Ο Νταρθ Βέιντερ μπήκε στο Λούβρο!

Η 16η του περασμένου Δεκεμβρίου ήταν για τον περισσότερο κόσμο απλώς μια ακόμα ημέρα του δύσκολου χρόνου που πέρασε. Για τους φανατικούς όμως των ταινιών επιστημονικής φαντασίας ήταν μια ημέρα σχεδόν ιερή. Τότε έκανε πρεμιέρα το έβδομο επεισόδιο του «Πολέμου των Αστρων», σηματοδοτώντας την απαρχή μιας νέας φρενίτιδας για τη saga του Τζορτζ Λούκας, μια εμπορική επιτυχία δισεκατομμυρίων δολαρίων, αλλά και ένα νέο κεφάλαιο στην παγκόσμια ποπ κουλτούρα. Το «Star Wars: Η δύναμη ξυπνάει» κάθε εβδομάδα σπάει και ένα νέο ρεκόρ στο box office και από την τρίτη θέση στη λίστα των πιο εμπορικών φιλμ παγκοσμίως, μπορεί να κοιτάξει την κορυφή που ανήκει – προς το παρόν – στο «Avatar» χωρίς να ζαλίζεται. Μέχρι και στη χώρα μας, στις τέσσερις πρώτες ημέρες προβολής έκοψε 137.128 εισιτήρια σε 163 αίθουσες, κάνοντας το καλύτερο άνοιγμα ταινίας σε Σαββατοκύριακο Χριστουγέννων και το δεύτερο καλύτερο άνοιγμα Σαββατοκύριακου για το 2015.

    Το φαινόμενο «Star Wars» ωστόσο δεν πρωταγωνιστεί μόνο στη μεγάλη οθόνη αλλά και στην τέχνη. Χάρη στην έκθεση «Ιδρυτικοί μύθοι: από τον Ηρακλή στον Νταρθ Βέιντερ», που εγκαινιάστηκε στις 17 Οκτωβρίου στην πτέρυγα Petite Galerie του Λούβρου. Οι άνθρωποι του μουσείου, προβλέποντας ίσως την επιτυχία της παραγωγής, συμπεριέλαβαν τον πιο σκοτεινό ήρωά της στην έκθεση παρέα με άλλα προϊόντα της ποπ κουλτούρας, έργα τέχνης και αρχαιότητες. Ολα τους δημιουργούν ένα ετερόκλητο σύνολο που επιχειρεί να απαντήσει στους επισκέπτες τα ερωτήματα του τι είναι μύθος, πώς αποτυπώνεται στη συλλογική συνείδηση και πώς οι εκδοχές του περνούν από γενιά σε γενιά.

    

Η μαύρη μάσκα

Αφήνοντας τη Σκοτεινή Πλευρά της Δύναμης ο Νταρθ Βέιντερ θα μείνει εδώ μέχρι τις 4 Ιουλίου, όταν και θα ολοκληρωθεί η έκθεση. Η μαύρη μάσκα του, που εκτίθεται σε μία από τις γυάλινες προθήκες της αίθουσας, είναι κάτι σαν το άγιο δισκοπότηρο για τους απανταχού λάτρεις της σειράς. Πρόκειται για την πρωτότυπη μάσκα που χρησιμοποιήθηκε στα γυρίσματα της πρώτης ταινίας του «Πολέμου των Αστρων» το 1977 και παραχωρήθηκε προσωρινά στην Petite Galerie από τη συλλογή του μουσείου Τζορτζ Λούκας όπου φυλασσόταν. Η τοποθέτηση ενός δημοφιλούς ήρωα του κινηματογράφου στην ντριμ τιμ των μύθων που επηρέασαν τους εικαστικούς δημιουργούς ανά τους αιώνες δεν είναι τυχαία. Οπως τόνισε ο επικεφαλής των επιμελητών και βασικός συντηρητής των έργων του Λούβρου, Ντομινίκ ντε Φοντ-Ρεόλ, ο Τζορτζ Λούκας «σκέφτηκε τον Νταρθ Βέιντερ σαν έναν Ηρακλή που δεν ήξερε πώς να ελέγξει τη δύναμή του». Παράλληλα, αυτή η κίνηση σφραγίζει την προσπάθεια ανοίγματος του Λούβρου σε ένα διαφορετικό κοινό, πιο νεανικό ή έστω πιο ανοιχτό στα μηνύματα της αστικής κουλτούρας.  

Κατάλληλη για ανηλίκους αλλά και ενηλίκους που δεν περνούν πολύ συχνά την πόρτα του Λούβρου, η έκθεση είναι προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις και στα γούστα τέτοιων επισκεπτών. Οι προθήκες είναι πιο κοντές απ’ ό,τι συνήθως, οι λεζάντες που συνοδεύουν τα έργα είναι χρωματιστές και απλουστευμένες, ένα βιβλιαράκι με παιχνίδια προσφέρεται στα παιδιά, ενώ οι ενήλικοι μπορούν να κατεβάσουν την ειδική διαδραστική εφαρμογή στο κινητό ή την ταμπλέτα τους. Ακόμα, σε αντίθεση με τις περισσότερες αντίστοιχες διοργανώσεις όπου τα εκθέματα μπαίνουν σε αποστάσεις ασφαλείας από το κοινό, εδώ μικροί και μεγάλοι μπορούν χάρη σε ειδικά πάνελ να πιάσουν το παγωμένο μάρμαρο των αγαλμάτων, να μυρίσουν τα χρώματα των πινάκων και να περιεργαστούν τα γιαπωνέζικα μάνγκα, χωρίς να τα βλάψουν. Αλλωστε, όπως δήλωσε και η διευθύντρια του Λούβρου, Ζαν Λουκ Μαρτίνεθ, «δεν είναι πια θέμα αύξησης του αριθμού των επισκεπτών αλλά να ξέρουμε πώς να τους φιλοξενήσουμε και να τους βοηθήσουμε να κερδίσουν όσο περισσότερη γνώση γίνεται κατά τη διάρκεια της βόλτας τους, ανεξάρτητα από το υπόβαθρό τους, τον διαθέσιμο χρόνο ή τον βαθμό της καλλιέργειάς τους».

    Ο νέος χώρος που αφιερώθηκε στον σκοπό αυτόν, η Petite Galerie, και άνοιξε τις πόρτες του στα εγκαίνια της συγκεκριμένης έκθεσης, είναι μόλις 240 τετραγωνικά αλλά φιλοδοξεί να στεγάζει κάθε χρόνο αντίστοιχες εκπαιδευτικές εκθέσεις και προγράμματα. Τώρα, στις τέσσερις αίθουσές του χώρεσαν 70 αντικείμενα από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι σήμερα και οι ιστορίες που τα συνοδεύουν. Ολα τους φανερώνουν το πώς επηρεάστηκαν από τους μύθους αλλά και πώς τους έδωσαν σχήμα και υπόσταση μουσικοί, γλύπτες, ζωγράφοι, γραφίστες, κινηματογραφιστές και δημιουργοί μαριονέτων από όλο τον κόσμο.

    

Πολυπολιτισμικότητα

Στην πρώτη αίθουσα, μπορεί κάποιος να πάρει μια γεύση των διαφορετικών πολιτισμών και κατ’ επέκταση της δημιουργίας του σύγχρονου κόσμου αφού τα έργα που υπάρχουν στις βιτρίνες είναι κυρίως έργα των Αβοριγίνων, της φυλής Ντόγκο από το Μάλι ή ακόμα και των Ιατμούλ από την Παπούα Νέα Γουινέα. Η συνέχεια είναι αφιερωμένη στη φύση και στα χαρακτηριστικά της, έτσι όπως αποδίδονται από τους αρχαίους Ελληνες, Αιγυπτίους και Πέρσες. Η αντίθεση ημέρας – νύχτας που εντοπίζεται σε πολλά έργα, συχνά επιστρατεύεται για να «σχολιάσει» τα μεταφυσικά φαινόμενα, ενώ μπορεί να χαρακτηριστεί έως και αναφορά στον «Πόλεμο των Αστρων».

  Η τρίτη αίθουσα ανήκει στους μυθολογικούς ήρωες όπως τον Γκιλγκαμές, βασιλιά των Σουμερίων, τον Ορφέα, τον Ηρακλή και τον Ικαρο, που παρουσιάζονται με διαφορετικό τρόπο στις κλασικές αποτυπώσεις απ’ ό,τι στα σύγχρονα έργα. Στο κλείσιμο της έκθεσης βρίσκονται οι πιο επίκαιρες μεταμορφώσεις των μύθων, από τον Ζαν Κοκτό μέχρι το «Star Wars», τους υπερήρωες, τα μάνγκα και τον Φαντομά.

 Αυτοί οι τελευταίοι, μπορεί για τους επιμελητές της έκθεσης να γίνονται κάποιες φορές αντιήρωες, συνεχείς τροφοδότες της ποπ κουλτούρας, έχοντας λάβει μυθικές διαστάσεις στη συνείδηση κυρίως των νεαρότερων. Μαζί τους δεν συμφωνούν, ωστόσο, διάφοροι άνθρωποι του χώρου. Οπως ο Ντιντιέ Ρικλέρ, συντάκτης της ηλεκτρονικής εφημερίδας La Tribune de l’ Art. «Ο Νταρθ Βέιντερ είναι σίγουρα ένας μύθος, αλλά σε καμιά περίπτωση, ή τουλάχιστον ακόμα, ένας ιδρυτικός μύθος. Ο Ηρακλής είναι ένας πραγματικός και ιδρυτικός μύθος» έγραψε σε κείμενό του.

Ανεξάρτητα από το αν τελικά ήρωες και αντιήρωες της αστικής σκηνής αξίζουν να εκτίθενται στο Λούβρο, η κίνηση αυτή του μουσείου ισοδυναμεί με μια μικρή επανάσταση. Μένει να δούμε αν θα ακολουθήσουν το γαλλικό παράδειγμα και άλλα μουσεία, όπως – τι άλλο; – τα ελληνικά. Αν άραγε γινόταν μια αντίστοιχη διοργάνωση σε εγχώριους χώρους τέχνης, ποιους ήρωες θα είχε ενδιαφέρον να επιλέξουμε;