Η Αριστερά στα χρόνια των social media

Πόσο απέχει ο ρώσος πρίγκιπας και θεωρητικός του αναρχισμού Πιοτρ Κροπότκιν από την ελληνική επικαιρότητα; Ενα στάτους στο facebook δρόμος. «Και αν η αστική κοινωνία παρακμάζει, αν εισήλθαμε σ’ ένα αδιέξοδο απ’ το οποίο δεν μπορούμε να βγούμε δίχως να επιτεθούμε στους παλιούς θεσμούς με φωτιά και τσεκούρι, αυτό συμβαίνει ακριβώς επειδή δώσαμε τόσο μεγάλη σημασία στον υπολογισμό. Επειδή συνηθίσαμε να δίνουμε μόνο για να πάρουμε. Επειδή βάλαμε ως στόχο μας να μετατρέψουμε την κοινωνία σε εμπορική επιχείρηση βασισμένη στη χρέωση και την πίστωση» ήταν το ποστάρισμα που έκανε η Ραχήλ Μακρή στην προσωπική της σελίδα («τοίχο» τον λέμε) στο facebook. Και την αλίευσε από το «Σύστημα της μισθωτής εργασίας» του ρώσου θεωρητικού – αναφέροντας την πηγή της βέβαια.

«Η Ραχήλ ποστάρει Πρίγκιπα Κροπότκιν. Τελικά η Επανάστα βρίσκεται πιο κοντά από όσο νομίζουμε» δεν άργησε να έλθει η «πληρωμένη» απάντηση ενός τρολ στον τοίχο της βουλευτίνας Κοζάνης, ενώ στο twitter ο χρήστης με το ψευδώνυμο «Εndangered Στύσις» ήταν ακόμη πιο σαρκαστικός: «Ο Φουκουγιάμα έπεσε περίπου 30 χρόνια έξω. Το Τέλος της Ιστορίας ήρθε πριν μια ώρα, όταν η Ραχήλ Μακρή πόσταρε Κροπότκιν».

Μόλις πήρατε μια γεύση της νέας εκδοχής των πολιτικών ζυμώσεων στα χρόνια του facebook και του twitter.

ΜΙΑ ΝΕΑ ΓΛΩΣΣΑ. Τα δύο δυναμικά και κυρίαρχα κοινωνικά δίκτυα είναι πια το σπίτι και το μπαλκόνι των πολιτικών μας. Και η Αριστερά, μανούλα σε ζυμώσεις, αντιπαραθέσεις, εκρηκτικούς διαλόγους, φραξιονισμούς και συνθέσεις δεν θα μπορούσε να λείπει από το πανηγύρι των τιτιβισμάτων. Ετσι λέμε στο twitter τα σύντομα κείμενα που έχουν όριο 140 χαρακτήρες. Ούτε από το όργιο των στάτους ή των ποσταρισμάτων. Ετσι λέμε στο facebook τα κείμενα ή τις φωτογραφίες ή τα τραγούδια που αναρτά κάποιος στον προσωπικό του λογαριασμό.

Κάθε παλιός φραξιονιστής ή αγκιτάτορας των καφενείων που σέβεται τον εαυτό του έχει δική του σελίδα. Κάθε βουλευτής ή και υπουργός της «πρώτη φορά Αριστεράς» κρεμάει στο μεγάλο ψηφιακό χωριό τις απόψεις, τα καρφιά του, τον θυμό του, την χαρά του, τις συναινέσεις του. Κάθε διανοούμενος ή πανεπιστημιακός εκθέτει εδώ τις θέσεις του. Οι ιδεολογικές συγκρούσεις έχουν μεταφερθεί στις οθόνες των PC.

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΗΣΗΣ. Και από κοντά η φυλή των δημοσιογράφων χτενίζει από το πρωί λογαριασμούς πολιτικών για ειδήσεις, καταγραφή τάσεων και ρεπορτάζ. Το facebook είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα. Και η σημειολογία εδώ πάει σύννεφο. Ας θυμηθούμε τα αριστερά προφίλ τα ξημερώματα της 12ης Ιουλίου και της συμφωνίας κυβέρνησης και δανειστών. Η φωτογραφία των γενειοφόρων ανταρτών του ΕΛΑΣ που παραδίδουν τα όπλα μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας πήγαινε και ερχόταν εκείνη την ημέρα στα κοινωνικά δίκτυα. Οι πιο ψύχραιμοι έβλεπαν απλώς μια υποχώρηση του Τσίπρα για να σωθεί η χώρα. Οι πιο θυμωμένοι μιλούσαν για «προδοσία». Τις επόμενες ημέρες κατά την ψήφιση των προαπαιτούμενων μέτρων η Μαρία Κανελλοπούλου, βουλευτής Αχαΐας του ΣΥΡΙΖΑ, αναγκάστηκε να κατεβάσει τους λογαριασμούς τους στο facebook. Η πρώην ηθοποιός είχε ψηφίσει τα μέτρα. Και ο τοίχος της είχε γεμίσει σχόλια, όχι ακριβώς πολιτισμένα.  

Οπως στη ζωή και εδώ υπάρχουν οι αριστεροί σταρ. Οι συνήθεις ύποπτοι που προκαλούν ή βγάζουν ειδήσεις με τη δράση τους στα social media. Και δεν μιλώ μόνο και προφανώς για τον Πρωθυπουργό που διατηρεί λογαριασμούς στα νέα μέσα. Αλλά και για βουλευτές ή πολιτευτές ή και υπουργούς που συχνά γίνονται viral με αυτά που μοιράζονται και γράφουν.

Ραχήλ Μακρή. Βαγγέλης Διαμαντόπουλος. Γιάνης Βαρουφάκης. Δημήτρης Παπαδημούλης. Νίκος Παππάς. Παύλος Πολάκης. Είναι μερικοί μόνο από τα στελέχη του αντι-Μνημονίου ή της Αριστεράς που διατηρούν μια πυκνή σχέση με twitter ή facebook. Οι απόψεις τους αναπαράγονται ή κοινοποιούνται. Είτε ως καρφιά είτε ως διαρροές για τις περαιτέρω κινήσεις της κυβέρνησης. Και εδώ συχνά δεν αποφεύγεται ο προσωπικός τόνος. Ο συχνός λυρισμός. Αλλά και η μάχη των συμβόλων και της εικόνας αφού τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν και την πιο σύγχρονη οδό για να κατοχυρώσεις και να φτιάξεις το προφίλ σου. Συχνά διά της λοξής οδού της πρόκλησης.

Ο Νίκος Παππάς τουιτάρει την φωτογραφία του μέσα από το αεροπλάνο μαζί με τον Τσίπρα και τον Γαβριήλ Σακελλαρίδη. Ταξιδεύουν προς τη Ρίγα της Λετονίας και την τότε Σύνοδο Κορυφής. Κουβεντιάζουν πυρετωδώς. Αν το μέσο είναι το μήνυμα κατά Μακ Λούαν, εδώ το μέσο είναι πια και ο καθρέφτης προθέσεων και ζυμώσεων. Ο φακός που μπαίνει οικειοθελώς ανάμεσα στην πολιτική και στην καθημερινότητα και φτιάχνει το άβαταρ του καθενός. Βέβαια και επειδή τα γραπτά μένουν, πάλι ο Παππάς μπήκε στο στόχαστρο προσφάτως για τον εξής λόγο: ήταν ακόμη 11 Φεβρουαρίου. Είχε τουιτάρει τότε: «Γελάω με αυτούς που ονειρεύονται κωλοτούμπες. Λίγη αναμονή». Τα αριστερά τρολ του Διαδικτύου δεν ξεχνούν ποτέ. Και κυρίως κάνουν print screen (τυπώνουν στην οθόνη) το κάθε βαρύγδουπο μήνυμα των πολιτικών. Και το αναδημοσιεύουν όταν πρέπει.

ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ. Δεν είναι λίγες οι φορές που το ίδιο το μέσο γίνεται είδηση. Ο Πάμπλο Ιγκλέσιας των Podemos πριν από τρεις ημέρες φάνηκε πως κατεβάζει την κοινή φωτογραφία του με τον Αλέξη Τσίπρα. Πολλοί το ερμήνευσαν ως δυσαρέσκεια του ισπανού ηγέτη με τη συστημική μετάλλαξη του έλληνα Πρωθυπουργού. Ο ίδιος ο Πάμπλο έσπευσε να διαψεύσει, ανεβάζοντας πάλι τη φωτογραφία τους. «Syriza Podemos Venceremos!» κατέληγε το νέο του μήνυμα. Η διάδραση με το κοινό είναι επίσης ένα από τα νέα στοιχεία. Ακόμη και η διάδραση θυμού. Ανατρέξτε για παράδειγμα στον τοίχο του νυν υφυπουργού Εσωτερικών Παύλου Πολάκη και δείτε πώς τον εγκαλεί το εκλογικό του ακροατήριο – και όχι μόνο – για την ψήφιση της συμφωνίας. Χρήστης του facebook, επίσης, προσφάτως πρότεινε στον Πολάκη να πάει στη Λέρο για να πιάσει φοροφυγάδες! Είναι συχνά πολύ κοντά στην παραίσθηση άνθρωποι που θεωρούν πως επιδρούν στο κυβερνητικό έργο μέσω των νέων μέσων. Ο σφακιανός πολιτικός πάντως είναι ένα από εκείνα τα άβαταρ που βγάζουν ειδήσεις αφού δεν μασάει τα λόγια του και συχνά γίνεται viral ενώ συχνά σχολιάζει την επικαιρότητα και με μαντινάδες.

O σταρ των ημερών Γιάνης Βαρουφάκης δεν θα μπορούσε να λείπει από τα κοινωνικά δίκτυα. Θαμώνας και φανατικός του twitter, τιτιβίζει σε καθημερινή βάση. Σχεδόν πάντα στα αγγλικά. Ακόμη και όσο ήταν υπουργός, ένα κομμάτι της πολιτικής του δράσης – πλην των συνεντεύξεων – παραγόταν εδώ.

Η Αριστερά βέβαια έχει τα δικά της προσφιλή θέματα και στα νέα πεδία. Η επετειολαγνεία και ο λυρισμός δεν λείπουν. Μαζί με το χιούμορ και τον θυμό. Οταν ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Βαγγέλης Διαμαντόπουλος για παράδειγμα είπε «καλή αντάμωση στα γουναράδικα» το 2013, μεταγενέστερα χρήστης του twitter το θυμήθηκε και απάντησε αναλόγως: «Τελικά το ραντεβού στα γουναράδικα ήταν στον Χουντάλα». Αν πάντως ξεχωρίζαμε τα αγαπημένα θέματα ή λέξεις της Αριστεράς στο νέο ψηφιακό καφενείο αυτά θα ήταν: Αποστασία, Ιουλιανά, Πραξικόπημα, Κωλοτούμπα, Μνημόνιο, Βάρκιζα, Εμφύλιος, 1989, Διάσπαση.  

«Αν ο Λαφαζάνης ρίξει την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ θα συμβεί αυτό που ζητούσε ο Αλέξης όταν ήταν αντιπολίτευση. Κυβερνητικοί βουλευτές σε αποστασία» έγραψε πικρόχολα ο «Τέμπορας ο Μόρες» με αφορμή τα εσωκομματικά του ΣΥΡΙΖΑ. Εδώ, για να αποκωδικοποιήσουμε λίγο ακόμη τα πράγματα οφείλουμε να προσθέσουμε τον όρο hashtag. Σύμβολο και ετικέτα (tag) μαζί, μας κάνουν μια κατηγοριοποίηση δημοσιεύσεων και συζητήσεων. Για παράδειγμα, αν αναζητήσεις τον όρο mnimonio 3 στο twitter θα σου βγάλει όλα τα τουίτ που αφορούν το θέμα.   

«Ορίστε βαρέθηκε ο Αλέξης στην Ερεικούσα και είπε να μαζέψει την ολομέλεια να ψηφίσει #mnimonio3 και γρήγορα», έγραψε ο χρήστης «sfyrodrepano» για παράδειγμα και επί τη ευκαιρία να πούμε πως από το πανηγύρι της Αριστεράς στα σόσιαλ μίντια λείπει επίσημα το ΚΚΕ για προφανείς λόγους περιφρούρησης των δυνάμεών του (αν και πολλά μέλη του διατηρούν λογαριασμούς). Ενα ακόμη δημοφιλές hashtag στο twitter ήταν το «πρώτη φορά Αριστερά». «Ούτε ο Μίμης ο Ανδρουλάκης ούτε η Μαρία η Δαμανάκη δεν ονειρευόντουσαν τέτοια» τιτίβισε ο «ΡιζοσπαστικόΜνημόνιο». Πάντως, η συμφωνία της 12ης Ιουλίου και το νέο πρόγραμμα της χώρας φαίνεται πως ανακάτεψε την τράπουλα του συσχετισμού σε facebook και twitter. Αριστεροί όλων των αποχρώσεων που είχαν στηρίξει κριτικά την κυβέρνηση, αποστασιοποιήθηκαν ή πέρασαν στην πολεμική. Νέες φωνές της κυβερνητικής γραμμής πήραν κεφάλι, όπως το στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Ζαχαριάδης που είναι θαμώνας του twitter. Παράλληλα, εξασθένησε το ψηφιακό μέτωπο κατά του νεοφιλελευθερισμού (των «φιλελέ») και κατά των «Μένουμε Ευρώπη» αφού η νέα συμφωνία σκόρπισε την αμηχανία στα αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ. Χαμένοι στη μετάφραση αναζητούν όλοι το σχέδιο της επόμενης ημέρας. Ώς τότε, συχνά, ποστάρουν και τραγούδια ή ρήσεις θεωρητικών. Ραντεβού στα τουιτεράδικα.