Η επόμενη ημέρα στα μέσα ενημέρωσης

Ενα καινούργιο σχέδιο που θα περιλαμβάνει τρία σκέλη ώς την ολοκλήρωσή του σε βάθος εξαμήνου επεξεργάζεται σύμφωνα με πληροφορίες το κυβερνητικό επιτελείο, ώστε να επανακαθορίσει πλήρως το πλαίσιο λειτουργίας του συνόλου των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην Ελλάδα. Το πλάνο του Μεγάρου Μαξίμου για την επόμενη ημέρα στα ραδιοτηλεοπτικά μέσα και στον Τύπο έχει αναλάβει να φέρει εις πέρας ο υπουργός Επικρατείας Νίκος Παππάς. Οπως υποστηρίζουν κορυφαίοι κυβερνητικοί παράγοντες: «Τα μέσα αποτελούν κομμάτι του καταρρέοντος πολιτικού συστήματος και αποτελεί πολιτική και δημοκρατική υποχρέωση να μπει τάξη με κάθε κόστος». 
Το πρώτο σκέλος του σχεδίου ολοκληρώθηκε με την κατάθεση και την υπερψήφιση του νομοσχεδίου για την επαναλειτουργία της ΕΡΤ. Αναμένεται να ακολουθήσει η προκήρυξη του νέου διαγωνισμού για τις τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές συχνότητες, ενώ θα ετοιμαστεί το καινούργιο νομικό πλαίσιο για τα οικονομικά των επιχειρήσεων μέσων μαζικής ενημέρωσης.

Το νέοραδιοτηλεοπτικό πεδίο

 Η ρύθμιση του καθεστώτος αδειών ραδιοτηλεοπτικών συχνοτήτων είναι η επόμενη κίνηση στην οποία αναμένεται να προβεί η κυβέρνηση. Στο Μαξίμου θεωρούν πως το καθεστώς των προσωρινών αδειών που ισχύει μέχρι σήμερα πρέπει να εκλείψει αμέσως. Παρότι γίνεται σχεδόν από όλους αποδεκτό πως η ιστορία των προσωρινών αδειών – διαρκεί εδώ και σχεδόν 25 χρόνια – χρησιμοποιήθηκε όλο αυτό το διάστημα ως μοχλός πίεσης των κυβερνήσεων προς τις ραδιοτηλεοπτικές επιχειρήσεις, πρόθεση της κυβέρνησης είναι να προχωρήσει σε έναν νέο δημόσιο διαγωνισμό για τις συχνότητες, με τη συμμετοχή ελλήνων και ξένων επιχειρηματιών που θα εκδηλώσουν ενδιαφέρον για να αποκτήσουν κομμάτι από το ξαναμοίρασμα της πίτας. Ο διαγωνισμός θα διεξαχθεί υπό τη νέα σύνθεση του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, ενώ αυτό θα κληθεί να πάρει και τις αποφάσεις. Ο διορισμός του νέου οργάνου θα γίνει τους επόμενους μήνες από τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής, με αυξημένη πλειοψηφία.

Στις σκέψεις του κυβερνητικού επιτελείου βρίσκεται και η επαναφορά του νόμου «περί βασικού μετόχου» σε μέσα ενημέρωσης. Πρόκειται για το σχέδιο του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή που απέκλειε μετόχους ΜΜΕ από τους διαγωνισμούς του Δημοσίου. Η δυσκολία σε αυτή την περίπτωση έγκειται στο γεγονός πως στην προηγούμενη προσπάθεια να εφαρμοστεί αυτός ο νόμος ήρθε σε αντίθεση με το ευρωπαϊκό δίκαιο και αποσύρθηκε.    

Ακόμη μία πτυχή του νέου διαγωνισμού αποτελούν οι εισπράξεις που προσδοκά να έχει από αυτόν το οικονομικό επιτελείο. Στα 350 εκατ. ευρώ προσδιόρισε αυτό το ποσό στις διαπραγματεύσεις με τους θεσμούς, κάτι πάντως που δεν θεωρούν ρεαλιστικό αρκετοί ακόμη και στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ. Από την κυβέρνηση υποστηρίζουν ότι αυτά τα χρήματα αφορούν όχι μόνο τις άδειες των καναλιών πανελλαδικής εμβέλειας, αλλά και τα τοπικά, καθώς και τα ραδιόφωνα σε βάθος χρόνου μεγαλύτερου του ενός έτους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς τα παραπάνω παρουσιάζει και η τοποθέτηση στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής του υπουργού Εσωτερικών Νίκου Βούτση, ο οποίος υποστήριξε πως δεν μπορούν να υπάρξουν περισσότερα από τρία βιώσιμα κανάλια πανελλαδικής εμβέλειας.  

 Η κυβέρνηση πάντως έστειλε τα πρώτα μηνύματα ενδεικτικά των προθέσεών της. Με απόφαση του υπουργού Επικρατείας, ζητάει από τα τηλεοπτικά κανάλια εθνικής εμβέλειας και τα συνδρομητικά να καταβάλουν το ποσό των 40,7 εκατ. ευρώ ως τέλη για τη χρήση συχνοτήτων για τα έτη 2011-2014. Από την πλευρά τους οι διοικήσεις των καναλιών απάντησαν ότι η υποχρέωση καταβολής του 2% του τζίρου τους ως τέλος έχει συμψηφιστεί από τη δωρεάν προβολή των κομμάτων, υποστηρίζοντας πως υπάρχουν υπουργικές αποφάσεις των προηγούμενων ετών που έχουν ρυθμίσει πλήρως την κατάσταση.

Ακόμη μία πτυχή του θέματος της ρύθμισης του ραδιοτηλεοπτικού πεδίου αφορά τη μετάβαση στην ψηφιακή εποχή. Στο μάτι της κυβέρνησης έχει μπει η ψηφιακή πλατφόρμα της Digea, που είναι η κοινοπραξία των καναλιών πανελλαδικής εμβέλειας. Τα στελέχη του Μαξίμου θεωρούν αδιανόητο ο πάροχος να ταυτίζεται με τους χρήστες, διότι υποστηρίζουν ότι δημιουργούνται μονοπωλιακές συνθήκες. Ως απάντηση στην Digea, μελετάται η δυνατότητα να ετοιμάσει η ΕΡΤ τη δική της ψηφιακή πλατφόρμα.   

 Επόμενο βήμα που ετοιμάζει ο υπουργός Επικρατείας Νίκος Παππάς είναι το νομικό πλαίσιο που θα αφορά τα οικονομικά των μέσων ενημέρωσης. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι πολλές επιχειρήσεις στον κλάδο κινούνται με αδιαφάνεια στα κεφάλαιά τους και γι’ αυτό θα προσπαθήσει να ρυθμίσει και αυτό το κομμάτι, το οποίο κατά πάσα πιθανότητα θα ενταχθεί στο νομοσχέδιο για τη ρύθμιση των συχνοτήτων.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα στο οποίο και εστιάζει το Μαξίμου είναι ο δανεισμός των επιχειρήσεων. Υπολογίζεται ότι τα χρέη προς τις τράπεζες των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ενημέρωσης αγγίζουν το 1,4 δισ. ευρώ.

Αυτό, σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη στην κυβέρνηση, τα καθιστά μη βιώσιμα, από τη στιγμή μάλιστα που τα τελευταία χρόνια εμφανίζουν συσσωρευμένες ζημίες. Οπως υποστηρίζουν ανώτατες κυβερνητικές πηγές, το νομοσχέδιο θα προβλέπει την τουλάχιστον ισομερή ύπαρξη ίδιων κεφαλαίων και δανείων για να συνεχίσουν να λειτουργούν οι επιχειρήσεις. Παράλληλα, σε περίπτωση που αυτές συνεχίσουν να είναι ζημιογόνες, θα πρέπει να καλύπτουν τις ζημίες με αύξηση μετοχικού κεφαλαίου. Σε διαφορετική περίπτωση θα οδηγούνται με απόφαση του υπουργού σε υποχρεωτική εκκαθάριση.

Μετά την τροποποίηση του άρθρου 48 του νόμου περί Ανωνύμων Εταιρειών, μέσω του άρθρου 18 στο νομοσχέδιο για την επαναλειτουργία της ΕΡΤ παρέχεται πλέον στον υπουργό Επικρατείας η δυνατότητα να προχωρήσει σε μια τέτοια ενέργεια αν κρίνεται απαραίτητο για το δημόσιο συμφέρον.   

Σύμφωνα πάντως με τις ίδιες πληροφορίες, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν σκοπεύει να προβεί σε μονομερείς ενέργειες αλλά εμφανίζεται έτοιμη να συζητήσει για το μέλλον των επιχειρήσεων μέσων ενημέρωσης με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Υπό τον φόβο να υπάρξουν μαζικά λουκέτα στον χώρο και να ταυτιστεί με την απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας, έχει ως πρόθεση να ανοίξει διάλογο με τους επιχειρηματίες του κλάδου, ελπίζοντας ότι υπό τον φόβο των τελευταίων μη χάσουν τις επιχειρήσεις τους θα προσέλθουν στο τραπέζι του διαλόγου.

Επίσης, ο κίνδυνος να κατηγορηθεί ότι δεν προσπαθεί να ρυθμίσει την αγορά αλλά να επιβάλει ασφυκτικό έλεγχο ή ακόμη ότι ωθεί στο κλείσιμο μέσα που την αντιπολιτεύονται οδηγεί το υπουργείο Επικρατείας στη λεπτομερή επεξεργασία όλων των πτυχών της υπόθεσης.  

Την ίδια στιγμή, το Μέγαρο Μαξίμου εμφανίζεται να παρακολουθεί διακριτικά τις διαδικασίες συγχώνευσης εταιρειών ΜΜΕ που φημολογείται πως βρίσκονται σε εξέλιξη. Στελέχη του υποστηρίζουν ότι επιθυμούν να διατηρηθούν όλες οι θέσεις εργασίας αλλά και να τηρηθούν όλες οι προβλεπόμενες από τον νόμο διαδικασίες.

Δεν είναι πάντως λίγοι εκείνοι που θέτουν σειρά ερωτημάτων σχετικά με τα κίνητρα της κυβέρνησης να ανοίξει αυτή την εποχή το θέμα της λειτουργίας των επιχειρήσεων μέσων ενημέρωσης. Μια πρώτη ανάγνωση θα μπορούσε να σταθεί στην πίεση από την πλευρά των θεσμών για την εξεύρεση χρημάτων προς τα κρατικά ταμεία εδώ και τώρα. Δεν λείπουν πάντως και οι ερμηνείες που αναφέρουν ότι από την ώρα που το ενδεχόμενο ενός καλοκαιρινού εκλογικού αιφνιδιασμού δεν έχει φύγει από το μυαλό του Πρωθυπουργού, η κυβέρνηση προσπαθεί να εκμεταλλευτεί προς όφελός της την ιστορία με τις προσωρινές άδειες. Από το Μαξίμου πάντως ξεκαθαρίζουν ότι πρόκειται για μια πάγια πολιτική θέση του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία ήρθε η ώρα να υλοποιηθεί.