Η Τουρκία, η ανησυχία και τα σενάρια

Νέο Σύνταγμα. Και μετά; Το ερώτημα αυτό απασχολεί τους παρατηρητές της τουρκικής πολιτικής σκηνής δέκα ημέρες μετά τον θρίαμβο του κόμματος του Ταγίπ Ερντογάν και μία μετά τις δηλώσεις του ίδιου ότι η χώρα του έχει ανάγκη από έναν νέο καταστατικό χάρτη, αλλά και την έκθεση της Κομισιόν για την Τουρκία που χαρακτηρίζεται κόλαφος. «Οι εκλογές της 1ης Νοεμβρίου φέρνουν τέσσερα χρόνια σταθερότητας και εμπιστοσύνης» ανέφερε ο Ερντογάν σε εκδήλωση για τον Κεμάλ Ατατούρκ. «Ας καταστήσουμε την περίοδο αυτή μια ώρα μεταρρυθμίσεων, θέτοντας ως προτεραιότητα ένα νέο Σύνταγμα» σημείωσε. Και πρόσθεσε: «Οι ανησυχίες όσον αφορά το καθεστώς της Τουρκίας θα πρέπει να παραμεριστούν ώστε η χώρα να μπορεί να επικεντρωθεί στο μέλλον».

Αυτό το μέλλον και η φύση του είναι που προβληματίζει όσους παρακολουθούν τα τεκταινόμενα στην Τουρκία. Οπως παρατηρεί ο τούρκος συγγραφέας και δημοσιογράφος Μουσταφά Ακιόλ στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», ο Ερντογάν είναι αναμφισβήτητα ο πιο ισχυρός ηγέτης στην ιστορία της Τουρκίας μετά τον Κεμάλ Ατατούρκ. Πώς θα διαχειριστεί αυτή την τεράστια ισχύ την επόμενη δεκαετία; Εκείνοι που βλέπουν το ποτήρι μισογεμάτο λένε ότι μετά τις εκλογές ο τούρκος πρόεδρος αισθάνεται πιο ασφαλής και επομένως θα δείξει μεγαλοψυχία αφήνοντας έναν κάποιο χώρο στον πιο μετριοπαθή και λιγότερο αντιφατικό πρωθυπουργό του, τον Αχμέτ Νταβούτογλου, ο οποίος στην επινίκια ομιλία του υποσχέθηκε να δώσει «ένα τέλος στην πόλωση και την ένταση».

Υπάρχει όμως και ένα πιο απαισιόδοξο σενάριο. Κι αυτό λέει ότι ο Ερντογάν θα κρατήσει για τον εαυτό του όλη αυτή τη δύναμη που έχει συγκεντρώσει στα χέρια του προκειμένου να εγκαθιδρύσει ένα προεδρικό σύστημα α λα ρωσικά. Κρίνοντας από το πολύ πρόσφατο παρελθόν, το δεύτερο σενάριο μοιάζει να είναι και το πιο πιθανό. Κάτι που σημαίνει, γράφει ο Μουσταφά Ακιόλ, ότι τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης θα μετατραπούν σε διαφορετικές εκδοχές της ίδιας «Πράβντα» και η Δικαιοσύνη θα καταστεί υποχείριο της κυβέρνησης. «Η Τουρκία θα μετατραπεί σε μια τυραννία της πλειοψηφίας, την οποία θα ενσαρκώνει ένας πανίσχυρος άνθρωπος και μόνο» προβλέπει ο ίδιος.

Από μια ανάλογου τύπου ανησυχία διαπνέεται και η έκθεση της Κομισιόν για την Τουρκία που είδε χθες το φως της δημοσιότητας. Στην έκθεση γίνεται λόγος για «γενική αρνητική τάση ως προς την τήρηση του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων», ενώ επισημαίνεται ότι «έπειτα από πολλά χρόνια προόδου στον τομέα της ελευθερίας της έκφρασης, διαπιστώνεται μεγάλη υποχώρηση κατά τα δύο τελευταία χρόνια». Λεπτομέρεια: η Κομισιόν έδωσε την έκθεση στη δημοσιότητα μετά τη διενέργεια των εκλογών προκειμένου να μην κατηγορηθεί για επέμβαση στα εσωτερικά της γειτονικής χώρας.

Κατηγορίες
Η αντιπολίτευση κατηγορεί τον Ερντογάν ότι σκοπεύει να μετατρέψει την Τουρκία σε «συνταγματική δικτατορία» συγκεντρώνοντας εξουσίες που σήμερα έχει ο πρωθυπουργός