Ωτοβλεψίες

Παράλογοι αυτοακρωτηριασμοί
«Πρέπει να πιέζεις τις χορδές σαν μανιακός, κοιτάξτε τα δάχτυλά μου. Να! Κάλους έχουν βγάλει. Δεν αισθάνομαι τίποτε στα δάχτυλα. Πριν από λίγες μέρες κάηκα κι ούτε που το κατάλαβα. Το πήρα είδηση επειδή μου μύρισε η καμένη σάρκα. Εχω ακρωτηριάσει μόνος μου τον εαυτό μου». Από το μονόπρακτο «Κοντραμπάσο» του Πάτρικ Ζίσκιντ («Το άρωμα»), στο θέατρο Ιλίσια Βολανάκης – κάθε Σαββατοκύριακο και Δευτερότριτο πλέον – από τον ικανό Βασίλη Ευταξόπουλο.

Παιχνίδια του παραλόγου. «Οι άνθρωποι δεν είναι ευχαριστημένοι με αυτό που έχουν. Πάντα πιστεύουν ότι η ευτυχία βρίσκεται σε κάτι που δεν έχουν αποκτήσει». Αλλιώς: απληστία. Στο στοιχείο που εστιάζει η σκηνοθέτρια Εφη Γούση στο – κινηματογραφικό – «Dogville» του εκκεντρικού Δανού Λαρς φον Τρίερ, φέρνοντάς το στη σκηνή του Ακροπόλ (από 20 Νοεμβρίου). Ολα στη δική της εκδοχή δεν… γράφονται με κιμωλία στο δάπεδο, όπως στην κινηματογραφική εκδοχή με τη Νικόλ Κίντμαν. Η Γκρέις του δικού της «Dogville», η Γιούλικα Σκαφιδά (που θα παίξει και στο «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» του Αλμπι, στο Από Μηχανής Θέατρο, με τους Ακη Βλουτή, Αγλαΐα Παπά, σε σκηνοθεσία Τσέζαρις Γκραουζίνις), κινείται μαζί με τους κατοίκους της αμείλικτης πόλης της απληστίας μέσα σε ένα γυάλινο κουτί. Πέντε ηθοποιοί εκπροσωπούν την πόλη, στην οποία η Γκρέις φτάνει ως το Τίποτα και καταλήγει να είναι το πιο απαραίτητο στοιχείο, θέτοντας προς το φινάλε αμείλικτο και το ερώτημα: Η εκδίκηση δικαιώνει τελικά τον θύτη ή το θύμα; «Δεν μπήκα στη διαδικασία να μιμηθώ» μού διευκρινίζει η Θεσσαλονικιά και απόφοιτος της Σχολής του ΚΘΒΕ Εφη Γούση (την είδαμε επί σκηνής στο «Ημερολόγιο της Αννας Φρανκ» και εκτός στο «Cleansed» της Σάρα Κέιν). «Στόχος μου είναι να ξαναειπωθεί η ιστορία του Τρίερ. Για να ολοκληρωθεί ουσιαστικά η κουβέντα μεταξύ πατέρα και κόρης». Και να υπογραμμιστεί – καταπώς θέλει – η απληστία. Οταν οι ηθοποιοί (η πόλη, δηλαδή) βγαίνουν από το γυάλινο κουτί για να πάρουν τη θέση του αφηγητή, αλλά δεν τους φτάνει. Κι έπειτα να πάνε στο κοινό, όμως πάλι δεν τους φτάνει. Και μετά στο κυλικείο… Δεν θα αποκαλύψω πολλά ευρήματα και μυστικά της παράστασης, που θυμίζουν και το «Cleansed» με τη λάτρα των γυάλινων επιφανειών. Μόνο θα σημειώσω ότι το τελικό εύρημα, που θυμίζει – τραγικά – όσα συνέβησαν τις προάλλες στο Παρίσι ή στη Ρωσία από Τσετσένους, είχε δουλευτεί προτού χτυπήσει κόκκινο το παράλογο της πραγματικότητας. Λες και το παράλογο του θεάτρου έχει ενόραση!

Παράλογη καταρράκωση. Και μια και μιλάμε για παράλογα, ο γράφων δεν έχει συναντήσει συχνά – το αντίθετο μάλιστα – σκηνικό χώρο που να υπογραμμίζει το ίδιο το παράλογο, το ακραίο επί σκηνής, όπως στον «Θεό της σφαγής» κατά Γιασμίνα Ρεζά, σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη (στο Αθηνών). Το μισοδιαλυμένο τσιμέντο στο φόντο, που αλλάζει το κλίμα όλης της αίθουσας (προσωπικά δεν έχω ξανακούσει τόσο θορυβώδες και πολυλάλητο κοινό – ακόμη κι όταν ξεκίνησε η παράσταση!), η καμένη γη – λάβα γύρω από το αστραφτερό λευκό, ιπτάμενο δάπεδο της σκηνής, όπου εξελίσσεται η «μάχη» που κατεδαφίζει τον καθωσπρεπισμό, ακόμη και την κατά συνθήκην ευγένεια μεταξύ δύο ζευγαριών, είναι έργο της σκηνογράφου Αθανασίας Σμαραγδή. Ανιψιάς και όχι κόρης του σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή (όπως αναφέρουν πολλοί ανερμάτιστοι ιστότοποι, που την ονομάζουν και Αναστασία), βοηθού της διάσημης ενδυματολόγου Λάλα Ουέτε στον «Ελ Γκρέκο» του. Σκηνικό παράλογο, εντυπωσιακό στο μάτι και συμβολικό – ένα κλείσιμο του ματιού – ως προς το έργο, στο οποίο αστράφτουν οι Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος και Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, αλλά και οι Στεφανία Γουλιώτη και Λουκία Μιχαλοπούλου. Είναι ίσως και ένα κλείσιμο του ματιού, μια νύξη προς το ίδιο το κοινό, που βλέπει εκεί πάνω, ανάμεσα σε γκρέμια και καμένη γη, το πολυτελές σαλόνι του. Δεν είναι λίγα αυτά. Είναι;

Παραλογισμέ, αγάπη μου. Να σημειώσω και τον παράλογο, πλην ξεκαρδιστικό «φόβο» της Βάσως Γουλιελμάκη (φωτογραφία) και τη διαρκώς επιτηδευμένη – και εξίσου ξεκαρδιστική – αίσθηση ότι βρίσκεται εκτός τόπου και χρόνου στη θρυλική βρετανική κωμωδία «Το σώσε», που σκηνοθέτησε πάνω στην – πρώτη – μετάφραση των Ξένιας Καλογεροπούλου, Σταμάτη Φασουλή, Αννας Παναγιωτοπούλου, στο Ζίνα της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, ο επίσης απολαυστικός Βλαδίμηρος Κυριακίδης (φωτογραφία). Παρέα με το ζεύγος Μπέσυς Μάλφα – Γεράσιμου Σκιαδαρέση, τη Χριστίνα Τσάφου κ.ά. Και για το φινάλε: «Ο Φίλιπ Γκλας αγοράζει μια φραντζόλα ψωμί». Αφού μιλάμε για παραλογισμό, το έργο του Ντέιβιντ Αϊβς («Η Αφροδίτη με τη γούνα») στο 104 – Εκατοντέσσερα στο Γκάζι, τα Δευτερότριτα, από την ομάδα ΑΤΟΝΑλ της Σοφίας Μαραθάκη, έχει όλα τα εχέγγυα: «Τον Τρότσκι, με ένα τσεκούρι καρφωμένο στο κεφάλι, να πεθαίνει σε παραλλαγές. Τρεις πιθήκους να γράφουν τον Αμλετ. Ενα ζευγάρι να ερωτεύεται, προσπερνώντας τις λάθος ατάκες, κάθε φορά που ο ήχος ενός κουδουνιού επαναλαμβάνει τη μεταξύ τους συνάντηση».