Καλώς ήλθατε στην Ευρώπη!

«Δυστυχώς αποτύχαμε». Δεν χρησιμοποίησε ακριβώς αυτά τα λόγια προχθές ο Δημήτρης Αβραμόπουλος αναφερόμενος στην προσφυγική πολιτική της ΕΕ. Ωστόσο αυτή ήταν η ουσία της ομιλίας του στα μέλη της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το σχέδιο μετεγκατάστασης 160.000 προσφύγων από την Ελλάδα και την Ιταλία ανά την Ευρώπη, αναγνώρισε ο επίτροπος Μετανάστευσης, «δεν λειτουργεί»: σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν, μόνο 272 άνθρωποι έχουν μετεγκατασταθεί μέχρι σήμερα. «Αυτό που συνέβη στην Κολωνία», προέβλεψε δυσοίωνα ευρωπαίος διπλωμάτης αναφερόμενος στις μαζικές σεξουαλικές επιθέσεις κατά γυναικών το βράδυ της παραμονής της Πρωτοχρονιάς, κυρίως από βορειοαφρικανούς μετανάστες, «απειλεί να αποδειχθεί το τελευταίο καρφί στο φέρετρο της ευρωπαϊκής προσφυγικής πολιτικής».

«Αν ορισμένες χώρες εμφανίζονταν απρόθυμες να δεχθούν άγαμους άνδρες», επισήμανε ο διπλωμάτης, «μπορείτε να φανταστείτε τι θα συμβεί εφεξής». Γνωρίζουμε πάντως τι έχει συμβεί ήδη. Τον περασμένο Ιούνιο, όταν ο εθνολαϊκιστής πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπαν αποφάσισε να υψώσει τείχος στα σύνορα της χώρας του με τη Σερβία (και ακολούθως με την Κροατία) προκειμένου να «προστατέψει τη χριστιανική Ευρώπη» από τις «μουσουλμανικές ορδές», όλοι του κούνησαν επιτιμητικά το δάχτυλο. Επτά μήνες αργότερα, τείχη ή φράκτες έχουν ξεπηδήσει στη Σλοβενία, την ΠΓΔΜ, την Αυστρία, τη Βουλγαρία και οι έλεγχοι στα σύνορα έχουν επανέλθει λίγο – πολύ παντού, ακόμα και σε κράτη που πρόταξαν αρχικά, από παράδοση ή πολιτική επιλογή, την αλληλεγγύη όπως η Σουηδία ή η Γερμανία. Δεν περνάει μέρα που να μην προειδοποιεί κάποιος αξιωματούχος για τον κίνδυνο διάλυσης της ζώνης Σένγκεν. Κάποιοι παρατηρητές, όπως ο ανταποκριτής της «Λιμπερασιόν» στις Βρυξέλλες Ζαν Κατρμέρ, μιλούν πλέον ανοιχτά για «ιδεολογική νίκη του Ορμπαν» – αφού «το λαϊκιστικό μοντέλο του καθιερώνεται σταδιακά σε ολόκληρη την Ευρώπη».

Ακόμη μία φορά  τα ευρωπαϊκά κράτη αφέθηκαν να αιφνιδιαστούν από μια προαναγγελθείσα κρίση. Και όταν πια, από το καλοκαίρι του 2015, έγινε ξεκάθαρο ότι η ΕΕ ήταν αντιμέτωπη με ένα φαινόμενο άνευ προηγουμένου, αντέδρασαν ατάκτως. Γερμανία, Αυστρία και Σουηδία φάνηκαν πιο ανοιχτές, οι χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης πολύ κλειστές και οι λοιπές χώρες σταύρωσαν τα χέρια ελπίζοντας να μην πάνε προς τα μέρη τους οι πρόσφυγες. Στο μεταξύ, ο Νότος συνέχιζε να ασφυκτιά από τα κύματα προσφύγων και μεταναστών – που δεν υποχωρούν, παρά την πτώση της θερμοκρασίας.

Η Κομισιόν κάνει πάντα σχέδια: αναθεώρηση του κανονισμού του Δουβλίνου, ένα μόνιμο πρόγραμμα μετεγκατάστασης για πρόσφυγες εκτός ΕΕ, νέοι κανόνες όσον αφορά τη νόμιμη μετανάστευση. Ο επίτροπος Μετανάστευσης όμως το είπε καθαρά: «Δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος για το μέλλον».