Η «εξέγερση» της Ανατολικής Ευρώπης

Στην αρχή ήταν η στάση απέναντι στη Ρωσία λόγω της κρίσης στην Ουκρανία. Οι Ανατολικοευρωπαίοι ζητούσαν επίμονα μια πιο σκληρή στάση της Ευρωπαϊκής Ενωσης απέναντι στη Μόσχα, καθώς πολλοί εξέφραζαν φόβους για τις επεκτατικές προθέσεις του Κρεμλίνου εναντίον τους. Μετά ήρθε η κρίση με την Ελλάδα. Οι Ανατολικοευρωπαίοι τήρησαν μια ιδιαίτερα ειρωνική στάση απέναντι στην Αθήνα, συντασσόμενοι με τα πιο σκληρά κέντρα μέσα στην Ενωση, παρότι όλες οι χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ εισήλθαν στην ΕΕ πολλά χρόνια μετά την Ελλάδα και με την υποστήριξή της. Και τώρα έρχεται το Προσφυγικό. Με τις κυβερνήσεις Πολωνίας, Τσεχίας, Ουγγαρίας, Σλοβακίας να αντιδρούν σθεναρά στην πολιτική που έχει χαραχθεί για την αντιμετώπιση αυτής της τεράστιας ανθρωπιστικής κρίσης και να απειλούν ακόμα και να παραβούν τις όποιες κοινές αποφάσεις ληφθούν.

Η Ανατολική Ευρώπη δείχνει να «ξεσηκώνεται». Ηταν Πρωτομαγιά του 2004 όταν πραγματοποιήθηκε η μεγάλη, προς Ανατολάς, διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οκτώ χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ έγιναν επίσημα μέλη της ΕΕ: Τσεχία, Πολωνία, Ουγγαρία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Σλοβακία και Σλοβενία. Σήμερα, 11 χρόνια αργότερα, φαίνεται να έχουν δημιουργήσει ένα μπλοκ μέσα στην Ενωση, με τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, αρκετά των οποίων πηγάζουν από μια εντελώς διαφορετική πολιτική κουλτούρα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η επιρροή αυτού του μπλοκ ήταν ιδιαίτερη στην κρίση με τη Ρωσία. Οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία που είχαν σημαντικές εμπορικές συμφωνίες με τη Μόσχα επιθυμούσαν μια πιο ήπια πολιτική. Ομως οι Ανατολικοευρωπαίοι, με την προσήλωσή τους στον ατλαντικό προσανατολισμό και την προθυμία τους να συμμετέχουν στην πυραυλική ασπίδα που απλώνουν στην περιοχή τους οι Ηνωμένες Πολιτείες, εξέφρασαν έντονο προβληματισμό και τη διάθεσή τους για μια πιο σκληρή στάση με επιβολή κυρώσεων. Οπερ και εγένετο.

Αν η άσχημη διεθνής οικονομική κατάσταση που έχει επηρεάσει τις οικονομίες των περισσότερων από αυτές τις χώρες μπορεί να αποτελεί κάποια εξήγηση για τη σκληρή στάση που υιοθέτησαν οι Ανατολικοευρωπαίοι απέναντι στη διάσωση της Ελλάδας όχι μόνο στις Συνόδους Κορυφής της ΕΕ αλλά και στις συναντήσεις των υπουργών, η αντιμετώπιση των προσφυγικών κυμάτων είναι πιο περίπλοκη. Μόλις την Πέμπτη, ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίκο δήλωσε: «Θα χρησιμοποιήσουμε κάθε νομικό μέσο για να μη δεχθούμε τους πρόσφυγες που προβλέπονται από τις ποσοστώσεις της ΕΕ». Την ίδια ώρα η ουγγρική αστυνομία επιτέθηκε με δακρυγόνα και αντλίες νερού σε εξαθλιωμένους ανθρώπους που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον τετραετή εμφύλιο πόλεμο.

Οι Ανατολικοευρωπαίοι επικαλούνται τη δεινή οικονομική τους κατάσταση αλλά και το γεγονός ότι μέχρι σήμερα οι κοινωνίες τους δεν παρουσίαζαν την πολυπολιτισμικότητα που παρατηρείται σε κράτη της Δυτικής Ευρώπης. Οι Γερμανοί έφθασαν να απειλούν ότι τα κράτη – μέλη στα ανατολικά της ΕΕ «δεν μπορούν να παίρνουν τα χρήματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης αλλά να μη δέχονται τους πρόσφυγες που έχει αποφασισθεί». Το χάσμα δεν φαίνεται να γεφυρώνεται στο άμεσο μέλλον, καθώς όλο και περισσότερες χώρες – μέλη κλείνουν τα σύνορά τους, αναστέλλοντας προσωρινά τη Συνθήκη Σένγκεν.

Σήμερα η μεγάλη Ευρωπαϊκή Ενωση των 28 κρατών, σχολιάζει ο Τζον Λίσφιλντ στην «Ιντιπέντεντ», «δεν δείχνει ούτε αρκετά ευρωπαϊκή ούτε αρκετά ενωμένη ώστε να σταθεί στο ύψος των ιδανικών της ή των πολιτικών της φιλοδοξιών. Ενα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματά της – μια ήπειρος χωρίς εσωτερικά σύνορα – απειλείται σοβαρά».

«Το ουγγρικό παραλήρημα»
Σκληρή απάντηση έδωσε το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών στις κατηγορίες της ουγγρικής κυβέρνησης ότι οι Αρχές της χώρας μας δεν κάνουν όσα πρέπει για τη φύλαξη των συνόρων. «Αδυνατούμε να παρακολουθήσουμε το παραλήρημα ούγγρων αξιωματούχων κατά της Ελλάδας, αλλά κυρίως την απαράδεκτη συμπεριφορά των δυνάμεων τάξης της Ουγγαρίας κατά προσφύγων που βιώνουν το δράμα του πολέμου» σχολίασε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Κ. Κούτρας.