Κυνηγώντας το χαμένο Κέντρο

Τίποτα δεν μπορεί να ξεφύγει από τη βαρύτητα της μαύρης τρύπας. Το πεδίο δίπλα της είναι τόσο δυνατό, ώστε η ταχύτητα διαφυγής κοντά της ξεπερνά την ταχύτητα του φωτός. Στον πλανήτη της ελληνικής πραγματικότητας, το Μνημόνιο αναδείχθηκε στη μαύρη τρύπα του ελληνικού πολιτικού συστήματος. Τίποτα και κανένας δεν έμεινε ανέπαφος. Η μαύρη τρύπα του Μνημονίου ρούφηξε τα πάντα στο πέρασμά της, ισοπεδώνοντας πολιτικά κόμματα, σχηματισμούς, πρόσωπα, ιδέες και τον περίφημο μεσαίο χώρο.

Πέντε χρόνια Μνημονίων άλλαξαν και δίχασαν τους πάντες. Διέσπασαν ολόκληρο το πολιτικό φάσμα από την Αριστερά ώς τη Δεξιά, δημιούργησαν αποστροφή των πολιτών προς κόμματα και τους θεσμούς και μετέτρεψαν το Κέντρο σε κινούμενη άμμο. Από το Big Bang των Μνημονίων δεν γλίτωσε ούτε το τοτέμ της ελληνικής πολιτικής ζωής: η στιγμή που ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποδοκιμάστηκε στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου του 2011 στη Θεσσαλονίκη κατεγράφη ως μία από τις πιο σκοτεινές στιγμές της μνημονιακής Ελλάδας.

ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ. Και δεν ήταν η μόνη. Το άλλοτε κραταιό ΠΑΣΟΚ κατέληξε από το 44% του 2009 να είναι σήμερα μικρό κόμμα που δεν αποκλείεται να παλέψει για την είσοδό του στη Βουλή, αν συνεχίσει να φυλλορροεί προς τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο ΣΥΡΙΖΑ του αριστερίστικου περιθωρίου έγινε κυβέρνηση και η διάσπασή του προκαλεί μέχρι στιγμής ακατάσχετη αιμορραγία. Οι ΑΝΕΛ που εισήγαγαν στο πολιτικό λεξιλόγιο τους «γερμανοτσολιάδες» και διέπρεψαν στα τηλεπαράθυρα της πρώιμης και της ύστερης αντιμνημονιακής υστερίας έγιναν συγκυβερνήτες, ψήφισαν Μνημόνιο και τώρα κινδυνεύουν να μείνουν εκτός Βουλής. Η ΔΗΜΑΡ, που έκανε το «μπαμ» το 2012 συγκυβερνώντας με τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, εξαϋλώθηκε στις ευρωεκλογές του 2014 και αναζητεί την τύχη της στις τάξεις του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ. Τηρουμένων των αναλογιών, η ΝΔ κατάφερε να μείνει σχετικά συμπαγής αλλά έχασε τις εκλογές με μεγάλη διαφορά και τώρα σύρεται σε νέες κάλπες με μεταβατικό αρχηγό και χωρίς αφήγημα. Τελικά, το μόνο κόμμα που δεν διασπάστηκε και κατάφερε να συντηρήσει τη δύναμή του ήταν το ΚΚΕ.

Πλέον, ουδείς – ούτε η Αριστερά του «ηθικού πλεονεκτήματος» – είναι μνημονιακά αναμάρτητος (εκτός από το ΚΚΕ, τη Χρυσή Αυγή και Το Ποτάμι). Κάποιοι βλέπουν στην επόμενη Βουλή μέχρι και εννέα κόμματα. ΠΑΣΟΚ, Ποτάμι, Ενωση Κεντρώων, αλλά πλέον περισσότερο από ποτέ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ διεκδικούν τον περίφημο μεσαίο χώρο, κατανοώντας ότι οι εκλογικές μάχες κερδίζονται στο κέντρο του πολιτικού φάσματος.

Ή, τέλος πάντων, ό,τι απέμεινε από το Κέντρο. Ο μεσαίος χώρος συρρικνώνεται. Κατέγραψε ποσοστό 20% στις εκλογές του Μαΐου του 2012 (αθροιστικά τα ποσοστά του ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ), ενώ μόλις 13% (Ποτάμι, ΠΑΣΟΚ, ΚΙΔΗΣΟ) στις εκλογές του περασμένου Ιανουαρίου.

Πού πήγε η κότα με τα χρυσά αβγά της κάλπης; Ενα ποσοστό, σύμφωνα με αναλυτές, διαχύθηκε προς πάσα αντιμνημονιακή κατεύθυνση λόγω της σε μεγάλο βαθμό «προλεταριοποίησης» της άλλοτε κραταιάς μεσαίας τάξης. Οταν τα παιδιά των «νοικοκυραίων» γίνονται τα παιδιά της ανεργίας, δεν μπορεί η εκλογική συμπεριφορά να μείνει η ίδια.

Ομως, η «βίαιη ωρίμαση» του ΣΥΡΙΖΑ και η συνομολόγησή του σε ένα τρίτο Μνημόνιο τα αλλάζει όλα. Πλέον, το στοίχημα για τον Αλέξη Τσίπρα που χάνει από τα αριστερά του είναι να αυξήσει τα κουκιά του Κέντρου που μάζεψε στις εκλογές του Ιανουαρίου στον δρόμο προς τον μετασχηματισμό του ΣΥΡΙΖΑ σε κόμμα της Κεντροαριστεράς. Νομοτελειακά, ο ΣΥΡΙΖΑ θα είναι πλέον πιο κοντά στη Σοσιαλδημοκρατία απ’ ό,τι στη ριζοσπαστική Αριστερά. Αναπόφευκτα, αυτό που αποτελούσε ανάθεμα για τον ΣΥΡΙΖΑ, να μην είναι ένα κόμμα αρχηγικό, θα γίνει.

ΑΜΗΧΑΝΙΑ. Αυτό εξηγεί εν πολλοίς την έκδηλη αμηχανία του απελθόντος πρωθυπουργού. Στη συνέντευξή του στον Alpha o Αλ. Τσίπρας επιχείρησε να στοχεύσει και στο αριστερό και στο δεξιό ακροατήριο. Δεν είναι μόνο η αιμορραγία του ΣΥΡΙΖΑ και οι απανωτές αποχωρήσεις στελεχών που προκαλούν προβληματισμό. Κανένας δεν γνωρίζει αν η μεγαλύτερη συσπείρωση (της τάξεως του 70%) που εμφανίζει η ΝΔ σε σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ (50%) και η ματαίωση μεγάλου μέρους του εκλογικού σώματος που πίστευε ότι θα απαλλασσόταν από τον ΕΝΦΙΑ και τη φοροκαταιγίδα ψηφίζοντας τον Τσίπρα θα επαναπατρισθούν στα παλαιά κομματικά μαντριά.

Ομως η αμφίπλευρη διεύρυνση δεν είναι εύκολη υπόθεση, ειδικά όταν επιχειρείς να κλείσεις το μάτι στους μετακινούμενους ψηφοφόρους που είναι περαστικοί από το Κέντρο, αλλά και στους αριστερούς, υποσχόμενος επαναδιαπραγμάτευση του τρίτου Μνημονίου προτού καν αρχίσει η εφαρμογή του.

Δεν είναι τυχαίο που ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης, επιχειρώντας να σηματοδοτήσει το τέλος της δεξιάς στροφής της ΝΔ, επαναλαμβάνει μονότονα ότι η ΝΔ είναι κόμμα του Κέντρου και ότι εκφράζει το Κέντρο που χάθηκε κάπου μεταξύ Μνημονίου 2 και θεωρίας των δύο άκρων του Χρύσανθου Λαζαρίδη. Το ότι η ΝΔ επιβίωσε, αν και με σοβαρές απώλειες και δεν έγινε νέο ΠΑΣΟΚ, σημαίνει ότι κρατά ακόμα δυνάμεις στο Κέντρο.

ΠΙΕΣΕΙΣ. Ομως, η αποκοπή του ΣΥΡΙΖΑ από τροτσκιστικά και όχι μόνο φρούτα του δάσους, που επιβεβαιώνεται με τη διάσπαση και την ομαδική αποχώρηση στελεχών, σημαίνει ότι πλέον ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ επιχειρούν να ψαρέψουν ψηφοφόρους από την ίδια δεξαμενή. Δεδομένου ότι ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να καλύψει τον χώρο ανάμεσα στο ΚΚΕ και στη ΝΔ, μπορεί στα αριστερά του να επιβιώνουν διάφορες μετακομμουνιστικές ομάδες, εκ των πραγμάτων όμως θα πιέσει στα δεξιά του Το Ποτάμι και το ΠΑΣΟΚ.

Το ίδιο, εξάλλου, θα επιχειρήσει και ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης στρίβοντας προς το Κέντρο με στόχο να διευρύνει την εκλογική βάση της ΝΔ. Παρότι στην Κουμουνδούρου αντιμετωπίζουν επισήμως μετά βδελυγμίας την όποια συνεργασία με Το Ποτάμι, αλλά και με τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ που ανήκουν στο «παλιό» κομματικό σύστημα, η εικόνα που διαμορφώνεται αυτή τη στιγμή οδηγεί σε έναν νέο διπολισμό, στον οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ θα εκπροσωπεί την Κεντροαριστερά και η ΝΔ την Κεντροδεξιά με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη συμπίεση των άλλων κομμάτων που ψαρεύουν στο Κέντρο. Από την άλλη, όπως το έθετε έμπειρος αναλυτής, «η απομόνωση των εκατέρωθεν ακραίων και στη ΝΔ και στον ΣΥΡΙΖΑ δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια ομαλοποίηση της κατάστασης και μια κάποια σταθερότητα».

Τούτων δοθέντων, δεν πρέπει να θεωρούνται τυχαίες οι διαρροές ότι το οικονομικό επιτελείο αναζητεί τρόπο για τη μη επιβολή του ΦΠΑ 23% στην ιδιωτική εκπαίδευση. Αφού η απελθούσα κυβέρνηση επέμεινε σχεδόν ιδεοληπτικά στην επιβολή του 23% στα ιδιωτικά σχολεία για να ισοφαρίσει της εντυπώσεις από το 23% στα φροντιστήρια, δεν αποκλείεται να κατάλαβε ότι η επιμονή της δεν θα έθιγε τους κροίσους, ούτε τους ολιγάρχες, αλλά τους εκπροσώπους της μεσαίας τάξης που επιδιώκουν να στείλουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικά σχολεία.