[Πίσω από τη βιτρίνα] «Μα, είμαστε αριστερή κυβέρνηση»

Ηταν τέλη Αυγούστου, σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας, όταν το οικονομικό επιτελείο συναντιόταν με το κουαρτέτο των θεσμών για την εξειδίκευση των μέτρων που θα συνοδεύουν το τρίτο Μνημόνιο. Υστερα από ολονύκτιες διαπραγματεύσεις, μέλος του οικονομικού κυβερνητικού επιτελείου ρωτάται σε πηγαδάκι δημοσιογράφων εάν η ιδέα της επιβολής ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση ήταν ελληνικής εμπνεύσεως. «Μα, είμαστε αριστερή κυβέρνηση» απαντά αυτάρεσκα, με ένα ελαφρύ μειδίαμα. Οι διευκρινίσεις Μοσκοβισί για το ότι η Κομισιόν δεν είχε καμία σχέση με το μέτρο ήταν, για τους γνώστες του επεισοδίου, περιττές.

Ολες οι δηλώσεις των κυβερνητικών στελεχών την προηγούμενη βδομάδα συνέκλιναν στο ότι η επιβολή ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση δεν συνεπάγεται και πολιτικό κόστος για τον ΣΥΡΙΖΑ. Ηταν μάλλον μια μάχη εντυπώσεων για τα τηλεπαράθυρα, αφού όλοι οι υπολογισμοί χαμηλώνουν κατά πολύ τα προσδοκώμενα έσοδα από το μέτρο. Ισως τελικά η αρχική επιδίωξη της κυβέρνησης να μην ήταν εισπρακτικό όφελος, αλλά μια πινελιά αριστερού προσήμου στο δικό της Μνημόνιο.

Κι αφού ο υπουργός Παιδείας ανασκεύασε τις δηλώσεις περί «πενταροδεκάρας» ψέλλισε και το προφανές: η κυβέρνηση θα κριθεί στο πεδίο της δημόσιας παιδείας. Μέχρι στιγμής, πάντως, οι επιδόσεις στον τομέα αυτόν είναι φτωχές: η δαιμονοποίηση των πρότυπων σχολείων, οι ελλείψεις και τα κενά που επιδεινώθηκαν το τελευταίο διάστημα, οι σχεδιαζόμενες αλλαγές στα πανεπιστήμια συνθέτουν ένα πλέγμα υποβάθμισης της δημόσιας παιδείας. Αυτή η εξίσωση προς τα κάτω δύσκολα θα δημιουργήσει πάντως ένα κύμα επιστροφής στα δημόσια σχολεία.

Το κυβερνητικό δόγμα «να πληρώσουν οι εύποροι» βρίσκει πεδίο εφαρμογής και στη φορολογία. Υπάρχουν βάσιμοι φόβοι ότι θα ισχύσει και στις αλλαγές στο Ασφαλιστικό. Οπου «εύποροι» θεωρούνται οι συνταξιούχοι των 1.000 ή 1.500 ευρώ. Αυτοί θα δουν λογικά τις μεγαλύτερες περικοπές στις αποδοχές τους όταν η κυβέρνηση ανοίξει το ζήτημα. Είναι αυτοί που επωμίστηκαν το μεγαλύτερο ποσοστιαίο κόστος της προσαρμογής τα προηγούμενα χρόνια. Ισως κάποιοι να πλήρωσαν κι ένα τεράστιο ποσό εισφορών στη διάρκεια του εργασιακού τους βίου. Αδιάφορο. Στην Ελλάδα της φτωχοποίησης, αυτοί δεν αποτελούν πια κρίσιμο εκλογικό μέγεθος.

Τις τελευταίες δυο εβδομάδες άνοιξε μια συζήτηση για το εάν ο ΣΥΡΙΖΑ είναι σε τροχιά σύμπλευσης με την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία. Η σύγκριση είναι μάλλον ατυχής, καθώς το κοινωνικό υπέδαφος στη χώρα μας, όπως διαμορφώθηκε μετά την εξαετία της κρίσης, δεν προσφέρεται για τέτοιους παραλληλισμούς. Μια τσακισμένη από φόρους, περικοπές και ανεργία μεσαία τάξη δεν μπορεί να αποτελέσει τον κορμό ενός σχήματος που θέλει να εφαρμόσει τα βασικά προτάγματα της σοσιαλδημοκρατίας, όπως αυτά τουλάχιστον σχηματοποιήθηκαν στη μεταπολεμική περίοδο στη Δυτική Ευρώπη. Ούτε όμως ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται πρόθυμος να υπηρετήσει μια τέτοια πολιτική. Τα κόμματα της σοσιαλδημοκρατίας είχαν αριστερές αφετηρίες και στόχευαν σε υπηρεσίες υγείας, παιδείας και ασφάλισης που εξίσωναν τον κοινωνικό μέσο όρο προς τα πάνω, με μια δικαιότερη κατανομή βαρών και φόρων στην οικονομία. Αλλωστε, παντού και πάντα οι πολίτες θέλουν να κάνουν τη ζωή τους καλύτερη. Κι αυτό θα έπρεπε ίσως να είναι το βασικό πρόταγμα μιας αριστερής κυβέρνησης.