[Εναλλακτικά] Ο «Γυάλινος κόσμος» του νεοφολκλόρ

Ο λαϊκός Γιώργος Μαργαρίτης, ο πιο έντεχνος Γιάννης Κότσιρας και ο pop λυράρης Μάνος Πυροβολάκης σε ένα τραπέζι περιμένουν τηγανητά καλαμαράκια, ενώ στην οθόνη της τηλεόρασης εμφανίζεται ο μεγαλύτερος έλληνας τραγουδιστής Καζαντζίδης να λέει τον «Γυάλινο κόσμο». «Θα σου δώσω μια να σπάσεις, αχ βρε κόσμε γυάλινε». Οι συμπαθείς και καλοί καλλιτέχνες κρατούν από ένα μουσικό όργανο (μπουζούκι, κιθάρα, λύρα) σε μια σημειολογική εκπροσώπηση των μουσικών κόσμων της χώρας, η ταβέρνα με την πέργκολα όπου κάθονται βλέπει στη θάλασσα και όλα καταλήγουν σε γλέντι. Ώς εδώ όλα ωραία, το σκηνικό που περιέγραψα είναι από τηλεοπτική διαφήμιση μερικών δευτερολέπτων και η ζωή προχωρά χωρίς να λογαριάζει τη δική μας τη μελαγχολία. Είναι όμως έτσι; Στον βαθμό που η διαφήμιση ή η εικόνα είναι σήμερα και η κυρίαρχη εκδοχή της πραγματικότητας, το θέμα σηκώνει λίγο περισσότερη σημειολογική ανάλυση. Η παραπάνω εικόνα, ας πούμε, ανακυκλώνει το φολκλόρ και αναπαράγει όλα τα στερεότυπα μιας ηλιόλουστης, περήφανης και φτωχής χώρας. Δύσκολα τα πράγματα, αλλά θα επιζήσουμε. Σωστό. Τι γίνεται όμως όταν αυτή η ρομαντική επιθυμία γίνεται η κύρια ύλη για το κυρίαρχο ιδεολόγημα που με τη σειρά του γίνεται η κύρια ύλη για την αναπαραγωγή της μίας και μόνης αλήθειας; Η παραπάνω εικόνα ας πούμε, που έχει κάτι από τα έγχρωμα 70s και την κουλτούρα τού «λίγο κρασί, λίγο θάλασσα και το αγόρι μου», εντάσσεται πια σε μια νέα φολκλόρ κυριαρχία που στο έδαφός της τέμνεται μια τουριστική ματιά στα πράγματα με ολίγη από καταφρόνια.

Τα απόνερα του Ζορμπά και των Ολυμπιακών Αγώνων είναι εδώ γύρω μας και τα παραδείγματα είναι πολλά για μια χώρα που διψάει για λυρισμό και θυμώνει αν της τον στερήσεις. Προσφάτως, ας πούμε, 150 άνθρωποι χόρεψαν χασάπικο στην περήφανη Μύκονο υπό τους ήχους μουσικής του Μίκη. Πριν από δύο χρόνια εκατοντάδες Κρητικοί χόρεψαν πεντοζάλη από τη μία άκρη του περήφανου νησιού στην άλλη. Κι αν μέχρι μια εποχή προτάσσονταν στις παραπάνω εικόνες – ιμάντες μιας φολκλόρ ιδεολογίας η ευμάρεια και το θαύμα της μικρής χώρας, σήμερα το φολκλόρ προσαρμόστηκε στους ρυθμούς της φτώχειας και τα αισιόδοξα άσματα έδωσαν τη θέση τους στα έπη των κατατρεγμένων.

Το νεοφολκλόρ λοιπόν (που δεν έχει σχέση με το πραγματικά λαϊκό που συνάμα είναι και αριστοκρατικό) σήμερα μοιάζει υπόκωφα να πλημμυρίζει το σαλόνι του σπιτιού μας. Και τα συρτάκια δεν θα μας αφήνουν να ακούμε την πραγματικότητα.