«…και αυτό θα είναι η αρχή της εξόδου»

Ο σκεπτικισμός είναι διάχυτος. Ελάχιστοι συμμερίζονται στο Βερολίνο τις εκτιμήσεις της Αθήνας ότι η διαπραγμάτευση βρίσκεται λίγο πριν από το κλείσιμο και, πάντως, όχι στο πνεύμα που το εννοεί η ελληνική κυβέρνηση. Η απόσυρση του Γιάνη Βαρουφάκη από την πρώτη γραμμή της διαπραγμάτευσης έγινε θετικά αποδεκτή αλλά δεν υπάρχουν αυταπάτες για τη δυσκολία των συνομιλιών. «Συχνά εξαγγελλόταν ότι θα γίνει αξιόπιστη διαπραγμάτευση αλλά δεν έγινε. Είμαι, λοιπόν, επιφυλακτικός, και ελπίζω ότι στο τέλος θα υπάρξει συμφωνία», λέει στα «ΝΕΑ» ο Κλέμενς Φουέστ, πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών Οικονομικών Μελετών ZEW, μέλος σήμερα και πρόεδρος μέχρι το 2010 του Επιστημονικού Συμβουλίου του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών.

Η διάσταση των δύο πλευρών είναι ακόμα μεγάλη. «Δεν υπάρχει δανειακό πρόγραμμα χωρίς προϋποθέσεις μεταρρυθμίσεων τις οποίες πρέπει να δεχθεί η κυβέρνηση και να ψηφιστούν από τη Βουλή», λέει ο Φουέστ. Οι εξαγγελίες μεταρρυθμίσεων δεν αρκούν πλέον για να εκταμιεύσει η Ελλάδα το υπόλοιπο της δόσης. «Πρέπει και να υλοποιηθούν για να ρεύσει χρήμα», τονίζει.

Αυτή είναι και η θέση του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών. Για τη στήριξη της Ελλάδας μετά τον Ιούνιο, ο Φουέστ λέει ότι «αν βρεθεί τώρα μια συμφωνία με την ελληνική κυβέρνηση, μπορεί να φανταστώ ένα συμπληρωματικό πρόγραμμα στην ίδια μορφή». «Αλλά το πρώτο βήμα είναι να κλείσει το τρέχον πρόγραμμα» συμπληρώνει και «αυτό από μόνο του είναι ήδη δύσκολο». Πόσω μάλλον η διαπραγμάτευση για το νέο πρόγραμμα από τον Ιούλιο με τις ανάγκες της Ελλάδας στα 30-40 δισ. ευρώ. Ενα τέτοιο πρόγραμμα πρέπει να περάσει και από τη γερμανική Βουλή. «Η Μέρκελ είναι αδύνατο να πάρει αυτή τη στιγμή πλειοψηφία», επισημαίνει ο Φουέστ, «ούτε θα το επεδίωκε με τα σημερινά δεδομένα». Η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να δώσει μήνυμα συνεργασίας που θα είναι «παραπάνω από μία απλή υπόσχεση».

Τα σενάρια. Και αν δεν κλείσει το τρέχον πρόγραμμα; «Τότε βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητα νερά», απαντά ο Φουέστ. «Υπολογίζω ότι η ελληνική κυβέρνηση κάποια στιγμή θα υποχρεωθεί να καταφύγει σε άλλα μέσα για τις υποχρεώσεις της, π.χ. χρεόγραφα ΙΟU, με τα οποία θα εξυπηρετηθούν οι τράπεζες ή θα πληρωθούν μισθοί και συντάξεις. Αυτό θα προκαλούσε μεγάλη αναταραχή, η πιθανότερη συνέπεια θα είναι να επιστρέψει η Ελλάδα σε δικό της νόμισμα. Η κυκλοφορία των χρεογράφων κάποια στιγμή θα οδηγήσει στην επιστροφή σε εθνικό νόμισμα. Το πρόβλημα με το παράλληλο νόμισμα είναι ότι δεν θα το αποδέχεται ο κόσμος. Αν η κυβέρνηση αποφασίσει να μην πληρώνει με ευρώ αλλά με χρεόγραφα, θα είναι ουσιαστικά η αρχή της εξόδου από το ευρώ» λέει ο Φουέστ.

«Αν δεν βρεθεί συμφωνία, ελπίζω ότι οι εταίροι θα αποφασίσουν από κοινού με την Ελλάδα πώς θα οργανωθεί μια έξοδος από το ευρώ αλλά παραμονή της χώρας στην ΕΕ», συνεχίζει ο Φουέστ. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό; «Να μπουν έλεγχοι στην κίνηση κεφαλαίων, να αποφασιστεί ένα νέο κούρεμα του χρέους και να ληφθούν μέτρα ώστε να παραμείνει η Ελλάδα στην ΕΕ και να μετριαστούν οι συνέπειες της εξόδου από το κοινό νόμισμα».

Και από την πλευρά των πιστωτών υπάρχει η επιθυμία να καταβληθεί κάθε προσπάθεια για να κρατηθεί η Ελλάδα στο ευρώ, διαπιστώνει ο Φουέστ, «αλλά όχι με κάθε τίμημα».

Ο χρόνος δεν μετράει πλέον σε μήνες αλλά σε εβδομάδες. Ο γερμανός οικονομολόγος υποστηρίζει ότι οι επόμενες κυρίως εβδομάδες θα είναι πολύ κρίσιμες. «Εάν η ελληνική κυβέρνηση δεν μετακινηθεί», λέει, «φοβούμαι ότι το αποτέλεσμα θα είναι η έξοδος της Ελλάδας. Και αυτό θα ήταν πολύ λυπηρό».