Ψάχνουν νέους φόρους σε λεφτά που δεν υπάρχουν

Καθημερινά το ζούμε όλοι. Γνωρίζουμε πόσο έχουν συρρικνωθεί τα εισοδήματα, πόσο έχει αυξηθεί η ανεργία, πόσο, μήνας μπαίνει μήνας βγαίνει, κάποια υποχρέωση μένει πίσω, στα βερεσέδια της Εφορίας, της τράπεζας, του ασφαλιστικού ταμείου.

Η στατιστική αποτύπωση της μεταβολής της οικονομικής πραγματικότητας 11.000.000 Ελλήνων έρχεται να δώσει γροθιά στο στομάχι.

Το 2011, όσο μακρινό και αν φαίνεται μόλις πέντε χρόνια μετά, είχαμε δηλώσει στην Εφορία εισοδήματα 104 δισ. ευρώ. Από αυτά τα 81,8 δισ. ευρώ προέρχονταν από μισθούς και συντάξεις. Το 2015, το συνολικό δηλωθέν εισόδημα των φυσικών προσώπων ήταν σκάρτα 74 δισ. ευρώ. Των μισθωτών και των συνταξιούχων μετά βίας ξεπερνούσαν τα 56.

Σε αυτό το περιβάλλον, με οκτώ στους δέκα φορολογουμένους να δηλώνουν πια λιγότερα από 15.000 ευρώ τον χρόνο, το υπουργείο Οικονομικών υλοποιώντας το Μνημόνιο ετοιμάζεται να αυξήσει κι άλλο τους φόρους.

Για τα μεγάλα εισοδήματα, διευκρινίζουν συνεργάτες του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών Τρύφωνα Αλεξιάδη. Για τα μικρά, οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι θα υπάρξουν ελαφρύνσεις ή στη χειρότερη περίπτωση δεν θα μεταβληθεί η φορολογική επιβάρυνση.

Εχει ενδιαφέρον όμως το πού βρίσκεται η διαχωριστική γραμμή μικρού και μεσαίου εισοδήματος κατά την κυβερνητική λογική. Προκειμένου να προκύψει το επιθυμητό αποτέλεσμα πρόσθετων εσόδων, στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών θέτει τον πήχη των επιβαρύνσεων πάνω από 10.000-15.000 ευρώ.

«Είναι δύσκολο να αυξάνεις τους φόρους» ομολογεί με εμφανή ενοχικά συμπτώματα το ίδιο στέλεχος. «Για να βγουν όμως τα λεφτά κάποιοι θα πρέπει να πληρώσουν παραπάνω» συμπληρώνει. Νέοι φόροι σε λεφτά που δεν υπάρχουν.

ΤΟ ΔΩΡΟ ΤΟΥ ΔΝΤ. Εχει περάσει παραπάνω από ένας μήνας απ’ όταν μια ομάδα επίλεκτων στελεχών του υπουργείου Οικονομικών έχει αρχίσει να δοκιμάζει ένα νέο εργαλείο. Είναι αυτό που θα δώσει τη λύση στον γρίφο των ελαφρύνσεων και των επιβαρύνσεων από τη νέα «μεταρρύθμιση» του Φορολογικού. Και είναι δώρο από το απεχθές σε πολλά κυβερνητικά στελέχη Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Το κλιμάκιο της τεχνικής βοήθειας του ΔΝΤ, όταν διαπίστωσε ότι το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών προσπαθεί με ένα απλό excel να αλλάξει τους συντελεστές στην κλίμακα φορολογίας εισοδήματος των φυσικών προσώπων, προσφέρθηκε να διευκολύνει. Χάρισε στο υπουργείο Οικονομικών ένα ειδικό λογισμικό στο οποίο πολύ απλά περνάς τα δεδομένα από τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος του περασμένου έτους και αρχίζεις τις δοκιμές σε επίπεδο αριθμού κλιμακίων, ύψους συντελεστών και πιθανού αφορολογήτου δίνοντας εκ των προτέρων το τελικό επιθυμητό αποτέλεσμα στα φορολογικά έσοδα. Θέλεις πρόσθετα 150 εκατ. ευρώ από τις αλλαγές στην κλίμακα. Θέλεις να ελαφρύνεις – αν σταθεί δυνατό – τα πολύ χαμηλά εισοδήματα, να αφήσεις τα μικρομεσαία ανέπαφα, να επιβαρύνεις από τα μεσαία εισοδήματα και πάνω κλιμακωτά όλο και περισσότερο όσο προσεγγίζεις την έννοια του πλούτου. Αυτό τουλάχιστον περιγράφουν κυβερνητικά στελέχη. Το λογισμικό σού δίνει λύσεις, εναλλακτικές. Είναι θέμα πολιτικής ποιες θα προκριθούν.

Σε αυτή τη φάση, στο υπουργείο Οικονομικών η ομάδα των φορολογικών αλλαγών τρέχει δώδεκα διαφορετικά σενάρια. Με τους συντελεστές να ξεκινούν από τα χαμηλά, σε ένα από τα σενάρια στο 15%, και να φθάνουν ή και να ξεπερνούν το 50% για τα μεγάλα εισοδήματα.

«Σε ποιο κλιμάκιο εισοδήματος θα μπορούσε να μπει συντελεστής 50%;» ρωτήσαμε στέλεχος κοντά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. «Σίγουρα πάνω από τα 50.000 ευρώ» η πρώτη απάντηση, με τη συμπλήρωση ότι είναι ακόμα νωρίς για να βγουν συμπεράσματα.

«Και για να βγουν τα έξτρα έσοδα από πού θα πρέπει να αρχίσει να επιβαρύνει η νέα κλίμακα;» ήταν η επόμενη ερώτηση.

«Οχι κάτω από τα 10.000-15.000 ευρώ. Αλλά αυτό θα μας το δείξει με ακρίβεια το λογισμικό».

ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Τα στοιχεία που έχουν περάσει σε αυτό το περιβόητο ειδικό λογισμικό του ΔΝΤ αποτελούν την ακτινογραφία των φορολογικών δηλώσεων που υπεβλήθησαν το 2015 και παρουσιάζουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ».

Τα δεδομένα δείχνουν ότι πέρυσι 8.516.935 φορολογούμενοι δήλωσαν συνολικό εισόδημα 73,936 δισ. ευρώ. Δεν χρειάζεται να είναι μάγος κανείς για να υποψιαστεί ότι σχεδόν οκτώ στα δέκα ευρώ εισοδήματος δηλώθηκαν από μισθωτούς και συνταξιούχους.

Το πρώτο κλασικό σκαλοπάτι στην επεξεργασία αυτών των δεδομένων είναι το πεντοχίλιαρο. Σε ευρώ. Διαπιστώνει κανείς ότι στα πολύ χαμηλά κλιμάκια εισοδήματος συνωστίζονται σχεδόν ένας στους πέντε μισθωτούς και συνταξιούχους. Σε σύνολο 5.370.677 φορολογουμένων με εισόδημα από μισθούς και συντάξεις οι 1.445.563 δήλωσαν έως 5.000 ευρώ. Στους ελεύθερους επαγγελματίες είναι σχεδόν τρεις στους πέντε όσοι δήλωσαν έως 5.000 ευρώ, για τους αγρότες πάνω-κάτω τα ίδια (στους 431.790 οι 365.391) και χειρότερα.
Δείγμα φοροδιαφυγής θα σκεφθεί κανείς, όπως αντίστοιχα και τα προηγούμενα χρόνια.

Η επόμενη λογική σκέψη θα ήταν η αποκάλυψη αυτών των αδήλωτων εισοδημάτων, πριν αυξηθούν κι άλλο οι φορολογικές επιβαρύνσεις. «Ετοιμάζονται οι διατάξεις για το πλαστικό χρήμα» απαντούν από το υπουργείο Οικονομικών. Ετοιμάζονται πράγματι, αλλά βρίσκονται στο στάδιο της ετοιμασίας, δυστυχώς, πολλά χρόνια πια. Από τότε που λεφτά υπήρχαν.

ΟΙ ΠΛΟΥΣΙΟΙ. Τώρα, οι πλούσιοι με βάση τις δηλώσεις στην Εφορία μετριούνται στα δάχτυλα. Δύο αγρότες δήλωσαν πέρυσι εισόδημα πάνω από 500.000 ευρώ. Για την ακρίβεια ο ένας δήλωσε 630.000 ευρώ και ο άλλος 1 εκατομμύριο.

Στον κλάδο των ελεύθερων επαγγελματιών, μόλις 67 δήλωσαν πάνω από 500.000 ευρώ. Οκτώ στους δέκα δήλωσαν έως 15.000 ευρώ. Τρεις στους πέντε έως 5.000 ευρώ.

Οι έχοντες εισοδήματα από ακίνητα αγγίζουν το υψηλότερο ποσοστό συγκέντρωσης στα χαμηλά της κλίμακας. Η περυσινή διαχωριστική γραμμή για τη φορολόγηση των εισοδημάτων από ενοίκια ήταν στα 12.000 ευρώ. Κάτω από 12.000 ευρώ συντελεστής 11%, πάνω από 12.000 ευρώ συντελεστής 33%. Δεν προκαλεί καμία εντύπωση ότι εννιά στους δέκα έχοντες εισοδήματα από ενοίκια δήλωσαν έως 12.000 ευρώ.

Οι περισσότεροι πλούσιοι βρίσκονται στους κόλπους των μισθωτών και των συνταξιούχων. Είναι από τη μια πλευρά η πλέον πολυάριθμη κατηγορία φορολογουμένων, από την άλλη είναι αυτοί οι οποίοι δεν μπορούν να κρατήσουν τίποτα κρυφό από τον μισθό ή τη σύνταξή τους.

Διακόσιοι έντεκα μισθωτοί και συνταξιούχοι δήλωσαν πέρυσι περισσότερα από 500.000 ευρώ την ώρα που επτά στους δέκα, το χαμηλότερο ποσοστό δηλαδή συγκριτικά με τις υπόλοιπες κατηγορίες φορολογουμένων, δήλωσαν πέρυσι εισοδήματα έως 15.000 ευρώ.

Αν δεν διευρυνθεί η φορολογητέα βάση, δύσκολα οι αυξήσεις των φόρων θα αρχίσουν πάνω από τη γραμμή των 15.000 ευρώ. Και πολλαπλάσια δύσκολα θα προκύψουν αξιοσημείωτες ελαφρύνσεις για τις ασθενέστερες εισοδηματικά τάξεις.