμαίος και ο Μερκούτιος, ερωτεύονται μια παντρεμένη. Ο ένας δεν έχει το θάρρος να την πλησιάσει και ο άλλος, ο τολμηρός, την προσεγγίζει εκ μέρους του και τελικά την κερδίζει». Στο καστ οι Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, Χρήστος Σαπουντζής, Γιώργος Παπαγεωργίου, Ντένης Μακρής, Ηλιάνα Μαυρομάτη κ.ά., σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου (που σημειώνει στο εξαιρετικό επίτομο ετήσιο πρόγραμμα του Πόρτα ότι από τον Ντε Μισέ εμπνεύσθηκε τον κινηματογραφικό «Κανόνα του παιχνιδιού» ο Ζαν Ρενουάρ). Στο Πόρτα, από όπου πέντε επιτυχημένες αναγνώσεις παραμυθιών της Ξένιας Καλογεροπούλου θα μπουν στο στούντιο για να κυκλοφορήσουν, έντυπα και ηχητικά, από τις Εκδόσεις Μάρτης, όπως και η μετάφραση του Ντε Μισέ (από τις Εκδόσεις Μωβ Σκίουρος), την ώρα που κάνει τέταρτη έκδοση το βιβλίο της «Γράμμα στον Κωστή» (Σκαλιώρα), από τον Πατάκη.

Πρωτιές και βοήθειες. Δεν υπήρχε στα ελληνικά μετάφραση των «Παραλειπομένων» του Γκαίτε, στα οποία βασίστηκε για την εντυπωσιακή Βαλπουργία Νύχτα του «Φάουστ» της (που σκίζει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά και παρατείνει για έξι ακόμη παραστάσεις, έως 6 Φεβρουαρίου) η Κατερίνα Ευαγγελάτου. Κι έτσι η σκηνοθέτρια, η οποία ζήτησε να διευκρινιστεί το ρήμα «έχτισε» που χρησιμοποίησα στην προηγούμενη στήλη, κατέφυγε στην ερμηνευτική – από τα γερμανικά – βοήθεια του (μεταφραστή του «Φάουστ») πατέρα της Σπύρου Ευαγγελάτου και της επίσης γερμανομαθούς σοπράνο θείας της Δάφνης Ευαγγελάτου, για να στήσει τη σκηνή με στοιχεία που ο Γκαίτε είχε κρατήσει – και από φόβο – εκτός του εμβληματικού έργου.

Μεταξύ Σοφοκλή και Αλμπι. Ηγγικεν η ώρα για το νέο θεατρικό «παρών» του Θανάση Τριαρίδη (φωτογραφία): «Οιδίνους». Ο άνθρωπος με το πρησμένο μυαλό. Σε ένα έργο που παραπέμπει κυρίως «στη διασάλευση της ταυτότητας μέσα στην οικογένεια» όπως μου είπε ο συγγραφέας. Αυτό μας αφορά στο έργο που ετοιμάζεται στο Θησείον (από 22 Φεβρουαρίου). Εχει γράψει πολλά ο Θανάσης Τριαρίδης. Ομως ο «Μένγκελέ» του – πέρα από τα σεμινάρια που δίνει στο Dasein Lab, πάνω από το Ανεσις – ευτύχησε να τραβήξει τα βλέμματα 11.000 θεατών. Ξεκίνησε για 28 παραστάσεις, έφτασε αισίως τις 104 και έχει διαρκώς ζήτηση, ξανά στη Θεσσαλονίκη, σε Πάτρα, Σάμο, Χανιά, Κω, Κύπρο. Με τη Μυρτώ Αλικάκη (παίζει και στο «Δέρμα στις φλόγες» του Γκιγέμ Κλούα, στο Olvio) και τον Λάζαρο Γεωργακόπουλο (που θα παίξει στην – καθυστερούμενη – «Αννα Καρένινα» του Εθνικού και στο «Post Inferno, Προς Δαμασκόν» του Αύγουστου Στρίντμπεργκ στη Στέγη τον Μάιο). Ο ίδιος είναι το κεντρικό πρόσωπο στον «Οιδίνου», ενσαρκώνοντας δύο ταυτότητες: του πατέρα και του νεκρού από χρόνια, από σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου γιου. Την ημέρα που περιγράφει, σε πραγματικό χρόνο 100 λεπτών, το έργο ετοιμάζονται να γιορτάσουν τα 18α γενέθλια και τον απογαλακτισμό του. Στον οποίο ελπίζει η μάνα – Αννα Μάσχα (που παίζει ήδη στις «Σκοτεινές γλώσσες» του Αυστραλού Αντριου Μπόβελ, κατά Θωμά Μοσχόπουλο, στο Πόρτα, παράσταση στην οποία λάμπει ο Γιώργος Χρυσοστόμου). Αντίθετα με τον πατέρα που τον σκοτώνει ο ταυτοπρόσωπος γιος (ο νεκρός που λέγαμε, ο οποίος όμως έχει άβαταρ στο φέισμπουκ). Για να ζήσει – σαν τον Οιδίποδα – ως γιος πια με τη μητέρα του. «Σιγά σιγά η ταυτότητά μας γίνεται όλο και πιο ελαστική» λέει ο Θανάσης Τριαρίδης. «Η δε οικογένεια, ως συνθήκη ζωής, έχει αναγνωριστεί από τα αρχαία χρόνια σαν μια ζωτική, εμβληματική νοσηρότητα».