«Η καινοτομία είναι το “οξυγόνο” μας»

Τα τελευταία χρόνια, η ιατρική καινοτομία έχει συμβάλλει καθοριστικά στη ριζική αλλαγή των προτύπων θεραπείας. Τα αποτελέσματα είναι συχνά θεαματικά, τέτοια που λίγα χρόνια πριν έμοιαζαν απίθανα. Συχνά, ωστόσο, η εντυπωσιακή βελτίωση των θεραπειών είναι αποτέλεσμα αθροιστικής καινοτομίας.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε για παράδειγμα ότι σύμφωνα με μελέτες που έχουν διενεργηθεί, η φαρμακευτική καινοτομία συμβάλει αποφασιστικά στην προστασία της υγείας και της ποιότητας ζωής των ασθενών. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι πριν από 100 χρόνια το προσδόκιμο ζωής παγκοσμίως ήταν μόλις 47 έτη. Σήμερα, μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ, αγγίζει τα 80 έτη. Ειδικά τον τελευταίο μισό αιώνα, το προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε κατά 10 έτη.

Επίσης, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, τα καινοτόμα φάρμακα οδήγησαν σε τεράστιες προόδους όσον αφορά στην καταπολέμηση θανατηφόρων ασθενειών, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τη μείωση τα τελευταία χρόνια κατά 83% του ποσοστού θανάτων από HIV/AIDS, της θνησιμότητας από καρκίνο κατά 20% ενώ παράλληλα οι νέες θεραπείες κατά της ηπατίτιδας C επιτυγχάνουν ποσοστά ίασης πάνω από 90%.

Ωστόσο, πέραν βεβαίως της τεράστιας σημασίας των καινοτόμων φαρμάκων για την υγεία και την ποιότητα ζωής των ασθενών, ιδιαίτερα σημαντική είναι και η συμβολή τους στη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας. Στην Ευρώπη, περισσότερο από το 80% των ατόμων άνω των 65 ετών προσβάλλονται από κάποια χρόνια ασθένεια, με αποτέλεσμα το 70-80% των κρατικών προϋπολογισμών να προορίζεται για τις χρόνιες παθήσεις.

Έχει δε αποδειχθεί από έρευνες ότι η χρήση καινοτόμων φαρμάκων σε μια σειρά από νόσους, οδηγεί σε μείωση της πιθανότητας εισαγωγής σε νοσηλευτικά ιδρύματα και σε μείωση των συνολικών ημερών νοσηλείας, με αποτέλεσμα να επιτυγχάνεται σημαντικότερη εξοικονόμηση πόρων, δεδομένου ότι τα κέρδη από τις μειωμένες νοσηλείες είναι περίπου 3,7 φορές μεγαλύτερα από τα έξοδα για καινούρια φάρμακα.

Στην Ελλάδα

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τη χώρα μας, την Ελλάδα, οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις συνεχίζουν να επιδεικνύουν αυξημένες επενδύσεις στον τομέα της Έρευνας & Ανάπτυξης. Κάτι που είναι άλλωστε στη φύση του κλάδου μας, παρά το γεγονός ότι οι συνθήκες που επικρατούν στο χώρο, κάθε άλλο παρά διευκολύνουν τις προσπάθειές μας.

Βασικός ανασταλτικός παράγων είναι η μονομερής προσέγγιση που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια στο χώρο του φαρμάκου, η οποία ανάγει σε αυτοσκοπό τη μείωση της δαπάνης, χωρίς να υπηρετεί καμία αναπτυξιακή στόχευση. Επιπλέον, οι δυσκολίες πρόσβασης στη χρηματοδότηση, το ασταθές φορολογικό καθεστώς, η γραφειοκρατία και η πολυπλοκότητα του νομοθετικού πλαισίου, είναι παράγοντες που δημιουργούν σοβαρά εμπόδια στην επενδυτική δραστηριότητα.

Παρ’ όλα αυτά, ως φαρμακευτικός κλάδος δεν σταματάμε να προσπαθούμε. Να επενδύουμε. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο το γεγονός ότι βρισκόμαστε στην 1^η θέση έντασης επενδύσεων ανά εργαζόμενο, μεταξύ των κλάδων μεταποίησης στην Ελλάδα σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat. Η καινοτομία είναι το «οξυγόνο» μας και δεν θα πάψει ποτέ να αποτελεί για μας προτεραιότητα.

Θα πρέπει, ωστόσο, να κατανοήσει η Πολιτεία, ότι δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζει τοφάρμακο ως μια απλή λογιστική δαπάνη, αλλά ως ένα σοβαρό «εθνικό κεφάλαιο», που αυξάνει το Α.Ε.Π., ενισχύει την απασχόληση, εξοικονομεί σημαντικούς πόρους για το σύστημα υγείας και συμβάλλει στην επιμήκυνση του προσδόκιμου ζωής αλλά και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων.

Δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να συνεχίζει να «θυσιάζει» έναν καινοτόμο και εξωστρεφή κλάδο, με σημαντική προσφορά στην εθνική οικονομία και στην απασχόληση. Είναι ανάγκη να προσεγγίσει το φάρμακο ως ένα σοβαρό κεφάλαιο που εξοικονομεί καίριους πόρους και συμβάλλει στην υγιή γήρανση του πληθυσμού και την αύξηση της παραγωγικότητας, περιορίζοντας τον χρόνο απουσίας από την εργασία.

Η κλινική έρευνα

Ειδικότερα, η Κλινική Έρευνα μπορεί να αποτελέσει πολλαπλασιαστή ισχύος για την εθνική οικονομία στη χώρα μας. Να δημιουργήσει έσοδα και να δώσει τη δυνατότητα να αξιοποιηθεί το εξαιρετικό ανθρώπινο επιστημονικό δυναμικό που διαθέτουμε στον τόπο μας. Ενώ παράλληλα θα συμβάλει ώστε να υπάρξει έγκαιρη αξιολόγηση των νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων μαζί με όλες τις προηγμένες –επιστημονικά– χώρες του κόσμου, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για την αναβάθμιση της ποιότητας του συστήματος υγείας.

Τα κίνητρα που μπορούν να δοθούν για την ανάπτυξη του συγκεκριμένου τομέα είναι κυρίως φορολογικά, δηλαδή να αφαιρούνται οι δαπάνες τεκμηριωμένων κλινικών μελετών που διενεργούνται στην Ελλάδα από τα έσοδα.H παροχή ενός τέτοιου κινήτρου μπορεί άμεσα να τετραπλασιάσει τις επενδύσεις κλινικών ερευνών στη χώρα μας,με προοπτική την περαιτέρω ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα στα 500 εκατομμύρια ευρώ, δημιουργώντας παράλληλα δεκάδες θέσεις απασχόλησης σε επιστημονικό δυναμικό.

Πέραν όμως από την Κλινική Έρευνα, πιστεύουμε ότι χρειάζονται πολιτικές που θα αναδείξουν συνολικά το φαρμακευτικό κλάδο σε αναπόσπαστο κομμάτι της στρατηγικής για την πραγματική, βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Κι αυτό προϋποθέτει πέραν της πολιτικής φαρμάκου, τη διαμόρφωση ενός ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις.

Αυτό σημαίνει καλύτερες συνθήκες πρόσβασης σε χρηματοδότηση, σταθερό φορολογικό σύστημα, λιγότερη γραφειοκρατία και απλούστερες διαδικασίες. Μόνο με αυτές τις προϋποθέσεις, θα μπορέσει ο κλάδος να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του και να συμβάλλει στη μεγάλη αναπτυξιακή προσπάθεια της χώρας και πάνω απ’ όλα να κάνει ουσιαστική διαφορά στη ζωή των ασθενών που είναι και το ζητούμενο.

Ο Πασχάλης Αποστολίδης είναι ο νέος πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) και γενικός διευθυντής της βιοφαρμακευτικής εταιρείας AbbVie