[Κραυγές και ψίθυροι] Για τη δημοκρατία

Η δημοκρατία είναι το καλύτερο πολίτευμα – ακόμη και έτσι όπως το είχε πει ο Τσόρτσιλ, ότι δηλαδή είναι το χειρότερο αν εξαιρέσεις όλα τα άλλα. Στο πλαίσιο της δημοκρατίας, λοιπόν, καλούμαστε την ερχόμενη Κυριακή να ψηφίσουμε σε ένα δημοψήφισμα που το διακύβευμά του είναι η επιτομή της διχαστικής ασάφειας. Εστω κι έτσι όμως, η δημοκρατία είναι το καλύτερο πολίτευμα.

Από την ανακοίνωση του δημοψηφίσματος και στο όνομα της ελεύθερης έκφρασης του λαού είδα δάχτυλα να κουνιούνται διδακτικά ή απειλητικά, άκουσα πολλά «μη» και «κοίτα ποιος μιλάει», κατέγραψα την προεξόφληση του αποτελέσματος, διέκρινα συλλογική πίστη σε ατομικά ψέματα, αντιλήφθηκα την προπαγάνδα. Παρατήρησα πως ο φόβος μπορεί, στο ίδιο ιδεολόγημα, άλλοτε να επιστρατεύεται ως απειλή και άλλοτε να ξορκίζεται ως δαιμόνιο. Παρατήρησα πώς δαιμονοποιείται η ανασφάλεια. Προσωπικά, κατηγορήθηκα γιατί δεν με γοητεύουν τα άκρα αλλά και γιατί με υποψιάζει το «όλοι μαζί», αφού οι πολύ υψηλές συσπειρώσεις παραπέμπουν σε ολοκληρωτικά καθεστώτα. Εστω κι έτσι όμως, η δημοκρατία είναι το καλύτερο πολίτευμα.

Ακόμη κι αν δίνει άλλοθι σε φασιστικά μορφώματα, ακόμη κι αν επιτρέπει την πλήρη αυθαιρεσία ως προς την ερμηνεία της, όπως το είπε στη συνεδρίαση του Σαββάτου η ΠτΒ: «Εχουμε την ελευθερία του λόγου αλλά δεν μπορούμε να λέμε και ό,τι θέλουμε». Εστω κι έτσι όμως, είναι το καλύτερο πολίτευμα. Γιατί, κατά τον Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ, η δημοκρατία υπάρχει εκεί όπου ένας πολίτης έχει το δικαίωμα να πει ελεύθερα ακόμη και ότι δεν υπάρχει δημοκρατία.