Αλτρουιστής χωρίς σύνορα

^«Αγαπάει κανείς πάρα πολύ εύκολα το νεκρό παιδάκι και τη φωτογραφία του. Πρέπει, όμως, να αγαπήσει το ζωντανό προσφυγάκι και όχι τη φωτογραφία του πεθαμένου, ακριβώς για να μην υπάρξει». Πρόκειται για μια από τις αξιακές αρχές του Γιάννη Μουζάλα όπως την περιέγραψε σε κάποια από τις συνεντεύξεις του.

Οχι τώρα, που η εικόνα του νεκρού τρίχρονου Σύρου Αϊλάν στα παράλια της Τουρκίας έκανε τον γύρο του κόσμου και κινητοποίησε πολίτες σε διάφορες χώρες. Ούτε τώρα, που στο πλαίσιο της υπηρεσιακής κυβέρνησης ανέλαβε τα καθήκοντα του αναπληρωτή υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής.

Από τα ιδρυτικά μέλη των Γιατρών του Κόσμου, ο ίδιος έχει ζήσει σε εμπόλεμες περιοχές και έχει δει από κοντά το δράμα χιλιάδων ανθρώπων. «Εχω κλάψει αρκετές φορές. Πάντα όμως μόνος μου, το βράδυ στη σκηνή μου. Αυτό είναι κάτι δικό μου, εγώ βρίσκομαι εκεί γιατί κάποιοι άνθρωποι έχουν ανάγκη την ψυχραιμία μου και όχι το κλάμα μου» ανέφερε σε άλλη συνέντευξή του.

Και η δυσάρεστη αυτή εμπειρία του – ευχάριστη ωστόσο από πλευράς προσωπικής προσφοράς – τον έκανε ίσως να δεχθεί την ηλεκτρική καρέκλα στο συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο. Μέσα από αυτή τη σύντομη υπουργοποίησή του θεώρησε ότι μπορεί να βάλει ένα λιθαράκι.

«Ο καλός ο λόγος αν δεν γίνει συγκεκριμένος με μια κουβέρτα, με ένα παιδικό ρούχο, με ένα φάρμακο δεν αρκεί» δηλώνει, επιμένοντας πως δεν τον ενδιαφέρουν τα αξιώματα.

Από την Παλαιστίνη στο Αζερμπαϊτζάν και το Αφγανιστάν μέχρι λίαν προσφάτως στο Κομπάνι της Συρίας, έχει πάρει μέρος σε περισσότερες από 30 αποστολές σε Ασία και Αφρική.

Τις τελευταίες ημέρες βρέθηκε και στον τόπο καταγωγής του, τη Μυτιλήνη, εν μέσω επεισοδίων μεταξύ προσφύγων και μεταναστών που συνέρρεαν αναμένοντας το εισιτήριο για ένα καλύτερο αύριο, αλλά και τους κατοίκους του νησιού να έχουν φτάσει στα όριά τους.

«Είναι κακό πράγμα και εντελώς διαφορετικό να βλέπεις στην πατρίδα σου αυτό που έχεις δει στον Λίβανο» είπε σε συνέντευξη λίγο μετά την ανάληψη των υπουργικών του καθηκόντων.

Η συγκυρία μάλιστα τον έφερε ελάχιστες μέρες μετά τη συμπλήρωση 16 ετών από τον πρώτο τοκετό στην Ελλάδα στο νερό που έκανε τον Αύγουστο του 1999 να πρέπει να φροντίζει ώστε και άλλες εγκυμονούσες ή γυναίκες με νεογέννητα να απολαμβάνουν τουλάχιστον στοιχειώδεις συνθήκες περίθαλψης και διαβίωσης. Γιατί ο Γιάννης Μουζάλας στο χαρτοφυλάκιό του – και με τη βασική ιδιότητα του μαιευτήρα και χειρουργού – γυναικολόγου – έχει να προσθέσει και αυτό το στοιχείο: τον πρώτο τοκετό που έγινε στην Ελλάδα στο νερό στις 25 Αυγούστου του 1999 στο Λητώ και σε ειδικά διαμορφωμένες εγκαταστάσεις.

Τελειώνοντας τις σπουδές του στην Ιατρική Σχολή Αθηνών, βρέθηκε στη συνέχεια για σπουδές στο Μιλάνο και το Λονδίνο. Εκεί, στην αγγλική πρωτεύουσα ήταν που πρωτογνώρισε και τον Μισέλ Οντέν, ο οποίος είχε καθιερώσει τον τοκετό σε νερό στη Γαλλία από το 1977.

Σήμερα, διατηρεί στην «πατρίδα» του, τη Νέα Σμύρνη, όπου παρά τη μυτιληνιά καταγωγή του γεννήθηκε και μεγάλωσε, τη δική του κλινική φυσικού τοκετού.

Η εθελοντική προσφορά του εκτός των τειχών ήρθε ξαφνικά, όπως περιγράφει ο ίδιος σε κάποια από τις εξομολογήσεις του. «Ενα ακριβό ξενοδοχείο στο Μόντρεαλ ανοίγει την πόρτα σ’ ένα ταξίδι στη φρίκη του πολέμου, της φτώχειας, της αδικίας» θα πει.

Πρόκειται για ένα ξενοδοχείο της καναδικής πόλης όπου έτυχε να βρεθεί το 1977 ως εκπρόσωπος των νοσοκομειακών γιατρών της Ελλάδας σε ένα παγκόσμιο συνέδριο των Γιατρών ενάντια στον Πόλεμο. Τότε αποφασίστηκε η αποστολή αντιπροσωπείας γιατρών στην Παλαιστίνη. «Από εδώ λοιπόν ξεκίνησε» παραδέχεται.

Λίγο διάστημα πριν από την ανάληψη των υπουργικών καθηκόντων του είχε φτάσει με τους Γιατρούς του Κόσμου στα σύνορα με το Κομπάνι. Ως γιατρός είδε την ίδια βαθιά ανθρώπινη τραγωδία του πολέμου και της προσφυγιάς που – όπως αφοπλιστικά λέει – «έχουμε δει κι άλλες φορές».

Δεν είναι, όμως, οι πολεμικές φρικαλεότητες που αυτή τη φορά του έκαναν εντύπωση. «Παρότι έχω παρευρεθεί σε έξι πολέμους, αυτό είναι κάτι που δεν το είχα δει. Ιστορικά το Κομπάνι είναι κάτι σαν το Μεσολόγγι, κάτι σαν το Στάλινγκραντ» περιγράφει.

Οπως διευκρινίζει, υπάρχει μια ιδιαιτερότητα. «Υπήρχε αξιοπρέπεια» θα πει. Ακόμη και στην ταφή των νεκρών, που όπως έχει παραδεχθεί στη διάρκεια όλων των αποστολών του δεν υπάρχει σκληρότερη εικόνα από μια μάνα να θάβει το παιδί της.

Πατέρας δύο παιδιών, θα μιλήσει για τους ανθρώπους στο Κομπάνι που εμφανίζονται στις κηδείες αυτές ως άλλες Αντιγόνες. «Θάβουν τους νεκρούς τους με αξιοπρέπεια και μέσα από την ταφή ζητάνε την ελευθερία» τονίζει.

Για κάποιους ο Γιάννης Μουζάλας είναι ο φοιτητής με «το παχύ μουστάκι», για άλλους το «λιοντάρι στην καρδιά». Για τον ίδιο, σε ό,τι αφορά τους πρόσφυγες, είναι σαφές: «Αυτό που πρέπει να συμβαίνει σε κάποιον που βλέπει αυτά τα πράγματα είναι να μην τα συνηθίζει». Και καταλήγει: «Πρέπει να θυμώνεις, όχι να συνηθίζεις. Και ο θυμός σου να έχει ένα πρακτικό αποτέλεσμα».