Οι εκδότες συναντούν το κοινό τους

Οι σοβαρές εκθέσεις βιβλίου – όχι τα παζάρια, δηλαδή – διατηρούν την αξία τους παρά τις ραγδαίες αλλαγές που έχει επιφέρει η τεχνολογία στην αγορά του βιβλίου. Είναι γεγονός ότι πέρα από την Εκθεση της Φρανκφούρτης, τη μεγαλύτερη διεθνή έκθεση βιβλίου στον κόσμο, όπου οι εκδότες πηγαίνουν για να δουν από κοντά τη φάτσα των στενότερων ξένων συνεργατών τους, η εμπορική σημασία των διεθνών εκθέσεων για έναν εκδότη έχει ουσιαστικά εκμηδενιστεί. Τα νέα ξένα βιβλία μπορεί να τα δει αναλυτικά στα σάιτ των συναδέλφων του, όποιο κείμενο τον ενδιαφέρει μπορεί να ζητήσει να το δει και του το στέλνουν σε λίγα λεπτά, αν θέλει να αγοράσει ή να πουλήσει έναν τίτλο μπορεί και αυτό να το κάνει με μια ηλεκτρονική φόρμα και με λειτουργίες e-banking από τον υπολογιστή του γραφείου του.

Ομως οι εκθέσεις αυτές, με τον εορταστικό τους χαρακτήρα, δεν έχουν μόνο εμπορικό ρόλο. Εχουν και έναν ρόλο συμβολικού ραντεβού τού αναγνώστη με την πηγή της ανάγνωσης, έναν ρόλο συμβολικής επιβεβαίωσης της αξίας του βιβλίου και της θέσης του στη ζωή μας και, για τους λιγότερο εξοικειωμένους, έναν ρόλο παιδευτικό καθώς τους δίνουν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με έναν ολόκληρο κόσμο που τους διέφευγε και που σε μια έκθεση τον έχουν με έναν τρόπο μπροστά τους.

Γι’ αυτό ακριβώς και αυτού του τύπου οι εκθέσεις, διεθνείς ή όχι, συνοδεύονται από ποικιλία συζητήσεων, εκδηλώσεων και δράσεων: ώστε να κάνουν χειροπιαστή την άυλη αξία ενός βιβλίου. Να μπορέσει να δει κανείς τον άνθρωπο που το έγραψε, αλλά κυρίως να ακούσει τις προεκτάσεις των όσων έγραψε, τον απόηχο της σκέψης και της λειτουργίας του στη δημόσια σφαίρα. Και γι’ αυτό, επίσης, δεν έχουν καταργηθεί: η Φρανκφούρτη συνεχίζει να είναι στο επίκεντρο, αλλά οι εκθέσεις του Λονδίνου, του Παρισιού και δεκάδων άλλων πόλεων συνεχίζουν κανονικά τη λειτουργία τους.

Ευκαιρία

Ειδικά για τη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης, που ανοίγει ξανά τις πύλες της την Πέμπτη για δωδέκατη φορά (και που είναι από το 2006 μέλος του Κλαμπ Διεθνών Εκθέσεων Βιβλίου), υπάρχει κάτι ακόμα: οι έλληνες εκδότες έχουν εκεί μια μοναδική ευκαιρία να έρθουν σε άμεση επαφή με τους αναγνώστες των βιβλίων τους. Καθώς πρόκειται για έκθεση ανοιχτή στο κοινό και γίνονται και πωλήσεις βιβλίων, κάθε εκδότης βλέπει μπροστά του τον «πελάτη» του, μιλάει μαζί του, έρχεται ενώπιος ενωπίω με τις ειδικές απαιτήσεις του δικού του κοινού. Γι’ αυτό και παρά τη δυσπραγία οι περισσότεροι εκδότες θα είναι ξανά εκεί. Για την ακρίβεια, αποφάσισαν να δώσουν το «παρών» 158 εκδότες, μεταξύ των οποίων και οι περισσότεροι μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι (πλην των εκδ. Ψυχογιός και Μεταίχμιο).

Και αυτό παρά το γεγονός ότι η Εκθεση οργανώθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή. Τόσο η διάλυση του ΕΚΕΒΙ από την προηγούμενη κυβέρνηση όσο και η οικονομική ασφυξία που έχει προκληθεί στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης μετά την κυβερνητική αλλαγή καθιστούσαν αβέβαιη τη συνέχιση του θεσμού.

Το υπουργείο Πολιτισμού, παρά το γεγονός ότι δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως οι σχεδιασμοί του στον χώρο του βιβλίου (υπάρχουν ωστόσο πληροφορίες για επανασύσταση ενός πιο «σφιχτού» Εθνικού Κέντρου Βιβλίου), έδωσε το πράσινο φως και η Εκθεση πραγματοποιείται. Την ευθύνη έχει το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού (σε συνεργασία με την Helexpo, τους έλληνες εκδότες και τον Δήμο Θεσσαλονίκης) που έχει απορροφήσει ένα πολύ μικρό μέρος του προσωπικού του διαλυθέντος ΕΚΕΒΙ, το οποίο και διαθέτει την απαραίτητη εμπειρία για να την οργανώσει – κύρια υπεύθυνη είναι η Νόπη Χατζηγεωργίου. Κάπως έτσι, αναθέτοντας στους εκδοτικούς οίκους το κύριο βάρος της οργάνωσης των εκδηλώσεων – όπως άλλωστε γινόταν πάντα -, θα πραγματοποιηθούν συνολικά σχεδόν 200 εκδηλώσεις σε τέσσερις μέρες.

Ο περσινός προγραμματισμός προέβλεπε τιμώμενη χώρα την Ισπανία, ωστόσο δεν υπήρχε πια το χρονικό περιθώριο να υλοποιηθεί αυτό. Μετατίθεται για του χρόνου, φέτος όμως θα πάρουμε μια πρόγευση μέσω ενός αφιερώματος στην ιβηροαμερικανική λογοτεχνία. Στο πλαίσιο του οποίου θα δούμε, με τη συνεργασία πολιτιστικών ιδρυμάτων των επιμέρους χωρών, συγγραφείς – κυρίως της νέας γενιάς – από Ισπανία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Κολομβία. Ανάμεσά τους ο Αργεντινός Ντάμιαν Ταμπαρόφσκι (στα ελληνικά κυκλοφορεί η «Ιατρική αυτοβιογραφία» του, βιβλίο γραμμένο με χιούμορ για τις περιπέτειες της Αργεντινής με το ΔΝΤ), ο ισπανός ελληνιστής Πέδρο Ολάγια, ο πρώην διευθυντής του Ινστιτούτου Θερβάντες στην Αθήνα, Καταλανός Εουσέμπι Αγένσα.

Προσκεκλημένοι

Ξένοι συγγραφείς θα υπάρχουν κι άλλοι, προσκεκλημένοι ξένων ινστιτούτων ή πρεσβειών. Συνολικά θα εκπροσωπηθούν 19 χώρες, με πιο γνωστό συγγραφέα τον Ουκρανό Αντρέι Κούρκοφ. Η Ρωσία θα παρουσιάσει τρεις συγγραφείς, ανάμεσά τους την πεζογράφο Ολγα Σλαβνίκοβα που έχει μεταφραστεί διεθνώς, η Γαλλία τον ελληνιστή ιστορικό Ολιβιέ Ντελόρμ και τον φιλόσοφο Ιβ – Σαρλ Ζαρκά.

Στο πλαίσιο της Εκθεσης θα τιμηθεί, μέσω ειδικών εκδηλώσεων, η μνήμη του Μανόλη Αναγνωστάκη, θα υπάρξει επίσης αφιέρωμα στον κριτικό, δοκιμιογράφο και ποιητή Ζήσιμο Λορεντζάτο, ενώ θα παρουσιαστεί μια ενότητα δράσεων με τίτλο «Βιβλίο και τέχνες» (μουσική, ντιζάιν, κινηματογράφος) με τη συνεργασία εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των Κινηματογραφικών Φεστιβάλ Δράμας και Θεσσαλονίκης. Οσο για την «Παιδική και εφηβική γωνιά» που επιμελείται, όπως πάντα, η Εφη Γεροκώστα, πρόκειται να υποδεχθεί 1.500 μαθητές σε περίπου 60 εκδηλώσεις.

Τα περιοδικά προτείνουν
2ο Φεστιβάλ Νέων Λογοτεχνών
Το 2ο Φεστιβάλ Νέων Λογοτεχνών (επιμέλεια: Πωλίνα Γουρδέα) αποτελεί οπωσδήποτε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της Εκθεσης. Κυρίως για την πρωτοτυπία του γεγονότος ότι τους συμμετέχοντες δεν επέλεξαν οι διοργανωτές, αλλά περιοδικά του βιβλίου, έντυπα και διαδικτυακά. Ετσι το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει νέους λογοτέχνες τους οποίους προτείνουν μερικά από τα πιο νεανικά και ζωντανά κύτταρα του χώρου του βιβλίου. Αναλυτικά οι συμμετέχοντες είναι: Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Ορφέας Απέργης, Βορδός Βαλάντη, Χρήστος – Αρμάντο Γκέζος, Θάνος Γώγος, Αρίστη Ζαΐμη, Κατερίνα Ζησάκη, Χρίστος Κυθρεώτης, Ελευθερία Κυρίτση, Δήμητρα Κωτούλα, Λουκάς Λιάκος, Κωνσταντίνος Μελισσάς, Δημήτρης Ξυδερός, Βασιλεία Οικονόμου, Κλεομένη Παπαϊωάννου, Μαριλένα Παπαϊωάννου, Ακης Παπαντώνης, Πέτρος Σκυθιώτης, Δημήτρης Στενός, Στέργιος Τσακίρης, Θωμάς Τσαλαπάτης, Μαρία Φίλη, Ούρσουλα Φώσκολου. Και τα περιοδικά που τους πρότειναν: «Ο Αναγνώστης», «Bookbar», «Bibliotheque.gr», «Bookpress», «Diastixo.gr», «Ενεκεν», «Εντευκτήριο», «Θράκα», «Intellectum», «Κλεψύδρα», «Μανδραγόρας», «Νέα Εστία», «Οδός Πανός», «Ποιείν.gr», «Τα Ποιητικά», «Ποιητική», «Poema», «Poeticanet.gr», «Η Στέπα», «Φρμκ», «Ο Φαρφουλάς», «Φρέαρ», «Vakxikon».

info
12η Διεθνής Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, 7-10 ΜαΐουHelexpo, περίπτερα 13 και 15