Ωτοβλεψίες

«Ολος ο κόσμος με το τίποτα». Με τον λόγο, με τη δύναμη του μυαλού, με το «τίποτα», μπορείς να κατακτήσεις τον κόσμον όλο. Ετσι πιστεύει και το λέει ο Ριχάρδος Γ’ του Σαίξπηρ. Ο (παραμορφωμένος, κατά το κείμενο και συνήθως επί σκηνής) δούκας του Γιορκ που διψάει για εξουσία και κάνει τα πάντα για να την αποκτήσει. Και στο τέλος να τη χλευάσει, όπως λέει και η Καίτη Κωνσταντίνου, ο επόμενος – μετά τον Δημήτρη Λιγνάδη στην εκδοχή του Γιάννη Χουβαρδά, στο Εθνικό, σε μετάφραση Νίκου Χατζόπουλου – σαιξπηρικός Ριχάρδος Γ’ (από 17 Φεβρουαρίου στο Σύγχρονο Θέατρο). «Εχει πολλές μορφές η εξουσία», παρατηρεί η ίδια μιλώντας μου για το «άφυλο πλάσμα που μεταμορφώνεται όπως και η εξουσία», κατά πώς θα το φέρουν στη σκηνή με τον σκηνοθέτη Τάκη Τζαμαργιά, που της πρότεινε τον ρόλο γνωρίζοντας ίσως πόσο της αρέσουν «τα ανάποδα» – χαριτολογεί η ίδια. Πέρα όμως από το ζήτημα της εξουσίας και της δίψας γι’ αυτήν, λέει η ηθοποιός (που θα «πατήσει» πάνω στην κλασική μετάφραση του Κώστα Καρθαίου, όπως και το 1960 ο Αλέξης Μινωτής στο Εθνικό ή το 1985 ο Γιώργος Λαζάνης στο Θέατρο Τέχνης), μπήκαν και στην ψυχολογία του ήρωα, που «πέρα από τα πολύ κακά του στοιχεία μπορείς να τον κατανοήσεις, να τον νιώσεις».

Πίστη στο διαφορετικό. Με ανάλογο τρόπο θέλησε να νιώσει τους ήρωες του Γιάννη Σκαρίμπα στα διηγήματά του (αγαπημένα της, όπως μου εξομολογείται) η Ειρήνη Φαναριώτη (φωτογραφία), που παίζει και στη «Μεγάλη χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση κατά Δημήτρη Τάρλοου στο Πορεία, για να φτάσει τελικά να πλάσει, με την ιδιάζουσα γλώσσα του χαλκιδαίου λογοτέχνη, αυτοδίδακτου καραγκιοζοπαίκτη και μεγάλου παραμυθά, την παράσταση «Ο κύριος του Τζακ» (στον κάτω χώρο του Θεάτρου του Νέου Κόσμου, έως 20 Μαρτίου). Κυρίως τον κεντρικό ήρωα, που εμφανίζεται και σε άλλα διηγήματα του Σκαρίμπα (1893-1984), αλλά και το αντικείμενο της πολύ έντονης φιλίας αλλά και του – μύχιου – πόθου του, τον Μάριο. Ψηλαφώντας με την τεχνική του σωματικού θεάτρου (με συνοδοιπόρους τούς Αρη Λιάσκο, Ειρήνη Μπούνταλη), όπως και στους πρόσφατους «Μακρινούς δρόμους» της ομάδας Terre de Semis, την πορεία προς τον ανεκπλήρωτο έρωτα και την παραδοξότητα. Και συμβάλλοντας στον… σκαριμπισμό (ας μου επιτραπεί η λέξη) της εποχής, μετά το «Θείο τραγί» και «Το ’21» του Αρη Μπινιάρη.

Το κουίζ μεταφέρεται, εκτάκτως, στην κυρίως στήλη. Και αφορά τις – ανεξήγητες – διαφορετικές ταχύτητες με τις οποίες έτρεξαν δύο σύγχρονα ελληνικά έργα στο Εθνικό, το οποίο, κατά πληροφορίες μου, βλέπει τα έσοδά του (μόνον) από εισιτήρια να περιορίζονται από κάπου 1.050.000 ευρώ την περυσινή σεζόν στα 620.000 την αντίστοιχη περίοδο φέτος (μόνο από εισιτήρια πάντα). Στο κουίζ μας, όμως. Που αυτή τη φορά δεν απευθύνεται μόνο σε δυνατούς λύτες, αλλά και σε ειδικούς αναλυτές. Πώς δηλαδή έχουμε από τη μια στη μικρή – 112 θέσεων – σκηνή Νίκος Κούρκουλος το «Καγκουρώ» του Βασίλη Κατσικονούρη, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μυλωνά, να κερδίζει, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία από το Εθνικό, 3.215 θεατές – που σημαίνει και εισιτήρια και προσκλήσεις – σε 37 παραστάσεις (με ανώτατο όριο θεατών 4.144) και ανακοινωμένο στη diavgeia.gov.gr κόστος (σκηνοθέτη, σκηνογράφου κ.λπ., πλην των συμβάσεων ηθοποιών και άλλων) της τάξης του 21.525 ευρώ, με ΦΠΑ. Και από την άλλη, στη μεγάλη (290 θέσεων) σκηνή του Νέου Ρεξ, πολύτιμου αποκτήματος του Εθνικού ύστερα από δικαστικό αγώνα, το «Μάγκντα Γκαίμπελς» του Γιώργου Βέλτσου, σε σκηνοθεσία Αντζελας Μπρούσκου (επιλογή του νέου καλλιτεχνικού διευθυντή Στάθη Λιβαθινού και προσθήκη στο ανακοινωμένο από τον απελθόντα Σωτήρη Χατζάκη πρόγραμμα) να μετράει 2.485 θεατές – εισιτήρια και προσκλήσεις – σε 41 παραστάσεις, με δυνητική συνολική χωρητικότητα 11.890 θεατών. Και με ανακοινωμένο στη diavgeia.gov.gr κόστος της τάξης των 21.227 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ), πέραν ηθοποιών κ.λπ., αλλά και 4.305 ευρώ για φωτογραφικό σκηνικό υλικό. Σε μια εποχή που το νέο ελληνικό έργο φαίνεται να πηγαίνει καλά, τουλάχιστον στο ελεύθερο θέατρο, ποια να είναι άραγε η εξήγηση αυτής της «ανισορροπίας» (ας μου επιτραπεί το χαριτολόγημα) στους κόλπους του Εθνικού; Ιδού το κουίζ. Η λύση;