«Ο συμβολαιογράφος» του Νίκου Βασιλειάδη: Κολοκυθάκια για την όρεξη

ωρίς συμβολαιογράφο αλλά με «λόγο συμβόλαιο», απ’ όπου και ο τίτλος της, παρουσιάζεται η ανέκδοτη νουβέλα του Νίκου Βασιλειάδη, διασκευασμένη για το θέατρο, σε σκηνοθεσία του Γιώργου Καραμίχου. Από τον Σεπτέμβριο του 2010 όταν πρωτοανέβηκε, η παράσταση επιστρέφει από καιρού εις καιρόν σε διαφορετικές σκηνές – άλλοτε αυτόνομη και άλλοτε στο πλαίσιο ενός φεστιβάλ (μονολόγων) όπως τώρα.

Ο συγγραφέας (ψευδώνυμο του φιλολόγου καθηγητή Μέσης Εκπαίδευσης Ιορδάνη Βλαχόπουλου) γεννήθηκε το 1942 στη Χρυσούπολη της Καβάλας από γονείς πρόσφυγες και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης (Κλασική Φιλολογία). Σήμερα είναι συνταξιούχος. Γνωστότερα από τα έργα του είναι το μυθιστόρημα «Αγάθος» και η νουβέλα «Αγημα τιμών» που διασκευάστηκε επίσης για τη σκηνή ενώ ο ίδιος έχει ασχοληθεί επαγγελματικά και με τη μετάφραση (από την αγγλική και την ιταλική γλώσσα).

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ. Στον «Συμβολαιογράφο» τρία είναι τα κεντρικά πρόσωπα: η μάνα, χήρα από πολύ νέα, ιδιοκτήτρια περιπτέρου, η Ερασμία. Η κόρη της, η Ματούλα και ο γαμπρός, ο Αργύρης, υποδηματοποιός, του οποίου ο λόγος είναι συμβόλαιο, το μπόι του μικρό αλλά τον συνοδεύει η φήμη που συνοδεύει τους κοντούς άνδρες…

Σε μια μικρή επαρχιακή πόλη τη δεκαετία του ’50, η συμβίωση των τριών εξελίσσεται σε δράμα. Μέσα από ιλαροτραγικές καταστάσεις, με χιούμορ και πίκρα, ο συγγραφέας θα αποτυπώσει τη ζωή και τον περίγυρο, τα ήθη και τα έθιμα μιας κοινωνικής τάξης που πνίγεται στα πρέπει και πνίγει τα θέλω. Με αφορμή τα κολοκυθάκια που καλλιεργεί η Ερασμία στον κήπο της και τα οποία μαγειρεύει με ποικίλους τρόπους, ο πόθος της για το απαγορευμένο (τον άνδρα της κόρης της) θα βρει τρόπο να εκφρασθεί. Με οδυνηρές συνέπειες.

Μεταφέροντας σε πρώτο πρόσωπο τη, γραμμένη σε τρίτο, νουβέλα, ο σκηνοθέτης στη διασκευή που συνυπογράφει με την Εμμανουέλα Αλεξίου κράτησε τη δύναμη της ίδιας της ιστορίας αλλά και τη γοητεία της γλώσσας: μια γλώσσα που μπλέκει την καθαρεύουσα με την τρέχουσα, αγοραία σχεδόν, δημοτική και μετατρέπεται σε όχημα έκφρασης συναισθημάτων από την ηρωίδα. Παράλληλα είναι η γλώσσα εκείνη που συνθέτει, συνειρμικά, το σκηνικό της επαρχίας. Το θεατρικό σκηνικό, το περίπτερο, ένα κρεβάτι, μια καρέκλα κι ένα τραπέζι (στην κουζίνα) στο οποίο η Ερασμία καθαρίζει τα κολοκυθάκια της, αρκούν για να ξετυλιχθεί ο μονόλογος.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Ο Γιώργος Καραμίχος στην πρώτη του (τότε) σκηνοθετική απόπειρα, εμφανώς γοητευμένος από την ανθρώπινη αυτή ιστορία, την κατανόησε και τη σεβάστηκε. Γι’ αυτό και στην παράσταση αφήνει τον λόγο να ακουστεί και την ηθοποιό να τον εκφράσει, με στόχο να δούμε μπροστά στα μάτια μας τον τόπο και τα πρόσωπα της πολίχνης, χαμένης κάπου στο παρελθόν. Και το πετυχαίνει.

Με τη σειρά της η Υρώ Μανέ, ηθοποιός ταυτισμένη στη συνείδηση του θεατή με την κωμωδία (συχνά δε με την τηλεοπτική), αφήνεται στην Ερασμία: την ακολουθεί στις διηγήσεις της, νιώθει τις έγνοιες της, συμπάσχει με τις αγωνίες της. Και όχι μόνον. Την ακολουθεί στα κρυφά, εσωτερικά, ερωτικά της μονοπάτια και μεταμορφώνεται. Αφήνει για λίγο τις ντροπές της, βγάζει τα ρούχα της συντηρητικής ζωντοχήρας και αφήνεται στο θηλυκό που ζούσε καταπιεσμένο. Μόνο που η δική της επανάσταση την οδηγεί στην ήττα. Μια ήττα που βγαίνει νικηφόρα για την ηθοποιό. Απολαυστική.

Σκηνοθεσία:
Νίκος Καραμίχος
Διασκευή:
Εμμανουέλα Αλεξίου – Νίκος Καραμίχος
Σκηνικά:
Χριστίνα Κωστέα
Κοστούμια:
Ελενα Παπανικολάου
Μουσική:
Γιώργος Νανούρης
Τραγούδι:
Κώστας Λειβαδάς
Ερμηνεία:
Υρώ Μανέ

Στο πλαίσιο του κύκλου μονολόγων «Κραυγές γυναικών» 
στο θέατρο Τζένη Καρέζη (κάθε βράδυ έως 5/10 κι ένας διαφορετικός μονόλογος)