Στα δεσμά του Μνημονίου ΙΙΙ

Το τριήμερο της διαπραγμάτευσης με τους δανειστές άφησε κρίσιμα μέτωπα ανοιχτά. Για τα κόκκινα δάνεια οι αλλεπάλληλες συναντήσεις δεν έφεραν αποτέλεσμα, καθώς οι δύο πλευρές διαφωνούν ως προς το ύψος της αντικειμενικής αξίας των ακινήτων που θα προστατευθούν, των εισοδημάτων του δανειολήπτη και για τις συνολικές οφειλές του.

Για τον ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση υπήρξε επίσης εμπλοκή και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η κυβέρνηση μπορεί να εφαρμόσει τους διαφοροποιημένους συντελεστές που έχει ανακοινώσει για φροντιστήρια και ιδιωτικά σχολεία.

Για τις τράπεζες υπάρχουν καθυστέρηση στην κατάθεση του νομοσχεδίου που αφορά τον τρόπο της ανακεφαλαιοποίησής τους και κόντρα για την άσκηση ελέγχου και την επιλογή των νέων διοικήσεών τους. Οι δανειστές εξέφρασαν την ανησυχία τους για την καθυστέρηση αυτή.

Για το Ασφαλιστικό οι μεγάλες αποφάσεις παραπέμφθηκαν για αργότερα, στο πλαίσιο της πρώτης αξιολόγησης του Μνημονίου.

Παρ’ όλα αυτά, η τριήμερη διαπραγμάτευση δεν άφησε εικόνα κρίσης καθώς ούτε οι δανειστές ούτε η κυβέρνηση φαίνεται να θέλουν να οδηγήσουν τα πράγματα στα άκρα. Η κυβέρνηση θα προσπαθήσει να μαζέψει όσες εκκρεμότητες μπορεί την ερχόμενη εβδομάδα ευελπιστώντας, όπως ανέφεραν στελέχη της, ότι θα εξασφαλίσει θετική απόφαση για εκταμίευση των 2 δισ. ευρώ. Μάλιστα, σχεδιάζει να καταθέσει και νέο νομοσχέδιο στη Βουλή.

Την Πέμπτη συνεδριάζει το EuroWorking Group και αν είναι όλα έτοιμα έως τότε, ίσως την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου να κλείσει αυτός ο κύκλος.

Θα ακολουθήσει ένας δεύτερος κύκλος προαπαιτουμένων για το 1 δισ. που απομένει από την πρώτη δόση του δανείου, ώστε να αρχίσει η πρώτη αξιολόγηση του τρίτου Μνημονίου. Πολλοί τοποθετούν την έναρξη της αξιολόγησης αυτής προς τα μέσα ή τα τέλη Νοεμβρίου. Κάτι που ενισχύει το ενδεχόμενο να διαρκέσει έως τις αρχές του 2016.

Αγώνας δρόμου θα γίνει πάντως από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των στρες τεστ των τραπεζών, το ερχόμενο Σαββατοκύριακο, για να προχωρήσει έγκαιρα η ανακεφαλαιοποίηση ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος κουρέματος των καταθέσεων.

ΠΡΩΤΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ
Παραμένει το χάσμα για πλειστηριασμούς από κόκκινα δάνεια
Συμφώνησαν ότι διαφωνούν σχετικά με την προστασία της πρώτης κατοικίας από πλειστηριασμούς. Η χθεσινή συνάντηση ανάμεσα στους εκπροσώπους των δανειστών και την ελληνική κυβέρνηση ολοκληρώθηκε, με το χάσμα να συνεχίζει να υπάρχει ανάμεσα στις δυο πλευρές αναφορικά με τα κριτήρια υπαγωγής στις ρυθμίσεις του Νόμου Κατσέλη, καθώς καμιά από τις δυο πλευρές δεν δέχεται να μειώσει τη διαφορά.
Οπως δήλωσε μετά τη συνάντηση ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος, η μόνη πρόοδος που έχει γίνει αφορά τον αριθμό των δανειοληπτών που θα πρέπει να καλύψει η νέα ρύθμιση σε σχέση με τους 130.000 δανειολήπτες, των οποίων οι αιτήσεις ήδη εκκρεμούν, καθώς και το εάν θα υπάρξουν και ποιες θα είναι οι προθεσμίες για την υπαγωγή στη νέα ρύθμιση. Ωστόσο, ο υπουργός δεν προχώρησε σε περισσότερες διευκρινίσεις. Δηλαδή εάν τα νέα κριτήρια θα αφορούν μόνο όσους υποβάλουν εφεξής αιτήσεις υπαγωγής στον Νόμο Κατσέλη ή θα συμπεριληφθούν όλοι των οποίων η αίτηση εκκρεμεί ή έχει οριστεί δικάσιμος. Αντίθετα, καμιά πρόοδος δεν έγινε για να μειωθεί η διαφορά των δυο πλευρών στο θέμα του ύψους της αντικειμενικής αξίας για την προστασία της πρώτης κατοικίας, των συνολικών οφειλών και του εισοδήματος που θα πρέπει να έχει ο δανειλήπτης για να προστατεύεται.
Σύμφωνα με κυβερνητικούς παράγοντες, το θέμα των πλειστηριασμών αποτελεί κόκκινη γραμμή και, όπως έλεγαν, οι όποιες υποχωρήσεις σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να προσεγγίσουν τις απαιτήσεις των δανειστών. Την απόλυτη διάσταση απόψεων στο θέμα επιβεβαίωσε χθες και ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος έθεσε το θέμα των κόκκινων δανείων στη συνάντηση με τον γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ ζητώντας να υπάρξει μια πολιτική λύση. «Θέλω να καταστήσω σαφές ότι η μετατροπή της ελληνικής κοινωνίας σε αρένα κατασχέσεων πρώτης κατοικίας δεν μπορεί να γίνει δεκτή από κανέναν που ασπάζεται τις αξίες της αλληλεγγύης στην Ευρώπη» διεμήνυσε ο Πρωθυπουργός, ενώ από την πλευρά του ο Φρανσουά Ολαντ άφησε ανοικτό ένα παράθυρο επίλυσης του ακανθώδους αυτού ζητήματος παραπέμποντας σε ενδεχόμενη συζήτηση σε επίπεδο ηγετών. Είπε ότι: «Πρέπει να ξαναδούμε το όριο κάτω από τον οποίο δεν μπορεί να γίνει κατάσχεση. To θέμα το συζητήσαμε, πρέπει να ληφθούν κάποιες αποφάσεις ειδικά στο Eurogroup και να γίνουν συζητήσεις σε επίπεδο ηγετών». Πάντως, μέχρι αυτή τη στιγμή οι δανειστές επιμένουν να προστατεύεται από τον πλειστηριασμό η πρώτη κατοικία αντικειμενικής αξίας έως 120.000 ευρώ, ενώ η ελληνική πρόταση ξεκινά από τα 200.000 ευρώ για τον άγαμο και φτάνει στα 325.000 ευρώ για ζευγάρι με τρία παιδιά. 
Σε ό,τι αφορά το εισοδηματικό κριτήριο, η ελληνική πλευρά επιμένει στο ετήσιο οικογενειακό εισόδημα των 35.000 ευρώ, ενώ οι δανειστές προτείνουν εισοδηματικά κριτήρια που βρίσκονται τελικά πάνω από το όριο της φτώχειας, στα 13.917 ευρώ για το ζευγάρι και 3.350 ευρώ για κάθε παιδί έως τρία παιδιά. Τέλος, στο σύνολο των οφειλών η ελληνική κυβέρνηση βάζει τον πήχη στα 200.000 ευρώ ενώ οι δανειστές στα 120.000 ευρώ.

ΤΡΑΠΕΖΕΣ – ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ
Σπριντ για την ανακεφαλαιοποίηση, αγκάθι το Ασφαλιστικό
Ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών και Ασφαλιστικό είναι οι δυο επόμενες μεγάλες εκκρεμότητες του φθινοπώρου για την κυβέρνηση, μετά τα κόκκινα δάνεια. Εκεί πρέπει να πάρει τις δύσκολες αποφάσεις της, εκεί κινδυνεύει να συγκρουστεί με τις θέσεις που διακήρυσσε μέχρι χθες και να βρεθεί αντιμέτωπη με αντιδράσεις.
Για το Ασφαλιστικό, η τριήμερη διαπραγμάτευση με τους επικεφαλής των δανειστών άφησε περιθώριο ανάσας. Χρονικό μόνο. Συγκεκριμένα, συμφωνήθηκε ότι το νέο θεσμικό πλαίσιο, που συνιστά τη δεύτερη φάση της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, μπορεί να περιμένει ώς την αξιολόγηση. Δεν θα περιληφθεί, δηλαδή, στη λίστα των επόμενων προαπαιτουμένων για το 1 δισ. ευρώ. Ωστόσο, ο στόχος για εξοικονόμηση από το Ασφαλιστικό 1% του ΑΕΠ το 2016 παραμένει, όπως επίσης παραμένουν οι επιδιώξεις για μηδενικό έλλειμμα των επικουρικών ταμείων και για σταδιακή κατάργηση του ΕΚΑΣ. Αρα οι περικοπές είναι ούτως ή άλλως επί θύραις και θα είναι αναπόφευκτα σκληρές.

ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ. Για την ανακεφαλαιοποίηση τα χρονοδιαγράμματα είναι πιο πιεστικά. Στις αρχές της ερχόμενης εβδομάδας πρέπει να κατατεθεί το νομοσχέδιο για τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει αυτή, καθώς και για τις αλλαγές στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.  
Και φαίνεται ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, καθώς υπάρχουν διαφωνίες που έχουν σχέση με τον βαθμό ελέγχου του κράτους και της κυβέρνησης στις διοικήσεις των τραπεζών. Κάπως έτσι το νομοσχέδιο οδηγήθηκε σε καθυστέρηση και φτάσαμε στο παρά πέντε, αφού το ερχόμενο Σάββατο αναμένεται να ανακοινωθούν τα αποτελέσματα των στρες τεστ των ελληνικών τραπεζών. Αμέσως μετά θα κληθούν οι ιδιώτες να εκδηλώσουν ενδιαφέρον συνεισφέροντας τα απαιτούμενα κεφάλαια. 
Τα καλά νέα σε σχέση με την ανακεφαλαιοποίηση είναι ότι – σύμφωνα με πληροφορίες – το βασικό σενάριο δεν βάζει τον πήχη σε απαγορευτικό ύψος για την κάλυψη των κεφαλαιακών αναγκών από ιδιώτες. 
Προβληματισμός επικρατεί ωστόσο για τις μικρότερες τράπεζες και κυρίως για την Τράπεζα Αττικής, που χρειάζονται στήριξη από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, κάτι που – κατά τους δανειστές – προσκρούει στους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ.
Σε κάθε περίπτωση, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει, ευτυχώς, αποσυνδέσει την ανακεφαλαιοποίηση από την αξιολόγηση του Μνημονίου από τους δανειστές. Ετσι, η ανακεφαλαιοποίηση μπορεί να ξεκινήσει άμεσα για να προλάβει να τελειώσει πριν από το τέλος του χρόνου και να αποτραπεί ο κίνδυνος για κούρεμα καταθέσεων.
Εκτός από τα μεγάλα, υπάρχουν,φυσικά και τα επιμέρους αλλά σημαντικά αγκάθια των επόμενων ημερών. Από την ιδιωτικοποίηση του ΟΛΠ μέχρι τη συνέχιση της εφαρμογής της εργαλειοθήκης του ΟΟΣΑ και από τα εργασιακά (ομαδικές απολύσεις, συλλογικές διαπραγματεύσεις) ώς τα ενεργειακά (ιδιωτικοποίηση ή ισοδύναμα για ΑΔΜΗΕ).

ΦΟΡΟΙ
Ψάχνουν ισοδύναμα για τις εξ αριστερών αντιδράσεις
Σε κάθε φορολογική παρέμβαση του Μνημονίου, η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει ένα αριστερό πρόσημο. Εστω και σημειολογικού χαρακτήρα. 
Κάπως έτσι, την περασμένη εβδομάδα αποσύρθηκε από τη Βουλή η διάταξη η από το φορολογικό νομοσχέδιο για την αύξηση του συντελεστή φορολόγησης των εισοδημάτων από ενοίκια από το 13% στο 15% για εισοδήματα έως 12.000 ευρώ και από το 33% στο 35% για υψηλότερα ποσά. Διέρρευσαν στη συνέχεια πληροφορίες για ενδεχόμενη νέα κλίμακα με περισσότερους συντελεστές, προκειμένου να είναι πιο δίκαιη και με ένα μικρό αφορολόγητο. 
Πρώτα μαζεύτηκε το σενάριο του αφορολογήτου. Αντιλήφθηκαν στο υπουργείο Οικονομικών πως δεν βγαίνει η εξίσωση του Μνημονίου. Θέλει αύξηση 200 εκατ. ευρώ από τη φορολόγηση των ενοικίων και αν έμπαινε κλίμακα με έστω και μικρό αφορολόγητο, ο ανώτατος συντελεστής θα έπρεπε να πάει στο 40% ή να επιβάλλεται σε ενοίκια κάτω από δεκαχίλιαρο. Αλλιώς δεν βγαίνει. 
Το παράδειγμα της φορολόγησης των εισοδημάτων από ενοίκια είναι ενδεικτικό τού πώς η κυβέρνηση έχει εγκλωβιστεί σε μια σειρά δεσμεύσεων οι οποίες φέρουν την υπογραφή της αλλά η εφαρμογή τους θεωρείται πιθανό να  προκαλέσει από κοινωνικές αναταραχές έως κοινοβουλευτικές ανταρσίες. Οχι βέβαια για την κλίμακα φορολόγησης των ενοικίων. 

ΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ. Οι αλλαγές στη φορολογία των αγροτών όμως είναι ικανές να πυροδοτήσουν αξιόλογες αντιδράσεις. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η κυβέρνηση έχει συμφωνήσει με τους δανειστές ότι θα εφαρμόσει κατά γράμμα όσα δεσμεύθηκε το καλοκαίρι για τη φορολόγηση του αγροτικού εισοδήματος. Οι αγρότες ζεσταίνουν τα τρακτέρ τους. 
Ο συντελεστής φορολογίας του αγροτικού εισοδήματος για τελευταία χρονιά φέτος θα είναι 13%, του χρόνου ψηλώνει στο 20% και το 2017 στο 26%. Παράλληλα, οι επιστροφές φόρου για το αγροτικό ντίζελ είναι θέμα χρόνου να κοπούν στο μισό, πριν καταργηθούν πλήρως τον Οκτώβριο του 2016. Το μοναδικό το οποίο κατάφερε να διασώσει στο αγροτικό ζήτημα η κυβέρνηση, είναι να διατηρηθεί το αφορολόγητο των 12.000 ευρώ για τις επιδοτήσεις, το οποίο καθιέρωσε η Νάντια Βαλαβάνη. Το αριστερό πρόσημο της παρέμβασης κρύβεται, κατά την ανάγνωση κυβερνητικής πηγής, ακριβώς στη φορολόγηση των επιδοτήσεων. «Εννιά στους δέκα αγρότες παίρνουν επιδότηση κάτω από 12.000 ευρώ, αυτούς θέλουμε να προστατεύσουμε και όχι τους μεγαλοαγρότες» αναφέρει χαρακτηριστικά. 

ΕΠΙΔΟΜΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ. Κάτι ανάλογο και στο επίδομα θέρμανσης. Προβλέφθηκε ήδη ότι η δαπάνη περιορίζεται στο μισό (από τα 210 εκατ. ευρώ στα 105 εκατ. ευρώ) και η κυβέρνηση άρχισε να επεξεργάζεται διάφορα σενάρια. Να κοπεί το επίδομα τελείως, δεδομένου ότι η τιμή του πετρελαίου είναι φέτος κοντά στα 80 λεπτά (χαμηλότερη απ’ ό,τι πέρυσι με το επίδομα), να πάρουν οι περσινοί δικαιούχοι μικρότερο επίδομα ή, τέλος, να μοιραστούν λιγότεροι δικαιούχοι το ψαλιδισμένο ποσό. Τελικά αποφάσισαν να δοθεί, έπειτα από αυστηροποίηση εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, σε λιγότερους δικαιούχους. Στους πιο φτωχούς. 

ΦΠΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Διαφορετική είναι η προσέγγιση στο θέμα του ΦΠΑ στην εκπαίδευση. Εκεί, όπως ομολόγησε τις προηγούμενες ημέρες ο υπουργός Παιδείας Νίκος Φίλης, η κυβέρνηση αυτοεγκλωβίστηκε. Πρότεινε ΦΠΑ 23% σε ιδιωτικά σχολεία και φροντιστήρια προβάλλοντας τους «έχοντες», ψηφίστηκε το μέτρο και τώρα επιχειρεί να μπαλώσει την τρύπα των εσόδων με ισοδύναμα, καθιερώνοντας συντελεστές 6% στα φροντιστήρια και 13% στα σχολεία. 
Νηπιαγωγεία και παιδικοί σταθμοί, εξαρχής, με τον νόμο εξαιρούνταν. Οι δανειστές, όμως, πληροφορίες αναφέρουν πως δεν συμφωνούν με τον ΦΠΑ τριών ταχυτήτων. Ζητούν ή ενιαίο συντελεστή ή καθόλου ΦΠΑ. Το θέμα συζητήθηκε στις διαπραγματεύσεις, δεν έκλεισε ωστόσο ακόμα. «Πρέπει να το συζητήσουμε κι άλλο» είπε χθες ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος. Το θρίλερ των ισοδυνάμων συνεχίζεται.