Ο υπουργός στην πρίζα

Νύχτα 14ης προς 15η Οκτωβρίου 2013. Από το πάνω αριστερά τηλεπαράθυρο της «Ανατροπής» κάνει το ντεμπούτο του σε πανελλαδική εμβέλεια. «Ακούστε, θα πρέπει πρώτα να αποφύγουμε τον εννοιολογικό αχταρμά, να χρησιμοποιούμε τον ίδιο όρο – βία – για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, το γιαούρτωμα του κυρίου Πάγκαλου ή το τούρτωμα του συναδέλφου και μια μαχητική διαδήλωση. Αυτά τα τρία πράγματα δεν είναι ούτε φαινομενολογικά ούτε από πλευράς ουσίας ίδια».

Ετσι, με την εμβληματική πια κίτρινη γραβάτα και το απαραίτητο μειδίαμα μεταξύ ατάκας περί γιαουρτώματος και τουρτώματος, – μιας και τα θύματα των δύο επιθέσεων, ο Πάγκαλος και ο πρώην πρύτανης Ιωάννης Γρυσπολάκης βρίσκονταν στο στούντιο – ξεκινά να αναπτύσσεται ο κατρουγκάλειος ορισμός της βίας. Ενας τηλεοπτικός αντιμνημονιακός σταρ γεννιέται. Ή τουλάχιστον αυτό νομίζουν όλοι τότε. Γιατί αργότερα κάποιοι θα αρχίσουν να σκέφτονται ότι όσα κήρυττε από παράθυρα, στήλες εφημερίδων και πάνελ εκδηλώσεων ο Γιώργος Κατρούγκαλος δεν ήταν απλές πολιτικές θέσεις – αφού παράλληλα σχετίζονταν με την επαγγελματική του δραστηριότητα. Ανθρωποι που τον θυμούνται από την εποχή της συνδικαλιστικής του δράσης στα αμφιθέατρα της Νομικής τη δεκαετία του 1980 με την Πανσπουδαστική επισημαίνουν όμως ότι κάποια από αυτά που ευαγγελίζεται μέχρι τώρα τα πιστεύει. «Στα όρια της ιδεοληψίας» προσθέτουν. Συμφοιτητής του ανακαλεί στη μνήμη του ακόμη ότι, αν και «ορθόδοξος κομμουνιστής, χρησιμοποιούσε με ευκολία μεθόδους δημοσίων σχέσεων για να προσελκύσει κόσμο στην οργάνωση».

Τη Δευτέρα – υπουργός πια και με ασορτί μαντιλάκι να συνοδεύει την έντονη τούτη τη φορά κίτρινη γραβάτα του – ξανάγινε το πρόσωπο της βραδιάς. Η Πρόεδρος της Βουλής τού έδωσε τον λόγο επί προσωπικού εξαιτίας μιας ατάκας του Αντώνη Σαμαρά προκαλώντας την αποχώρηση της ΝΔ από την Ολομέλεια.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα, σειρά δημοσιευμάτων – την πρώτη αποκάλυψη έκανε το «Βήμα της Κυριακής» – τον εμφανίζει να έχει συνάψει ιδιωτικά συμφωνητικά με τα οποία φέρεται να έπαιρνε 12% προμήθεια για κάθε επαναπρόσληψη απολυμένου ακόμη και σε περίπτωση που μια υπόθεση έληγε με συμβιβασμό, νομοθετική ή άλλη εξώδικη ρύθμιση. Ή να προσλαμβάνει ως ειδικούς συμβούλους συνεργάτιδές του από τη δικηγορική του εταιρεία στο υπουργείο δίνοντάς τους τη δυνατότητα να συνεχίσουν να δικηγορούν. Ο ίδιος καταγγέλλει σκευωρία εις βάρος του και κατακεραυνώνει τα «χαλκεία» που του επιτίθενται – με ηθικούς αυτουργούς την αντιπολίτευση, διαπιστώνει – για να βλάψουν την πρώτη κυβέρνηση της Αριστεράς. Δεν έκανε τίποτα περισσότερο, λέει, από το να εφαρμόσει στην επαγγελματική του καθημερινότητα τις πολιτικές ιδέες που υπερασπίζεται. Στράφηκε δικαστικά κατά των επάρατων Μνημονίων. Η άλλη ανάγνωση, των αντιπάλων του, είναι ότι ψωμιζόταν από την «αντισυνταγματικότητά» τους, την οποία ανέλυε σε βάθος τηλεοπτικού χρόνου.

Το επιχείρημα που είχε αναπτύξει; Τα μέτρα των Μνημονίων δεν είναι απλώς νεοφιλελεύθερα, είναι αντισυνταγματικά. Είναι κάτι σαν το παρασύνταγμα, «το σύνολο», όπως λέει κι αυτός, «των μετεμφυλιακών νομοθετικών και κανονιστικών μέτρων κατά των ατομικών δικαιωμάτων που ήταν αντίθετα στο ισχύον, τότε, Σύνταγμα του 1952». Τι κι αν συνάδελφοί του συνταγματολόγοι υποστηρίζουν ότι κοινωνεί στο ευρύ κοινό απόψεις ακραίες – αν όχι πρόχειρες; Για αυτόν το συμπέρασμα του επιστημονικού του επιχειρήματος είναι σαφές. Η πολιτική ανυπακοή είναι μονόδρομος για τον λαό. Και οι δικαστικοί αγώνες επίσης. Το Μαξίμου αλλά και σύσσωμο το κόμμα τον στηρίζουν πάντως.

Μέχρι και σήμερα οι συριζαίοι δημοσίως και κυρίως κατ’ ιδίαν δεν έχουν κακό λόγο να πουν για τον πρώην ευρωβουλευτή τους. Θέση στην οποία εξελέγη άνετα τον Μάιο, εξαργυρώνοντας εκλογικά την τηλεοπτική προβολή που του χάρισαν τα – κατά τα άλλα «μνημονιακά» – ΜΜΕ. Σε μια δύσκολη ακόμη και για παλιές καραβάνες εκλογική αναμέτρηση, μάλιστα, που εκλογική περιφέρεια ήταν ολόκληρη η επικράτεια. Χτίζει δε συστηματικά τον μύθο του πολύ πριν τον ανακαλύψει ο Πρετεντέρης. Από το καλοκαίρι των Αγανακτισμένων, όπου συμμετείχε σε «ημερίδα για την οικονομία» στην Πλατεία Συντάγματος στο πλευρό των Δημήτρη Καζάκη, Γιάνη Βαρουφάκη και Ευκλείδη Τσακαλώτου για να αναλύσει τη δανειακή σύμβαση.

Δεν ήταν ωστόσο πάντα ανεβασμένος στα κάγκελα της πλατείας. Οι μυημένοι στις παρυφές της πολιτικής σκηνής τον θυμούνται πάντα στους διαδρόμους της εξουσίας – της εκάστοτε εξουσίας. Μια ματιά στο αναλυτικό βιογραφικό του, που είναι ανηρτημένο στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου Θράκης, το αποδεικνύει: Το 1994 διετέλεσε ειδικός νομικός σύμβουλος του υπουργού Παιδείας. Από το 1997 μέχρι το 2002 νομικός σύμβουλος του υπουργού Παιδείας. Το 2000 επιστημονικός υπεύθυνος προγράμματος του ΥΠΕΞ στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας. Από το 2000 ώς το 2003 πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας δημοσίου συμφέροντος υπαγόμενης στο τότε υπουργείο Απασχόλησης Επαγγελματική Κατάρτιση ΑΕ. Μεταξύ 2003 και 2004 υπήρξε μέλος επιτροπής εμπειρογνωμόνων για την επιστημονική στήριξη του υπουργείου Εξωτερικών κατά τη διαπραγμάτευση για το ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Οι γνωρίζοντες, βέβαια, τονίζουν ότι δεν είχε ποτέ ιδεολογική σχέση με το ΠΑΣΟΚ.

Δεν μπορεί κανείς να μην του αναγνωρίσει, λοιπόν, ότι ως γνήσιο τέκνο της Μεταπολίτευσης πάντα αντιλαμβανόταν το ρεύμα της στιγμής. Είτε επρόκειτο για την ΚΝΕ των όχι πέτρινων χρόνων είτε έπειτα για το πανταχού παρόν ΠΑΣΟΚ είτε σήμερα για τον ΣΥΡΙΖΑ.