«Λευκό κολάρο»: υποκρισία ή αναγκαίο κακό

Εξήντα πέντε χρόνια ζωής μετρά ο νόμος που τιμωρεί ακόμα και με ισόβια όσους βάζουν στην τσέπη τους δημόσιο χρήμα. Πριν από λίγες ημέρες επιβλήθηκαν τα πρώτα ισόβια για υπόθεση προμήθειας εξοπλιστικών. Ο άλλοτε στενός συνεργάτης του Ακη Τσοχατζόπουλου Γιάννης Σμπώκος ο οποίος είχε διατελέσει διευθυντής Εξοπλισμών κρίθηκε ένοχος για άμεση συνέργεια σε απιστία, σε συνδυασμό με τις επιβαρυντικές διατάξεις του Νόμου 1608/1950 περί καταχραστών του Δημοσίου, χωρίς να του αναγνωριστεί κανένα ελαφρυντικό. Η τιμωρία του σε ισόβια ήταν μονόδρομος για τους  δικαστές.

Αντίθετα, παρότι το κατηγορητήριο ήταν βαρύτερο για τον αναπληρωτή διευθυντή Εξοπλισμών Αντώνη Κάντα, το γεγονός ότι είχε ομολογήσει τη δωροδοκία του για μία σειρά εξοπλιστικών προγραμμάτων επιστρέφοντας στο Δημόσιο περίπου 11 εκατ. ευρώ, κυριολεκτικά τον έσωσε. Οι δικαστές αποτίμησαν αυτή τη συμπεριφορά του, που βοήθησε στη διαλεύκανση και άλλων υποθέσεων με αποτέλεσμα να τιμωρηθεί συνολικά με ποινή κάθειρξης 25 ετών, στην οποία μάλιστα δόθηκε αναστολή εκτέλεσης.

Η καταδίκη του Σμπώκου φέρνει ακόμα μία φορά στο προσκήνιο το ζήτημα των ισοβίων για τα εγκλήματα του «λευκού κολάρου» εις βάρος του Δημοσίου. Το θέμα αυτό μπορεί με την πρώτη ανάγνωση να δείχνει ότι αγγίζει μόνο τη νομική θεωρία, έχει ωστόσο διαστάσεις κοινωνικές. Οχι μόνο γιατί παρόμοιες υποθέσεις βρίσκονται στα πρωτοσέλιδα. Αλλά, κυρίως, γιατί η διαφθορά και η κατασπατάληση του δημόσιου χρήματος, όπως μαρτυρεί το πλήθος των εκκρεμών υποθέσεων, έχουν λάβει τεράστιες διαστάσεις.

ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΣ. Για τον λόγο αυτό η Ενωση των Μελών του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους είχε σημάνει συναγερμό ζητώντας από την Πολιτεία να μην προχωρήσει στην κατάργηση του – δρακόντειου κατά πολλούς – νόμου.

Κατά την άποψή τους, η διατήρηση του νομοθετικού πλαισίου αποσκοπεί «στην οξεία καταστολή των προσβολών της δημόσιας περιουσίας του Δημοσίου». Παράλληλα, εμφατικά έθεταν το ζήτημα της παραγραφής ανοιχτών υποθέσεων σε περίπτωση ενδεχόμενης στροφής επί το ευνοϊκότερο χαρακτηρίζοντας τις συνέπειες «καταλυτικές».

«Δυστυχώς εξακολουθεί να ισχύει και να εφαρμόζεται ένας νόμος που προσβάλλει τη λογική, παραβιάζει την ιεράρχηση των εννόμων αγαθών και μας εκθέτει στην Ευρώπη ως ασυνεπείς και αναξιόπιστους. Ο νόμος αυτός επιβιώνει, παρά τις επικρίσεις που έχει σωρεύσει και παρά τις διαβεβαιώσεις κατάργησής του που ικανός αριθμός υπουργών Δικαιοσύνης διαχρονικώς παρέσχε μέχρι σήμερα. Επιβιώνει γιατί εξυπηρετεί ανέξοδες μεγαλοστομίες που παρέχουν άλλοθι εντιμότητας, αλλά και γιατί επισείεται πάντοτε ο φόβος του πολιτικού κόστους» επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο δικηγόρος Βασίλης Δημακόπουλος.

Κατά την άποψή του, «αντί να καθιερώσουμε θεσμούς που να αποκλείουν ή τουλάχιστον να περιορίζουν δραστικά τη λεηλασία της δημόσιας περιουσίας και ασφαλιστικές δικλίδες που να εξασφαλίζουν την ταχεία αποκάλυψη και τιμωρία τέτοιων ενεργειών, καταφεύγουμε στα ισόβια. Είμαστε υποκριτές».

«Ο νόμος αυτός εξομοιώνει το αγαθό της ζωής με την περιουσία και μόνο γι’ αυτό παραβιάζει τη λογική. Ο επικαλούμενος φόβος της παραγραφής αποτελεί πρόσχημα, αφού μπορεί να επιφυλαχθεί ο μέγιστος χρόνος των 20 ετών για τα κατά του Δημοσίου εγκλήματα. Επίσης προσχηματική είναι και η επίκληση της ποινής των ισοβίων αφού είναι γνωστό ότι τα ισόβια εκτίονται σε 16 χρόνια, ποινή που μπορούσε να εκτίεται και ως πρόσκαιρη κάθειρξη. Οι λύσεις υπάρχουν, οι λύτες είναι απρόθυμοι» παρατηρεί ο Δημακόπουλος.

ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ. Ο αντίλογος από την πλευρά δικαστικών πηγών μιλάει για την ανάγκη να αντιμετωπιστεί με ικανοποιητικό τρόπο, έστω και κατασταλτικά, το φαινόμενο της κατάχρησης του δημόσιου χρήματος. Αλλωστε, τονίζουν, το ζήτημα της παραγραφής δεν είναι θεωρητικό. Σχετίζεται με την παραγραφή ή μη εγκλημάτων που τελέστηκαν κατά την πιο πυκνή σε σκάνδαλα περίοδο. «Μέχρις ότου η Πολιτεία καταστεί ικανή να προστατεύει προληπτικά την περιουσία της, η κατάργηση της, όντως δρακόντειας, διάταξης αυτής θα ισοδυναμούσε με μια “ηθική” απογύμνωση της Πολιτείας έναντι των “βιαστών” της».