Γενεές επί γενεών, παλαιοί και νέοι συνταξιούχοι θα πληρώσουν τη σφαγή των συντάξεων που φέρνει το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο, το οποίο θα έρθει στη Βουλή εντός του Νοεμβρίου. Οι ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση εκτιμούν ότι αν εφαρμοστούν τα μέτρα που προτείνει η επιτροπή σοφών, οι νυν συνταξιούχοι με συντάξεις άνω των 1.000 ευρώ κινδυνεύουν να χάσουν από μία έως τρεις συντάξεις ετησίως εξαιτίας του επαναϋπολογισμού του ποσού της σύνταξής τους.

Οι μειώσεις θα κυμανθούν από 20% έως 30% στις υψηλές συντάξεις, με αποτέλεσμα ένας συνταξιούχος των 1.300 ευρώ (σύνολο κύριας και επικουρικής) να έχει ετήσια απώλεια 3.900 ευρώ (μείωση 25%). Δηλαδή θα χάσει 3 συντάξεις.

Παράλληλα, τόσο οι νέοι ενιαίοι κανόνες για τον υπολογισμό των συντάξεων (σε Δημόσιο, ΔΕΚΟ, ιδιωτικό τομέα) όσο και η ενοποίηση όλων των ασφαλιστικών ταμείων θα δημιουργήσουν νέο τοπίο για τους νέους συνταξιούχους με συντάξεις τύπου ΙΚΑ και μικρότερες από τις σημερινές.

Ολα αυτά σημαίνουν μικρότερες συντάξεις με περισσότερα χρόνια δουλειάς, γιατί ήδη με το τρίτο Μνημόνιο καταργήθηκαν όλες οι πρόωρες συνταξιοδοτήσεις. Μέχρι το 2022 όλα τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης θα έχουν προσαρμοστεί στα 67 έτη ή στα 62 με 40 χρόνια δουλειάς. 

Ας δούμε όμως πώς διαμορφώνεται το σκηνικό γύρω από τη νέα ασφαλιστική μεταρρύθμιση μέσα από έναν σύντομο οδηγό ερωτήσεων - απαντήσεων:

Ποια είναι η φιλοσοφία του νέου ασφαλιστικού νομοσχεδίου;

Περισσότερα χρόνια δουλειάς με μικρότερες συντάξεις. Θα προβλέπει ενιαίους κανόνες για τον υπολογισμό των συντάξεων και ενοποίηση των ασφαλιστικών ταμείων. Ο συνδυασμός αυτών των δύο θα επιφέρει μειώσεις στις συντάξεις.
Η λογική είναι να εφαρμοστεί ενιαίος τρόπος υπολογισμού για όλους, σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, με κλιμακωτά όμως ποσοστά αναπλήρωσης, ανάλογα με το ύψος του εισοδήματος. Δηλαδή το ποσοστό επί των αποδοχών του ασφαλισμένου με το οποίο θα προκύπτει το ύψος της σύνταξης θα είναι κλιμακωτό. «Μεγαλύτερο θα είναι το ποσοστό αυτό για τους χαμηλόμισθους, μικρότερο για τους υψηλόμισθους» δήλωσε ο υπουργός Εργασίας Γιώργος Κατρούγκαλος.
Παράλληλα οι εισφορές θα κυμαίνονται ανάλογα με το ύψος του εισοδήματος, προκειμένου ένα μέρος από τις κρατήσεις των υψηλόμισθων να χρηματοδοτεί είτε το έλλειμμα του συστήματος είτε τις παροχές αυτών που για συγκεκριμένους λόγους δεν εισφέρουν στο σύστημα (π.χ. ανεργία).

Τι θα αλλάξει στον υπολογισμό των συντάξεων;
Τα ποσοστά αναπλήρωσης με τα οποία υπολογίζονται οι συντάξεις κινούνται σήμερα από 65 έως 75% ανάλογα με το ύψος του μισθού και το ασφαλιστικό ταμείο (ΙΚΑ 68%, ΔΕΚΟ 72% κ.ο.κ.). Π.χ. για 1.100 ευρώ μισθού το ποσοστό υπολογισμού της σύνταξης (αναπλήρωσης) είναι 75%. Το σενάριο που επικρατεί είναι να υπάρχει ένα ποσοστό για όλους το οποίο θα εκτιμάται ότι θα κινείται στο 55%.
Πόσο θα μειωθούν οι συντάξεις;
Το νέο μοντέλο εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε μεσοσταθμικές μειώσεις συντάξεων (σημερινών και μελλοντικών) κατά 11% άνω των 1.000 ευρώ (πιθανότατα ως άθροισμα κύριας και επικουρικής, πλήττοντας έτσι ακόμα και κύριες συντάξεις των 700 ευρώ) μέσω των ενιαίων κανόνων εισφορών - παροχών. Αυτό σημαίνει ότι «θα επαναϋπολογιστούν οι καταβαλλόμενες συντάξεις με βάση τον μισθό που είχαν όταν βγήκαν σε σύνταξη, αλλά ακόμα δεν είναι γνωστό σε ποιο ακριβώς επίπεδο. Σύμφωνα με ορισμένα σενάρια, ενδέχεται να πέσουν στο 50-55% των αποδοχών των ασφαλισμένων ανοίγοντας τον δρόμο για μειώσεις έως και 20-30% στις υψηλές συντάξεις.

Τι προβλέπει το πόρισμα της επιτροπής σοφών για το Ασφαλιστικό;
Το πόρισμα προβλέπει ένα ενιαίο ασφαλιστικό Ταμείο και ενιαίους κανόνες εισφορών - παροχών για όλους που θα οδηγήσουν σε περικοπές συντάξεων. Επίσης προβλέπει ατομικούς συνταξιοδοτικούς λογαριασμούς που θα οδηγούν σε εξατομικευμένες συντάξεις, μια εθνική - κοινωνική σύνταξη για τους φτωχούς πολίτες αλλά και χαράτσι στα υψηλά εισοδήματα και τις μεγάλες περιουσίες, προκειμένου να ενισχυθεί ένας νέος κουμπαράς που θα κλείνει τα ελλείμματα των Ταμείων.

Τι θα είναι και πώς θα υπολογίζεται η εθνική - κοινωνική σύνταξη;
Η εθνική - κοινωνική σύνταξη θα χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Θα καθοριστεί σε τέτοιο επίπεδο, ώστε να προστατεύει όσους δεν έχουν έναν συνεχή και πλήρη ασφαλιστικό βίο (άτυπες μορφές απασχόλησης, διαστήματα ανεργίας) και «δεν θα πρέπει να περιορίζεται σ' ένα στοιχειώδες ποσό, ιδιαίτερα σε μια εποχή βαθιάς οικονομικής κρίσης με ασυνεχή ιστορικά ασφάλισης, μικρή συσσώρευση ασφαλιστικού πλούτου, χαμηλούς μισθούς», σύμφωνα με τον υπουργό Εργασίας. Ο ίδιος πάντως διαφωνεί με την πρόταση της επιτροπής σοφών για την καθιέρωση εισοδηματικών κριτηρίων για την καταβολή της εθνικής σύνταξης.
Τι είναι οι ατομικοί λογαριασμοί καθορισμών εισφορών;
Σύμφωνα με την επιτροπή σοφών, ο εργαζόμενος θα συσσωρεύει σ' έναν ατομικό λογαριασμό όλες τις εισφορές της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας. Οι ασφαλιστικές εισφορές που συγκεντρώνονται στην ατομική μερίδα του ασφαλισμένου τοκίζονται με το εκάστοτε καθορισμένο επιτόκιο και σχηματίζουν το συνταξιοδοτικό κεφάλαιο. Στο τέλος του ενεργού βίου το σχηματισθέν κεφάλαιο αποτελεί το μέτρο της εισφοροδοτικής προσπάθειας του εργαζομένου (σύστημα καθορισμένων εισφορών). Ισχύει η αρχή της ισοδυναμίας που σημαίνει, κατά τη συνταξιοδότηση, ότι η συσσωρευμένη αξία των εισφορών ισούται με την παρούσα αξία των μελλοντικών καταβολών της σύνταξης. Γενικά, το σύστημα των εικονικών λογαριασμών επιτρέπει την ελαστική συνταξιοδότηση, την επιλογή δηλαδή από τον ίδιο τον ασφαλισμένο της στιγμής συνταξιοδότησής του πάνω από ένα καθορισμένο όριο ηλικίας, σημειώνει η επιτροπή.
Τι έχει αλλάξει από φέτος στις συντάξεις;
Ηδη μικρότερες συντάξεις θα απονέμουν τα Ταμεία σε όσους και όσες συνταξιοδοτούνται από 1/1/2015. Ο νέος τρόπος υπολογισμού (καταβολή βασικής + αναλογικής σύνταξης για τον χρόνο ασφάλισης από την 1/1/2011 και μετά) που ισχύει από τις αρχές του έτους κρύβει μειώσεις κυρίως λόγω των περικοπών που έχουν γίνει στους μισθούς την τελευταία πενταετία. «Κλειδί» για το ύψος των νέων συντάξεων είναι τα έτη ασφάλισης (όσο περισσότερα είναι τόσο υψηλότερο ποσοστό επί του μισθού θα δίνεται ως σύνταξη, χωρίς ωστόσο να φτάνει στα επίπεδα που ήταν έως το 2010), το ύψος των ασφαλιζόμενων αποδοχών και το ποσό της βασικής σύνταξης το οποίο θα αυξομειώνεται κάθε χρόνο ανάλογα με την πορεία της οικονομίας και των τιμών.
Σύμφωνα με υπολογισμούς, η μείωση συντάξεων θα είναι περίπου στο 3% σε σύγκριση με ό,τι ίσχυε με το προηγούμενο καθεστώς.
Συγκεκριμένα, όσοι συνταξιοδοτούνται μετά την 1/1/2015 θα λαμβάνουν ένα τμήμα σύνταξης που αντιστοιχεί στον χρόνο ασφάλισής τους έως 31/12/2010, σύμφωνα με τις καταστατικές διατάξεις των Ταμείων τους (ποσοστά αναπλήρωσης από 70% και πάνω για 35ετία), και δεύτερο τμήμα αναλογικό του χρόνου ασφάλισής τους από 1/1/2011 με βάση τις εισφορές και μέρος της βασικής σύνταξης.
Η σύνταξη ενός ασφαλισμένου για πρώτη φορά από την 1/1/2011 και μετά θα υπολογιστεί για ολόκληρο τον εργασιακό βίο με βάση τα νέα χαμηλότερα ποσοστά αναπλήρωσης.
Τι άλλαξε στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης;
Από 5 έως 17 έτη εργασίας είναι η επιβάρυνση που επιβάλλεται στους ασφαλισμένους με τη σταδιακή κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων.
Οι αλλαγές στα όρια ηλικίας ισχύουν από τις 19 Αυγούστου 2015. Τονίζεται ότι για όσους είχαν δικαίωμα συνταξιοδότησης με 35ετία ανεξαρτήτως ορίου ηλικίας τίθεται ως όριο, από τώρα, η ηλικία των 58 ετών που επίσης θα προσαυξάνεται κατ' έτος έως τα 62. Το μέτρο θίγει κατηγορίες ασφαλισμένων πριν από το 1993 που είχαν «κλειδώσει» δικαιώματα, αλλά δεν είχαν συμπληρώσει τα απαιτούμενα ηλικιακά όρια ή τα έτη ασφάλισης. Για παράδειγμα, ασφαλισμένη στο ΙΚΑ μητέρα ανηλίκου με 5.500 ημέρες ασφάλισης στις 31/12/2010, που θα έβγαινε στα 50 και σήμερα είναι 47 ετών, θα βγει το 2018 σε ηλικία 60,1 ετών με μειωμένη ή στα 67 με πλήρη. Με το νέο καθεστώς πλήρη σύνταξη θα χορηγείται έως το 2022 είτε στα 62 με 40 έτη ασφάλισης (περιλαμβανομένων των έως 7 πλασματικών) είτε στα 67 με λιγότερα έτη (από 15 και πάνω) εξαιρουμένων μόνο των εργαζομένων στα βαρέα και ανθυγιεινά και των γονέων ανάπηρων παιδιών.
Παράλληλα γίνεται απαγορευτική η πρόωρη συνταξιοδότηση καθώς αυξάνεται η ποινή - μείωση της σύνταξης κατά 10%. Για παράδειγμα, σε πρόωρη κατά 7 έτη συνταξιοδότηση η μείωση του ποσού της σύνταξης θα φτάνει το 52%.
Τι προβλέπει το σχέδιο των δανειστών για το Ασφαλιστικό στη χώρα μας;
Η πρόταση των δανειστών σε επίπεδο χρηματοδότησης, παροχών και μακροχρόνιας βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος συνίσταται στην επίτευξη του στόχου μέχρι το 2060 για συνταξιοδοτικές δαπάνες στο επίπεδο του 15,5% του ΑΕΠ (16,2% του ΑΕΠ το 2015). Η πρόταση προβλέπει ποσοστό αναπλήρωσης κύριας και επικουρικής σύνταξης 56,4% (48,6% κύριας και 7,8% επικουρικής) από 64,5% το 2015.
Το προτεινόμενο από τους δανειστές ύψος των συνταξιοδοτικών δαπανών καθώς και το ποσοστό αναπλήρωσης κύριας και επικουρικής σύνταξης επιβλήθηκε στην Ελλάδα (Μνημόνιο 1) σε ένα περιβάλλον δημογραφικής γήρανσης (υπογεννητικότητα με ταυτόχρονη αύξηση του προσδόκιμου ζωής) και υλοποιείται με τη συνεχή μείωση των συντάξεων.
Υπάρχουν και άλλα μνημονιακά μέτρα για το Ασφαλιστικό;
Ναι. Αυτά είναι τα εξής:
Εφαρμογή της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος, δηλαδή νέα περικοπή από 1/1/2015 επικουρικών συντάξεων και εφάπαξ παροχών.
Σταδιακή μείωση των δικαιούχων του ΕΚΑΣ έως την κατάργησή του μέχρι το τέλος του 2019, μέτρο που αφορά 300.000 χαμηλοσυνταξιούχους οι οποίοι θα ζουν πλέον κάτω από τα όρια της φτώχειας. Κατάργηση από το 2016 του ΕΚΑΣ για το 20% των δικαιούχων που το μηνιαίο εισόδημά τους θα μειωθεί 193 ευρώ κατά μέσο όρο.
Σταδιακή κατάργηση όλων των εξαιρέσεων χρηματοδότησης ασφαλιστικών ταμείων από τον κρατικό προϋπολογισμό και εναρμόνιση των ασφαλιστικών εισφορών αλλά και των παροχών με τις προϋποθέσεις του ΙΚΑ για όλα τα Ταμεία. Από τα μέτρα αυτά θα έχουμε αυξήσεις των εισφορών σε ΟΓΑ (θα τριπλασιαστούν), ΝΑΤ και ΟΑΕΕ, αφού θα επέλθει δραματική περικοπή της κρατικής επιχορήγησης στον ΟΓΑ - σήμερα αγγίζει το 85% των εσόδων του -, στο ΝΑΤ - σχεδόν 90% των εσόδων του - και στον ΟΑΕΕ.
Κατάργηση όλων των φόρων υπέρ τρίτων.
Εύρεση ισοδύναμων που θα καλύψουν το κόστος εφαρμογής (2,6-3 δισ. τον χρόνο, ήτοι 1,5% του ΑΕΠ) της απόφασης του Συμβουλίου Επικρατείας περί αντισυνταγματικότητας των περικοπών στις κύριες και επικουρικές συντάξεις κατά την περίοδο 2010-2012.

Ποια είναι σήμερα η κατάσταση στα ασφαλιστικά ταμεία;
Τραγική. Ηδη στα 4 δισ. ευρώ εκτιμάται η δαπάνη για 270.000 αιτήσεις συνταξιοδότησης που έχουν κατατεθεί ακόμη και πριν από 3 χρόνια και δεν έχουν ακόμη δοθεί. Μάλιστα καταγράφεται (προϋπολογισμός 2016) εκτροχιασμός του ελλείμματος των ασφαλιστικών ταμείων το 2015, που αναμένεται να εκτιναχθεί στο 1,5 δισ. ευρώ (έναντι προϋπολογισμού 750 εκατ.) και αντίστοιχα υπέρογκο έλλειμμα 2,8 δισ. ευρώ το 2016, το οποίο θα περιοριστεί τελικά στο -1,6 δισ. ευρώ λόγω των μέτρων που ψηφίστηκαν ήδη και εφαρμόζονται βάσει του 3ου Μνημονίου. Η εκτίμηση για τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης είναι ότι για φέτος θα καταγράψουν έλλειμμα 1,672 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 704 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον αρχικό προϋπολογισμό για την τρέχουσα χρονιά.
Ποιο είναι το ύψος των συντάξεων στην Ελλάδα και την Ευρώπη;
Οι συντάξεις στη χώρα μας είχαν απώλειες λόγω Μνημονίων έως 45-50%. Τα φετινά στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι στην Ελλάδα, η οποία αριθμεί 2,6 εκατομμύρια συνταξιούχους, η σύνταξη κατά μέσο όρο ανέρχεται σε 882 ευρώ τον μήνα (713 κύρια σύνταξη, 169 επικουρική).
Το ύψος των συντάξεων είναι παραπλήσιο στην Πορτογαλία (2,5 εκατ. συνταξιούχοι) όπου η μέση σύνταξη φθάνει τα 833 ευρώ μεικτά τον μήνα. Στην Ισπανία (5,6 εκατ. συνταξιούχοι) το ποσό της σύνταξης ανέρχεται σε 1.020,80 ευρώ.
Οι συντάξεις όμως είναι πολύ χαμηλότερες σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως είναι η Λιθουανία (242 ευρώ τον μήνα), η Σλοβακία (408 ευρώ) ή η Πολωνία (504 ευρώ). Στη Γαλλία, η βασική σύνταξη ανερχόταν πέρυσι στα 1.032 ευρώ για τους 13,7 εκατομμύρια συνταξιούχους οι οποίοι υπάγονται στο γενικό ασφαλιστικό καθεστώς (των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα).
Σε αυτή προστίθεται μια επικουρική σύνταξη (λίγο πάνω από 25% της μέσης σύνταξης, πάνω από το 50% για τα ανώτερα στελέχη). Οι συντάξεις στη Γερμανία ανέρχονταν κατά μέσο όρο σε 760,43 ευρώ το 2013. Συμπληρώνονται συχνά από αποταμιεύσεις ή συμπληρωματικές συντάξεις που καταβάλλουν οι εργοδότες.
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από