[Γνώμη] Ο Αλέξης εκπαιδεύεται

Μετά την ολοκλήρωση του νέου Μνημονίου σκέφτομαι τι βιβλία θα έκανα δώρο – εάν είχα τη δυνατότητα – στον Αλέξη Τσίπρα, σε μια προσπάθεια να καταστεί από ευφυής, που οπωσδήποτε είναι, σε σοφό (ή σοφότερο). Εκτιμώ ότι οπωσδήποτε κάτι έχει διαβάσει από Μαρξ. Περισσότερο φαίνεται να έχει εντρυφήσει στον Λένιν και πάντως στον Μακιαβέλι, τις «οδηγίες» του οποίου ακολουθεί ως άλλος Πρίγκιπας, περισσότερο ευρηματικά απ’ ό,τι οι αντίπαλοί του, εντός ή εκτός ΣΥΡΙΖΑ. Από τους έλληνες κλασικούς δεν έχω την αίσθηση ότι θα μπορούσε ως άλλος «νέος με υγείαν αρίστην» να αναφωνήσει ότι «ξέρω και παραξέρω Αριστοτέλη, Πλάτωνα / τι ρήτορας, τι ποιητής, τι ό,τι κι αν πεις». Από τους νεοέλληνες κορυφαίους στοχαστές εν ζωή υποθέτω ότι έχει διεξέλθει κάποιες κατανοητές σελίδες του Κ. Τσουκαλά (ο οποίος κοσμεί την Κοινοβουλευτική του Ομάδα) και μάλλον καμία από τον Ν. Μουζέλη (πολύ σοσιαλδημοκράτης και ευρωπαϊστής). Αλλά οπωσδήποτε διαβάζει τον Αντ. Λιάκο (άλλωστε, παρέπεμψε και στα γραπτά του, στην ομιλία του για την Ευρώπη που εκφώνησε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών). Και μάλλον η εμπειρία τον βοήθησε να παρακάμψει τον Ζίζεκ.

n Με βάση τα παραπάνω, θα έκανα στον Αλ. Τσίπρα τα εξής βιβλία – δώρα: Πρώτον, το έργο του Kαρλ Πόπερ «Η ανοιχτή κοινωνία και οι εχθροί της». Δεν φαίνεται να το έχει διαβάσει καθώς ο Πόπερ θεωρείται φιλελεύθερος. Η «Ανοιχτή κοινωνία…» με την κριτική που ασκεί στα έργα του Πλάτωνα, του Χέγκελ, του Μαρξ επιτρέπει, έστω και εν μέρει διαφωνώντας,  την κατανόηση των κινδύνων και πόσο εύκολα μπορεί κανείς να οδηγηθεί στην ολοκληρωτική κοινωνία ασπαζόμενος επιφανειακά θεωρήματα «επιστημονικού ιστορικισμού». Το βιβλίο αυτό είναι η πιο συστηματική υπεράσπιση της ανοιχτής κοινωνίας και της δημοκρατίας. Και είναι χρήσιμο επειδή αυτό που σήμερα υφέρπει στην ελληνική κοινωνία ως  απειλή είναι ακριβώς ο κίνδυνος του ολοκληρωτισμού σε διάφορες εκδοχές του. Και ο Πρωθυπουργός πρέπει να ξέρει.

n Το δεύτερο βιβλίο που θα επέλεγα θα ήταν ένα έργο για την Ευρώπη, για την οποία ο Αλέξης Τσίπρας έχει (επιεικώς) πολύ απλοϊκή εικόνα για το πώς λειτουργεί ή και, κυρίως, πώς αλλάζει. Οχι με δονκιχωτικές, μεσσιανικού τύπου εκστρατείες, αλλά με στρατηγική, σχέδιο, συμμαχίες (τα 3 Σ). Κάτι που γνώριζε άριστα ένας όντως μεγάλος Ευρωπαίος, ο Ζακ Ντελόρ. Ως εκ τούτου, θα χάριζα στον Πρωθυπουργό τα «Απομνημονεύματα» του Ντελόρ, έργο εξόχως διδακτικό και χρήσιμο.

n Τέλος, για την ουσία, τις αντιφάσεις ή και τη ματαιότητα της εξουσίας, θα του πρόσφερα  τον «Μάκβεθ» του Σαίξπηρ, επισημαίνοντας ιδιαίτερα τον στίχο: «Life’s but a walking shadow».

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών