Συντάξεις στην κόψη του ξυραφιού

Ενα ασφαλιστικό ταμείο για όλους τους Ελληνες με μικρότερες συντάξεις (έως 30%) για τους νέους συνταξιούχους, περικοπές στο ΕΚΑΣ, αύξηση 1,5% των εισφορών για τις επικουρικές συντάξεις και μείωση στο εφάπαξ προβλέπει το σχέδιο Κατρούγκαλου για το νέο Ασφαλιστικό, το οποίο στάλθηκε στους δανειστές και δόθηκε χθες στους πολιτικούς αρχηγούς και στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Η φιλοσοφία του νομοσχεδίου είναι να μη θιγούν οι σημερινοί συνταξιούχοι, αλλά όσοι συνταξιοδοτηθούν από φέτος. Κι αυτό γιατί μειώνεται δραματικά η σύνταξη των νέων ασφαλισμένων. Μάλιστα οι μειώσεις είναι πολύ μεγαλύτερες από αυτές που προβλέπονται στον νόμο Λοβέρδου – Κουτρουμάνη.

Στο νομοσχέδιο το οποίο θα τεθεί σε διαπραγμάτευση με τους θεσμούς με στόχο να κατατεθεί στη Βουλή εντός του Ιανουαρίου, προβλέπονται:

n Μείωση κατά 15% στις συντάξεις άνω των 750 ευρώ για τους νέους συνταξιούχους και καθορίζεται στο 60% το ποσοστό αναπλήρωσης για 40 χρόνια ασφάλισης. Η μείωση φθάνει το 30% στις συντάξεις πάνω από 2.000 ευρώ.

n Μείωση κατά 10% του εφάπαξ για όσους αποχώρησαν από 1-9-2103.

n Αύξηση των εισφορών για την επικουρική σύνταξη κατά 1,5%, δηλαδή από 6% στο 7,5% (1% για τον εργοδότη και 0,5% για τον εργαζόμενο).

n Αναπροσαρμογή των ήδη καταβαλλόμενων συντάξεων με βάση τις συντάξεις που εκδόθηκαν με τον νέο νόμο (σ.σ. και ισχύουν από την 1-1-2016) μετά το 2018, μετά το πέρας του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής. Δηλαδή, οι  συντάξεις που ήδη καταβάλλονται δεν θα μειωθούν άμεσα αλλά μετά το πέρας του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής – μετά τον Ιούλιο του 2018 – καθώς τότε θα αναπροσαρμοστούν προς τα κάτω με βάση τα νέα ποσοστά αναπλήρωσης και αναμένεται να μειωθούν, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, σε ποσοστό μεταξύ 15% και 35%. Η διαφορά που θα προκύψει θα παραμείνει ως προσωπική διαφορά για τον συνταξιούχο, ο οποίος δεν θα υποστεί άμεσα μειώσεις, σε αντίθεση με τον νέο συνταξιούχο. Για παράδειγμα, ασφαλισμένος για 40 χρόνια με καθεστώς βαρέων και ανθυγιεινών παίρνει σύνταξη σήμερα 1.100, με τον επανυπολογισμό δικαιούται 900. Τα 200 ευρώ παραμένουν ως προσωπική διαφορά. Αντίθετα, ο νέος συνταξιούχος με βαρέα και ανθυγιεινά θα εισπράξει 900 ευρώ. Συνεπώς θα έχουμε και πάλι συνταξιούχους δύο ταχυτήτων, με το βάρος να πέφτει στη νέα γενιά. Σε βάθος δεκαετίας θα θεσπιστούν ενιαίοι κανόνες για όλους. Σύμφωνα με τα παραδείγματα που έδωσε η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας, με μισθό 1.000 ευρώ η σύνταξη ορίζεται στα 784 ευρώ, ενώ με μισθό 2.000 στα 800 ευρώ.

n Εθνική σύνταξη στα 384 ευρώ.

n ΕΚΑΣ από 57 έως 230 ευρώ, ανάλογα με το άθροισμα των συντάξεων αλλά και το οικογενειακό εισόδημα των δικαιούχων.

Ειδικότερα, σύμφωνα με το νομοσχέδιο:

Οι κύριες συντάξεις

Από 1-1-2016 η σύνταξη λόγω γήρατος, αναπηρίας και θανάτου του φορέα κύριας ασφάλισης υπολογίζεται ως το άθροισμα δύο τμημάτων: της εθνικής σύνταξης και της ανταποδοτικής σύνταξης. Η εθνική σύνταξη αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και δεν χρηματοδοτείται από ασφαλιστικές εισφορές αλλά απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό. Αρμόδιος για την καταβολή της εθνικής σύνταξης είναι ο Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης. Η εθνική σύνταξη καταβάλλεται σε όλους όσοι  διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα για τουλάχιστον δεκαπέντε (15) έτη, μεταξύ του 15ου και του 67ου έτους της ηλικίας τους ή του έτους της ηλικίας τους στο οποίο, κατά τις οικείες διατάξεις, θεμελιώνουν δικαίωμα πλήρους σύνταξης. Η μόνιμη διαμονή αποδεικνύεται με τη διαδικασία που προβλέπεται για τη χορήγηση άδειας διαμονής στους πολίτες τρίτων χωρών. Το ποσό της μειώνεται για τους συνταξιούχους λόγω γήρατος κατά 1/40 για κάθε χρόνο που υπολείπεται των σαράντα (40) ετών διαμονής στην Ελλάδα, μεταξύ του 15ου και του 67ου έτους της ηλικίας. Το ποσό της εθνικής σύνταξης μειώνεται αναλογικά στις περιπτώσεις θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος σε μειωμένη σύνταξη λόγω γήρατος ή λόγω αναπηρίας. Η μείωση της εθνικής σύνταξης προκειμένου για τους ασφαλισμένους που λαμβάνουν μειωμένη σύνταξη γήρατος ανέρχεται σε 1/200 για κάθε μήνα που υπολείπεται για τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης. Για τους συνταξιούχους που λαμβάνουν μειωμένη σύνταξη λόγω αναπηρίας με ποσοστό 67% έως και 79,99% χορηγείται το 75% της εθνικής σύνταξης, και με ποσοστό από 50% έως και 66,99% χορηγείται το 50% αυτής. Για την πρώτη εφαρμογή του νόμου αυτού η εθνική σύνταξη ορίζεται σε τριακόσια ογδόντα τέσσερα (384) ευρώ κάθε μήνα.

Ανταποδοτική σύνταξη

Οι ασφαλισμένοι κύριας ασφάλισης δικαιούνται ανταποδοτικό μέρος σύνταξης, που προκύπτει  με βάση τις συντάξιμες αποδοχές, τον χρόνο ασφάλισης και τα κατ’ έτος ποσοστά αναπλήρωσης.

Το νέο ποσοστό αναπλήρωσης είναι κλιμακωτό και προβλέπει:

n Από 0 έως 15 χρόνια συντελεστή 0,80% για κάθε έτος.

n Από 15 έως 18 χρόνια συντελεστή 0,92% για κάθε έτος.

n Από 18 έως 21 χρόνια συντελεστή 1,04% για κάθε έτος.

n Από 21 έως 24 συντελεστή 1,16% για κάθε έτος.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, για 40 χρόνια ασφάλισης το ποσοστό αναπλήρωσης ορίζεται στο 60% του συντάξιμου μισθού. Βάσει του σχεδίου νόμου – καταλαμβάνει έκταση 170 σελίδων – καταργείται το μεικτό σύστημα υπολογισμού της σύνταξης (παλαιό καθεστώς έως το 2010, νέο από το 2011 και μετά) που ίσχυε με τον νόμο Λοβέρδου – Κουτρουμάνη 3863/2010. Ο νέος τρόπος υπολογισμού θα βασίζεται στις εισφορές ολόκληρου του ασφαλιστικού βίου, ενώ θα ισχύουν χαμηλότεροι συντελεστές υπολογισμού. Σύμφωνα με τον πρώην υπουργό Γιώργο Κουτρουμάνη, αυτό σημαίνει ότι στις υψηλές συντάξεις πάνω από 2.000 ευρώ η μείωση θα αγγίζει το 30%. Δηλαδή, ένας εργαζόμενος που έπαιρνε πριν από το 2011 μισθό 2.500 και τώρα παίρνει 1.000 ευρώ θα πάρει τη μισή σύνταξη από αυτή που προσδοκούσε.

Ως συντάξιμες αποδοχές για τον υπολογισμό του ανταποδοτικού μέρους σύνταξης κύριας ασφάλισης λόγω γήρατος, αναπηρίας ή θανάτου λαμβάνονται υπόψη:

n Για τους μισθωτούς, ο μέσος όρος μηνιαίων αποδοχών του ασφαλισμένου καθ’ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού του βίου. Ο μέσος όρος υπολογίζεται ως το πηλίκο της διαίρεσης του συνόλου των μηνιαίων αποδοχών διά του συνολικού χρόνου ασφάλισής του. Ως σύνολο μηνιαίων αποδοχών που έλαβε ο ασφαλισμένος νοείται το άθροισμα των μηνιαίων αποδοχών που υπόκεινται σε εισφορές καθ’ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού του βίου, εξαιρουμένων των δώρων εορτών και του επιδόματος αδείας που τυχόν καταβλήθηκαν. Για τον υπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών λαμβάνονται υπόψη οι αποδοχές του ασφαλισμένου για κάθε ημερολογιακό έτος, πλην του τελευταίου έτους ή τμήματος έτους, κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση συνταξιοδότησης, προσαυξανόμενες κατά την ετήσια μεταβολή μισθών, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.

n Για τους αυτοαπασχολούμενους και τους αγρότες, για τον υπολογισμό του ανταποδοτικού μέρους της σύνταξης λαμβάνονται υπόψη οι ασφαλιστικές κατηγορίες βάσει των οποίων υπολογίζονταν οι εισφορές για κύρια σύνταξη, σύμφωνα με το ισχύον δίκαιο μέχρις ότου ετέθη σε ισχύ ο νόμος αυτός, και, για το διάστημα μετά τη δημοσίευση του νόμου, το εισόδημα το οποίο υπόκειται σε εισφορές καθ’ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού βίου.

n Το τελικό ποσό του ανταποδοτικού μέρους της σύνταξης υπολογίζεται για το σύνολο του χρόνου ασφάλισης, με βάση το ανάλογο ποσοστό αναπλήρωσης το οποίο και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της.

Οι επικουρικές συντάξεις

Για τις επικουρικές συντάξεις προβλέπεται η εφαρμογή του κανόνα βιωσιμότητας. Με βάση αυτόν θα καταβάλλονται οι επικουρικές συντάξεις από το ΕΤΕΑ, για τους ασφαλισμένους από το 2014 και μετά και το ποσό θα διαμορφώνεται σύμφωνα με τα δημογραφικά δεδομένα. Για τους ασφαλισμένους έως και τις 31-12-2013, η επικουρική θα είναι το άθροισμα:

Α) Του τμήματος της σύνταξης που αντιστοιχεί στον χρόνο ασφάλισής τους έως 31-12-2014. Αυτό θα υπολογίζεται με βάση ποσοστό αναπλήρωσης, το οποίο για κάθε χρόνο ασφάλισης αντιστοιχεί σε 0,45% υπολογιζόμενου επί των συντάξιμων αποδοχών εκάστου ασφαλισμένου, όπως αυτές υπολογίζονται και για την έκδοση της κύριας σύνταξης.

Β) Του τμήματος της σύνταξης που αντιστοιχεί στον χρόνο ασφάλισής τους από 1-1-2015 και εφεξής. Θα υπολογίζεται σύμφωνα με τα ισχύοντα για τους ασφαλισμένους από το 2014 και μετά.

Ο υπουργός Εργασίας

«Είναι ένα κείμενο που γράφτηκε εδώ και δεν είναι μεταφρασμένο» είπε για το σχέδιό του ο υπουργός Εργασίας, προβαίνοντας εμμέσως στην παραδοχή ότι τα προηγούμενα νομοθετήματα, όχι μόνο των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ – ΝΔ αλλά και ΣΥΡΙΖΑ, έρχονταν έτοιμα από τους δανειστές. Τις δηλώσεις αυτές έκανε ο Γιώργος Κατρούγκαλος στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας αναφερόμενος στο σχέδιο της κυβέρνησης για το Ασφαλιστικό, το οποίο και παρουσίασε κατά τη χθεσινή τους συνάντηση.
Εξερχόμενος του Προεδρικού Μεγάρου μετά τη συνάντηση με τον Προκόπη Παυλόπουλο, ο υπουργός Εργασίας είπε στους δημοσιογράφους ότι «η ψήφος στο νομοσχέδιο για το Ασφαλιστικό είναι ψήφος εμπιστοσύνης στις μελλοντικές γενιές και όχι στην κυβέρνηση», ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί στους φόβους που -όπως είπε – έχουν οι νέες γενιές, ότι δηλαδή δεν θα πάρουν ποτέ σύνταξη.
«Οι νέοι εργαζόμενοι φοβούνται ότι δεν θα πάρουν σύνταξη ποτέ και οι παλιοί ότι θα δουν τις συντάξεις τους να μειώνονται» είπε χαρακτηριστικά, αλλά τους καθησύχασε τονίζοντας πως οι νέοι συνταξιούχοι θα παίρνουν μέχρι και αυξήσεις και ότι «η εθνική σύνταξη θα ανεβαίνει μαζί με την οικονομία»!
«Οταν λείπει η ελπίδα καταργείται το νόημα και η ουσία του Ασφαλιστικού. Θέλουμε να υπάρχει ελπίδα, γιατί η εθνική σύνταξη θα ανεβαίνει μαζί με την οικονομία. Οσο πιο ισχυρή η οικονομία μας τόσο και πιο υψηλή η εθνική σύνταξη» ανέφερε ο Κατρούγκαλος, σημειώνοντας ότι δεν θα υπάρξει καμιά μείωση στις συντάξεις καθώς και ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να μην υπάρξουν μειώσεις στις επικουρικές.