Ο Ερντογάν ποντάρει στις κάλπες

Είναι το νέο στοίχημα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: να μετατρέψει σε πλεονέκτημα τη μεγαλύτερη κρίση που διέρχεται η χώρα του την τελευταία δεκαετία. Θα τα καταφέρει; Οταν ο τούρκος πρόεδρος εμφανίστηκε το 2002 στο πολιτικό προσκήνιο έδωσε μια σειρά από υποσχέσεις που περιέγραφαν μιαν άλλη Τουρκία. Κάποιες από αυτές τις υποσχέσεις τηρήθηκαν. Αλλά τώρα η Τουρκία βρίσκεται και πάλι σε μια κατάσταση που θυμίζει το παρελθόν της. Το κάδρο σήμερα συνθέτουν η πολιτική αστάθεια, η υπέρμετρη βία, ο κυβερνητικός αυταρχισμός, οι απειλές και οι εκφοβισμοί, οι φυλακίσεις δημοσιογράφων, η ανησυχητική επιβράδυνση της οικονομίας, η κατάρρευση του κύρους της χώρας στη διεθνή σκηνή, οι κακές σχέσεις με τις γειτονικές χώρες.

Το σχέδιο. Ο στόχος του Ερντογάν τώρα είναι να σχηματίσει νέα κυβέρνηση μέσω διεξαγωγής μιας νέας εκλογικής αναμέτρησης. Και θα επιχειρήσει να επιτύχει κάτι τέτοιο την ίδια ώρα που τα τουρκικά βομβαρδιστικά επιχειρούν κατά των κούρδων ανταρτών στα σύνορα με τη Συρία. Στην πραγματικότητα, ο τούρκος πρόεδρος κινείται σε πεδίο υψηλού ρίσκου. Οι Κούρδοι δεν είναι το μόνο μέτωπο που έχει ανοίξει. Βρίσκεται συγχρόνως σε ανοικτό πόλεμο με τον πρώην σύμμαχό του, τον πανίσχυρο ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν που ζει εξόριστος στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επιτέθηκε με μανία σε όσους τον αμφισβήτησαν πρώτα ως πρωθυπουργό κι έπειτα ως πρόεδρο – από τους πολιτικούς του αντιπάλους έως τους πολίτες που διαδήλωναν στο Πάρκο Γκεζί. Η μεγαλομανία του τον οδήγησε να χτίσει για τον εαυτό του ένα παλάτι μεγαλύτερο και από τα Ανάκτορα των Βερσαλλιών. Οπως σημειώνει αναλυτής, οι Τούρκοι κοιμήθηκαν ένα βράδυ με πρόεδρο και ξύπνησαν το επόμενο πρωί με σουλτάνο.

Το πολιτικό σχέδιο του προέδρου που έγινε σουλτάνος ήταν να μετατρέψει τη χώρα του σε μια προεδρική δημοκρατία κατά το πρότυπο της Γαλλίας ή των Ηνωμένων Πολιτειών. Αλλά το σχέδιο κατέρρευσε στις 7 Ιουνίου όταν το κυβερνών ΑΚP έχασε την πλειοψηφία στις βουλευτικές εκλογές, για πρώτη φορά έπειτα από μια δεκαετία. Η νέα προσφυγή στις κάλπες θα είναι ουσιαστικά μια προσπάθεια να κερδίσει και πάλι τη χαμένη του πλειοψηφία ώστε να προχωρήσει στη συνταγματική μεταρρύθμιση. Εκλογές δεν έχουν ανακοινωθεί ακόμη. Ωστόσο, η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης συνασπισμού κάνει την προοπτική της κάλπης να φαίνεται αναπόφευκτη. Οπως εξάλλου δηλώνουν στενοί του συνεργάτες, η επιθυμία του Ερντογάν ήταν η προσφυγή στις κάλπες.

Ολα ρευστά. Δύο δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι σε μια νέα εκλογική αναμέτρηση η πλειοψηφία των εδρών του Κοινοβουλίου θα επιτρέψει στο κόμμα του. Τίποτε, όμως, δεν είναι δεδομένο. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι μια νέα προσφυγή στις κάλπες μέσα σε λίγους μήνες μπορεί να ξενίσει τους ψηφοφόρους. «Το ΑΚΡ θα δώσει την εντύπωση ότι οδηγεί τη χώρα σε εκλογές ενώ παραμένουν σε εκκρεμότητα τέτοια ακανθώδη ζητήματα τόσο σε οικονομικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ασφαλείας» επισημαίνει στο πρακτορείο Ρόιτερ ο τούρκος αναλυτής Σινάν Ουλγκιέν.

Η προοπτική των εκλογών, εξάλλου, έχει προκαλέσει διαφωνίες και στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος και μάλιστα σε κορυφαίο επίπεδο.

Κάποιοι τον κατηγορούν ότι η υπερδραστηριότητά του στην προεκλογική εκστρατεία, παρά το γεγονός ότι ο πρόεδρος έχει συνταγματική υποχρέωση πολιτικής ουδετερότητας, ζημίωσε τελικά το AKP. Ο σουλτάνος εξακολουθεί να κάθεται στον θρόνο του. Αλλά ο θρόνος μπορεί να αρχίσει να τρίζει.

Ασχημα νέα από το κόμμα
«Ο Ερντογάν χάνει την επιρροή του στο κόμμα ημέρα με την ημέρα» δηλώνει ανώτερο στέλεχος του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης. «Τα νέα δεν είναι καθόλου καλά γι’ αυτόν» προσθέτει ο ίδιος. Ο τούρκος πρόεδρος, από την πλευρά του, φαίνεται να έχει ξεκινήσει άτυπα τη δική του προεκλογική εκστρατεία.